2. Dönüşüm Sürecinde Osmanlı (1789-1908) · 2.4 Osmanlı Devleti'nde Sanayileşme Çabaları › 2.4 Sanayileşme çabaları ve fabrikalar
0/12 işaretli
Soru 1.
“Anadolu’nun iç bölgeleri pazarlara kervan taşımacılığıyla bağlanıyordu. Ancak yüksek maliyet ve yavaşlık, ürünlerin ticari meta hâline gelip pazara ulaşmasını zorlaştırmıştır. 19. yüzyılın ortalarından itibaren yaygınlık kazanan demiryolu ulaşımı, üretim bölgelerindeki emtianın daha hızlı ve güvenli bir şekilde limanlara ulaştırılmak istenmesiyle karayolu ulaşımına da canlılık getirmiştir.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 2.
Tarihçi Quataert'in tahminlerine göre XIX. yüzyıl sonunda Osmanlı Devleti'nde genel okuryazarlık oranı yaklaşık %15, erkek okuryazarlığı da yaklaşık %15 düzeyindedir; kadın okuryazarlığı için herhangi bir veri verilmemiştir. Bu veriye göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 3.
“XVII ve XVIII. yüzyıllarda gerçekleşen savaşların uzun sürmüş olması ticaret gelirlerinde kayıplara yol açtı, aynı zamanda devlet hazinesinin gider yükünü artırdı. Hazinenin nakit ihtiyacına çözüm bulmak için iltizam usulünün yaygınlaşmasıyla birlikte Osmanlı Devleti vergi toplama işini âyanlara devretti.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 4.
Anadolu'nun iç bölgeleri pazarlara kervan taşımacılığıyla bağlanıyordu. Yüksek maliyet ve yavaşlık, ürünlerin ticari meta hâline gelip pazara ulaşmasını zorlaştırmıştır. Bu durumun sermaye birikimine etkisi hangisidir?
Soru 5.
“İç gümrükler, genellikle Osmanlı sınırları içinde kara ya da deniz yoluyla sevk edilen mallardan alınan vergilerdi. Dış gümrükler, ithalat ve ihracat üzerinden alınan vergilerdi.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 6.
XVII ve XVIII. yüzyıllarda uzun süren savaşlar ticaret gelirlerinde kayba ve hazine giderlerinin artmasına yol açmıştır. Hazinenin nakit ihtiyacı için iltizam usulünün yaygınlaşması ve vergi toplama işinin âyanlara devredilmesi, tarımsal vergiler bakımından hangi sonucu doğurmuştur?
Soru 7.
Fiskalizm, devletin hazine gelirlerini en yüksek düzeye çıkarmak amacıyla ekonomik faaliyetleri düzenlemesidir. Bu doğrultuda gelirleri artırıcı ve gerektiğinde harcamaları kısıcı politikalar uygulanır. Bu tanıma göre fiskalizmin esas aldığı amaç hangisidir?
Soru 8.
Ulaşım olanaklarının, özellikle kara yollarının yetersizliği, tarımsal üretimin artmasını engelleyen etkenlerden biri olmuştur. Bu durum Osmanlı iç pazarını nasıl etkilemiştir?
Soru 9.
“Osmanlı Devleti, İstanbul’da İngiltere’yle imzalanan 1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması’na kadar fiskalist ve provizyonist anlayışa dayalı iktisadi politikalar izledi. Avrupalı tüccarların iç pazarlara girememesi ve iç ticaretin daha güçlü bir konumda olması, kapitülasyonlar karşısında başlangıçta daha rahat hareket edilmesini sağlamışsa da bu durum 1740’lardan itibaren değişmeye başladı.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 10.
“1850’lere kadar yerli tüccarlar ihraç mallarını genellikle iskeleye kadar getirir ve sonrasında iç gümrük vergisini öderdi. Yabancı tüccarlar ise yalnızca ihraç vergisi ödeyerek iskeleden aldıkları malları dışarıya sevk ederdi. İç gümrükler, genellikle Osmanlı sınırları içinde kara ya da deniz yoluyla sevk edilen mallardan alınan vergilerdi. Dış gümrükler ise ithalat ve ihracat üzerinden alınan vergilerdi.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 11.
Tarihçi Quataert'in tahminlerine göre XIX. yüzyıl başında Osmanlı Devleti'nde genel okuryazarlık oranı %2-3, erkek okuryazarlığı da %2-3 düzeyindedir; kadın okuryazarlığı için herhangi bir veri verilmemiştir. Bu veriye göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 12.
“1850’lere kadar yerli tüccarlar ihraç mallarını genellikle iskeleye kadar getirir ve sonrasında iç gümrük vergisini öderdi. Yabancı tüccarlar ise yalnızca ihraç vergisi ödeyerek iskeleden aldıkları malları dışarıya sevk ederdi. Ancak zamanla yabancı tüccarlar Anadolu’daki üretim bölgelerine giderek malları bizzat satın almaya başladı.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?