İçeriğe atla

12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Ücretsiz test · 13 soru

8. Dil Bilgisi ve Anlam · Dil Bilgisi ve Anlam › Paragrafta anlam-3: uzun metinlerde ana düşünce, çıkarım ve yazarın tutumu

0/13 işaretli

Soru 1.

Müze atölyeleri, son yıllarda yalnızca vitrin gezisiyle sınırlı kalmıyor. Öğretmenler, öğrencileri eserlerin önünde kısa gözlem notları tutturuyor. Rehber, bir çanağın biçimini anlatırken günlük hayattaki benzer kaplara da değiniyor. Çocuklar, kil masasında gördüklerini küçük modellerle yeniden deniyor. Gezinin asıl kazancı, ezberlenen bilgi kadar, esere yakından bakma alışkanlığı oluyor. Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 2.

Bir ilkokul bahçesindeki kurumuş dere yatağı, öğretmen ve velilerin ortak çalışmasıyla yeniden su tutar hâle geldi. Çocuklar, kenara diktikleri sazları her ay aynı noktadan ölçtü. Dere, teneffüste izlenen küçük bir gözlem şeridine dönüştü. Yağmur suyu ve kurbağaların dönüşü, sınıf defterine sevinçle işlendi. Gönüllü emekle kurulan bu düzen, titiz ve umut verici bir onarımdır. Okulun toprağına bu özenle eğilmesi, hakkını veren güzel bir çabadır. Bu parçanın yazarının tutumu aşağıdakilerden hangisiyle nitelenebilir?​

Soru 3.

Bir köy okulu, kışın yolu kapanan öğrenciler için dersleri radyodan da vermeye başlamıştır. Öğretmen her sabah aynı saatte kısa bir anlatım yapar ve soruları ertesi gün yanıtlar. Veliler, çocukların kar nedeniyle okula gidemediği günlerde bu yayını dinlediğini söyler. Okul, baharda yol açılınca yüz yüze derslere döner; radyo kayıtlarını ise arşivde tutar. Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?​

Soru 4.

Bir doğa kulübünde öğrenciler, gördükleri kuşu hemen adlandırmak zorunda değildir. Önce rengin, sesin ve uçuşun notunu alırlar. Hafta sonunda notlar yan yana konur; aynı kuşu kim, nerede görmüş, karşılaştırılır. Böylece merak, yarışmadan çok ortak bir kayda dönüşür. Kulübün asıl kazancı, tür listesini uzatmak değil, birlikte dikkat kesilmektir. Bu parça aşağıdaki başlıklardan hangisi altında yer alabilir?​

Soru 5.

Bir kent müzesi, eski bir mutfak eşyasını camın ardında bırakmıyor. Ziyaretçi, tahta kaşığı eline alıp ağırlığını tartıyor. Görevli, “Bu kaşık neden bu kadar yıpranmış?” diye soruyor, ardından kaşığın günlük kullanımını kısaca anlatıyor. Serginin amacı nesneyi uzaktan göstermek değil, emeğin izini elle buldurmaktır. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı vardır?​

Soru 6.

Pazar tezgâhındaki tadım köşeleri, yalnızca ürün satmak için kurulmuyor. Üretici, reçelin malzemesini anlatırken tarlanın hangi ayda ekildiğini de söylüyor. Alıcılar, kaşıkları paylaşırken birbirine tarif soruyor. Tezgahtaki kısa bekleyiş, sırayı bir alışveriş kuyruğundan çıkarıp sohbet edilen bir hatta dönüştürüyor. Tezgâhın asıl getirisi, kavanoz kadar, bu karşılıklı anlatılar oluyor. Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 7.

