İçeriğe atla

9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Ücretsiz test · 14 soru

5. Dil Bilgisi ve Anlam · Dil Bilgisi ve Anlam › Paragrafta Anlam 1: Konu, Ana Düşünce, Yardımcı Düşünce ve Başlık

0/14 işaretli

Soru 1.

Deniz kıyısındaki küçük atölyelerde üretilen seramikler, büyük fabrikaların aynı kalıptan çıkan tabaklarından kolayca ayrılır. Usta çamuru her seferinde elle yoğurur; fırının ısısı da bir kabı ötekinden farklı kılar. Çatlak gibi duran ince izler, o parçanın bir eşi daha olmadığını gösterir. Bu yüzden alıcı raftaki iki kâseden birini seçerken sıradan bir eşya değil, emekle oluşmuş bir tekliği alır. Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 2.

Kütüphanenin arka salonunda sessizce çalışan gönüllüler, yıpranmış kitapların sayfalarını tek tek onarır. Kopmuş bir sırt ya da dağılmış bir dikiş, onlar için bir kitabın sonu değil, yeni bir ömrün başlangıcıdır. Onarılan her cilt rafa döndüğünde yalnız kâğıt değil, birinin kenara iliştirdiği not da korunmuş olur. Böylece bu emek, unutulmaya yüz tutmuş satırları yeniden okura kavuşturur. Bu parçaya en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 3.

Kasabanın tek sineması kışın haftada iki gün perde açar. Gösterimler akşam yapılır, biletler gişeden alınır. Salonun ısısı eski bir sobayla sağlanır. Yazın ise bahçeye perde kurulur; izleyiciler battaniye yerine sandalye getirir. Bu parçada aşağıdakilerin hangisine değinilmiştir?​

Soru 4.

Arıcı, kovanın kapağını aceleye getirmeden kaldırır. Önce dumanla arıları sakinleştirir, sonra çerçeveyi yavaşça yukarı çeker. Balı ayırmak için peteği bir bıçakla açar, ardından çevirme makinesine yerleştirir. İş, sabah serinliğinde daha rahat ilerler. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı vardır?​

Soru 5.

Kıyı kasabalarının küçük müzeleri, nadir eser barındırdıkları için değil, yerli halkın kendi geçmişini birlikte hatırladığı için yaşar. Hafta sonu gelen öğrenciler, balıkçı ağlarının hikâyesini büyüklerinden dinler. Bir vitrin önünde başlayan sohbet, akşam çayına kadar sürer. Böylece müze, eşya sergilemenin yanında ortak belleği taze tutan bir durak olur. Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 6.

Bir yemeğin tutması, tarife konan her baharatın sayılmasına değil, pişirenin aynı lezzete güvenle ulaşmasına bağlıdır. Onlarca ölçünün alt alta dizildiği uzun bir tarif, acemi aşçıyı kararsız bırakır. Buna karşılık temel adımları ve kritik süreleri veren kısa bir tarif, aynı aşçıyı sofraya emin adımlarla götürür. Kural çoğaldıkça ustalık artmaz; çoğu zaman asıl lezzet kaybolur. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 7.

Şehir içi otobüsler, sabahın erken saatlerinde daha seyrek dolu olur. Ders zili yaklaştıkça duraklar kalabalıklaşır, kapılar önünde kuyruk oluşur ve yolculuk uzar. Geç çıkan öğrenci hem ayakta gider hem derse yetişmekte zorlanır. Birkaç dakika erken evden ayrılmak yolculuğu rahatlatır ve zamanı korur. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 8.

Apartman bahçesindeki küçük atölye, üretilen seramiklerin pahalı olduğu için değil, komşuların aynı tezgâhta yan yana çalıştığı için önemlidir. Akşamları kili yoğuranlar, birbirinin dertlerini de duyar. Fırın sırası beklenirken kısa bir sohbet halkası kurulur. Böylece atölye, kap kacak yapmanın yanında apartmanda dayanışmayı sürdüren bir uğrak hâline gelir. Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 9.

Bir müze etiketinin işe yaraması, eserle ilgili bütün bilgileri sıralamasına değil, ziyaretçinin eseri birkaç saniyede kavramasına bağlıdır. Uzun bir kart, yapım yılından malzeme dökümüne kadar her ayrıntıyı sayınca bakış dağılır. Buna karşılık eserin ne anlattığını ve neden önemli olduğunu bir iki cümlede veren etiket, aynı ziyaretçiyi eserin karşısında tutar. Bilgi yığıldıkça ilgi artmaz; çoğu zaman asıl eser görünmez olur. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 10.

Göl kıyısındaki gözlem evi her pazar sabahı kapılarını açar. Kuş kayıtları gönüllülerce tutulur, dürbünler evden ödünç verilir. İlkbaharda tür sayısı artar; kışın ise yalnızca birkaç su kuşu görülür. Bu parçada aşağıdakilerin hangisine değinilmiştir?​

Soru 11.

Bir çocuk kitabının kapağındaki büyük resim, okuru içeri davet eden ilk kapıdır. Sayfalarda az sözcük bulunur; anlamın önemli bölümü çizgilerle kurulur. Yazar, uzun açıklamalar yerine karakterin şaşkınlığını bir bakışla anlatmayı seçer. Böylece küçük okur metni yalnızca dinlemez, gördüğünü de anlamaya çalışır. Resimli kitap, sözcükle çizginin birlikte kurduğu bir okuma deneyimidir. Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 12.

Kasabanın meydanındaki eski saat, yıllardır aynı ustanın elinden geçer. Durmuş çarklar tek tek temizlenir, gevşeyen yay yeniden gerilir. Yağmurda bile kapısını açık tutan atölye, bu işi bir alışkanlık değil bir sorumluluk sayar. Usta, her onarımda yalnızca zamanı değil, pazara gelenlerin buluşma saatini de koruduğunu söyler. Böylece eski bir aletin bakımı, meydandaki ortak ritmi ayakta tutar. Bu parçaya en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?​

Soru 13.

Onarımcı, yırtık sayfanın tozunu yumuşak bir fırçayla süpürür. Yırtığın boyuna göre kestiği ince kâğıdı nişasta tutkalıyla arka yüze yapıştırır. Kuruma bitince taşan kenarları küçük bir bıçakla alır, sayfayı ağırlık altında düzleştirir. Bu sırada mürekkebin dağılmamasına dikkat edilir. Çalışma, öğleden sonraki sessiz saatlerde daha güvenli ilerler. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı vardır?​

Soru 14.

Kent parklarındaki yaşlı ağaçlar, yalnızca gölge vermek için korunmaz. Kalın gövdelerindeki oyuklar, kuşların ve böceklerin barınağı olur. Kökler yağmur suyunu toprağa yavaş yavaş geçirerek taşkını azaltır. Bir ağaç kesildiğinde bu küçük canlıların sığınağı da ortadan kalkar. Bu yüzden parkta bırakılan yaşlı bir ağaç, tek başına bir ekosistemin dayanağıdır. Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?​