11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Ücretsiz test · 12 soru
2. Kültür Yolculuğu · Kültür Yolculuğu › Metin tahlili-2: anlama ve çözümleme (2/2)
0/12 işaretli
Soru 1.
Babürnâme'nin ilgili bölümünde Babür Şah, anılarını kaleme alış amacını ve üslubunu açıklarken aşağıdakilerden hangisine değinmemektedir?
(Babür Şah, Babürnâme'nin önsözünde yaşananları olduğu gibi aktarmayı ilke edindiğini, yakınları hakkında dahi olumsuz gerçekleri yazmaktan kaçınmadığını, eserin gelecek nesillere örnek olsun diye düzenlendiğini ve kendi hayatındaki önemli olayları ayrıntılı biçimde kaydettiğini belirtir.)
Soru 2.
Dîvânu Lugâti't-Türk'ten alınan aşağıdaki atasözünün doğrudan aktardığı anlam hangisidir?
"Āç nē yīme.s, tok nē tīme.s."
(Aç, kendisine sunulan yemeği bırakmaz; tok ise onu ayıplar.)
Soru 3.
Dîvânu Lugâti't-Türk'te 'erük' kelimesi şeftali, kayısı ve siyah erik türlerinin genel adı olarak verilmektedir. Günümüz Türkçesinde ise 'erik' yalnızca belirli bir meyveyi karşılamaktadır. Bu durumu dil bilimi açısından en doğru tanımlayan seçenek hangisidir?
Soru 4.
Dîvânu Lugâti't-Türk'ün önsözünde Kâşgarlı Mahmud, kitabını 'hikmetler, seciler, atasözleri, şiirler, recezler ve nesirlerle' süslediğini belirtmektedir. Bu ifadeye göre eserin yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 5.
Kül Tigin Âbidesi'nde Bilge Kağan, 'Ötüken ormanından daha iyisi hiç yokmuş. İl tutacak yer Ötüken ormanı imiş.' demektedir. Bu ifadeye dayanarak Bilge Kağan'ın tavsiyesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 6.
Dîvânu Lugâti't-Türk'te 'ögüt' maddesinde geçen aşağıdaki beyit hangi temel düşünceyi aktarmaktadır?
'algı.l ögüt mindi.n ogu.l erdem ti.le
bo.yda ūlug bilge bolup bilgi.ŋ ǖle'
(Ey oğlum, benden öğüt al ve terbiyeye talip ol ki kavmin büyüğü olasın ve onlara hikmet ve terbiye dağıtasın.)
Soru 7.
Orhun Yazıtları'nda Bilge Kağan, Türk milletine şöyle seslenir: 'Yukarıda mavi gök çökmese, aşağıda yağız yer delinmese, Türk milleti, ilini töreni kim bozabilir?' Bu sözlerle Bilge Kağan esas olarak neyi vurgulamaktadır?
Soru 8.
Eski Türkçede 'yavuz' kelimesi 'güçlü, yiğit, cesur' gibi olumlu nitelikleri karşılarken günümüz Türkçesinde 'kötü, zararlı, tehlikeli' anlamında kullanılmaktadır. Bu durumu dil bilimi açısından en doğru tanımlayan seçenek hangisidir?
Soru 9.
Orhun Yazıtları'nda Bilge Kağan şöyle der: 'Aç idim, tok kıldım; çıplak idim, elbiseli kıldım; az idim, çok kıldım; fakir milleti zengin kıldım.' Bu sözlerde Bilge Kağan'ın esas amacı nedir?
Soru 10.
Dîvânu Lugâti't-Türk'ten alınan aşağıdaki atasözünün doğrudan aktardığı anlam hangisidir?
"Söz sürçer, ayak sürçmes."
(Dil sürçer; ama ayak sürçmez.)
Soru 11.
Orhun Yazıtları'nda Bilge Kağan şu uyarıyı dile getirir: 'Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşıyla uzak milleti yakın edermiş. Yakın ettikten sonra kötü şeyleri o zaman düşünürmüş.' Bu ifadeye dayanarak Bilge Kağan'ın Çin'e karşı verdiği uyarının özü aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 12.
Dîvânu Lugâti't-Türk'ten alınan aşağıdaki atasözünün doğrudan aktardığı anlam hangisidir?
"Kişi bilmedigin yirde sormasa utar."
(İnsan, bilmediği yerde sormadan yürüse utanır; yani bilmediği şeyi sormak zorundadır.)