Küçük bir sahil kasabasının belediyesi, depoda yıllarca bekleyen balıkçı türkülerini temizleyip halkın dinlemesine açtı. Kayıtları onaran genç ses teknisyeni, bozulmuş bantlardaki nefes seslerini silmeyecek kadar özenli çalışmıştı. Kasaba, bu arşivi kapalı bir odada saklamak yerine okul bahçesindeki akşam oturumlarında çalmaya başladı. Yaşlı balıkçılar, gençliklerini bu kayıtlarda tanıdıkça eksik kalan dizeleri birbirine tamamladı. Dar bir bütçeyle kotarılan iş, hem titiz hem de gerçekten değerli bir bellek onarımı olarak duruyor. Kasabanın kendi sesine bu kadar sahip çıkması, emeğin hakkını veren ustaca bir çabadır. Bu parçanın yazarının tutumu aşağıdakilerden hangisiyle nitelenebilir?​

Soru 8.

Bir kütüphanenin rafları, yalnızca kitapların adını sıralamaz; o kentte neyin merak edildiğini de gösterir. Sabah gelenler sessizce bir köşe seçer, not defterini açar. Akşam uğrayanlar ise kısa süre kalır, bir dergiyi karıştırıp çıkar. Kitaplar yenilense de okuma köşesinin düzeni ve fısıltılı selam aynı kalır. Bu yüzden bir kütüphaneyi yalnızca koleksiyonuyla anlatmak, orada süren alışkanlığı eksik bırakır. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 9.

Bir belediye, yaz aylarında park sulamasını gece yarısından sonra yapmaya başlamıştır. Görevliler, gündüz sıcağında verilen suyun büyük bölümünün buharlaştığını belirtir. Bu nedenle sulama, toprağın daha serin olduğu saatlere alınmıştır. Çiçekler sabah erken kontrol edilir; solanlar aynı gün yenilenir. Böylece su, havaya karışmadan toprağa işler. Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?​

Soru 10.

Kent merkezindeki parkların bir bölümü, otopark açmak gerekçesiyle betonla kaplanıyor. Belediye, yeşil alanın azaldığını kabul etse de ulaşımı öne sürerek bu uygulamayı sürdürüyor. Oysa gölge ve toprak, yalnızca süs değil; yazın kenti serinleten bir zorunluluktur. Parkların tümü dokunulmaz sayılmasa da mevcut ağaçların kesilmesi, geçici bir kolaylık uğruna kalıcı bir kayıptır. Bu nedenle yeni otopark, parkın içinden değil, atıl yapı alanlarından karşılanmalıdır. Bu parçaya göre yazarın tutumu aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 11.

Semt pazarında tezgâhlar sabahın erken saatlerinde kurulur. Satıcı, tarttığı elmayı torbaya koyarken komşusunun adını da sorar. Alışveriş bitince insanlar hemen dağılmaz; bir çayın başında haftanın haberini paylaşır. Burada alınan şey yalnızca sebze değildir; tanıdık yüzler de bir arada kalır. Böyle pazarlar, ürün satmaktan çok mahalledeki bağı sürdürür. Bu parça aşağıdaki başlıklardan hangisi altında yer alabilir?​

Soru 12.

Bir orkestra provalarında genç kemancı, şefin el hareketlerini nota kâğıdına bakmadan izler. Hangi pasajda sesin inceldiğini, nerede nefesin tutulduğunu haftalarca kaydeder. Şef az söz söyler; asıl ölçü, yayların aynı anda kalkmasında gizlidir. Genç müzisyen kendi dörtlüsünü kurduğunda o ortak nefesi bozmadan yeni bir ezgi ekleyebildiğini görür. Burada ustalığın asıl payı, notayı okumaktan çok birlikte soluk almayı öğrenmektir. Bu parçada geçen “birlikte soluk almayı öğrenmek” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 13.

Bir belediye, kullanılmayan bir sinema salonunu mahalle kütüphanesine dönüştürdü. Raflar yaşa göre ayrılmadı; çocuk da yetişkin de aynı salonda okuyor. Cumartesi sabahları gönüllü bir öğretmen yüksek sesle kısa bir öykü okuyor, dinleyenler istediği yerde oturabiliyor. Ödünç alınan kitap ertesi hafta birlikte konuşuluyor. Kütüphanenin amacı, kitabı yalnızca eve göndermek değil, okumayı paylaşılan bir alışkanlığa çevirmektir. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı vardır?​