İçeriğe atla

9. sınıf Tarih · Ücretsiz test · 12 soru

1. Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih · 1.3 Tarihsel Bilginin Üretim Süreci › 1.3 Tarihsel bilginin üretim aşamaları

0/12 işaretli

Soru 1.

Bir tarihçi, 16. yüzyıl Bursa ipek dokumacılığını incelerken işe “Hangi yıllar, hangi mahalleler ve hangi üretim biçimleri ele alınacak?” sorularını yazarak başladığını anlatır. Başka bir tarihçi ise aynı konuda topladığı sicil kayıtlarını, kaydı tutanın konumu ve metindeki çelişkiler bakımından değerlendirdiğini belirtir. Bu açıklamalara göre iki tarihçinin yürüttüğü aşamalar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 2.

Bir öğrenci, “Anadolu’da 13. yüzyıl ticaret yolları” konusunu seçtikten sonra çalışmasını dağınık bulur. Danışmanı, hangi yılların, hangi güzergâhların ve hangi malların inceleneceği netleşmeden arşive geçmemesini söyler. Öğrenci üç başlıkta sorular hazırlar, ardından arşiv taramasına başlar. Bu süreçte danışmanın uyarısı, aşamalar arasındaki hangi ilişkiye dayanır?

Soru 3.

Bir lise öğrencisi, mahallesindeki eski çarşıyı araştırırken önce belediye arşivindeki ruhsat defterlerine, sonra kent müzesindeki fotoğraflara bakar. Fotoğraflar ödev sorusunu yanıtlamayınca çarşı esnafıyla görüşür ve notlarını belge ile sözlü anlatım diye ayırır. Bu güncel çalışma, kaynaklardan bilgi toplama aşamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Soru 4.

Bir araştırmacı, Malazgirt Savaşı’nı anlatan kaynakları güvenilirlik ve dönemin koşulları açısından değerlendirmiştir. Çelişkili gördüğü noktaları ayırıp kalan bilgileri ilişkilendirerek kendi anlatısını kurmuş ve bunu bir makale olarak yayımlamıştır. Bu çalışmaya bakılarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Kaynaklar sorgulanıp yorumlandıktan sonra kanıta dayalı özgün bir ürün ortaya konmuştur. II. Makalenin yayımlanması, araştırma konusunun henüz belirlenmediğini gösterir. III. Çelişkilerin ayrılması, bilgi toplamadan önce yapılması gereken ilk işlemdir.

Soru 5.

Bir sınıfta iki eski Anadolu toplumuna ait öğrenci çalışması satır satır şöyle karşılaştırılır: Konu seçimi: Hitit çalışmasında yapıldı. Frig çalışmasında yapıldı. Sınır çizme: Hitit çalışmasında zaman ve mekân belirlendi. Frig çalışmasında zaman ve mekân belirlendi. Kaynak yetersiz kalınca: Hitit çalışmasında yeni çivi yazılı metinler arandı. Frig çalışmasında az sayıdaki kap parçasıyla yetinildi. Son işlem: Hitit çalışmasında bilgi toplama sürdürüldü. Frig çalışmasında ek kaynak aranmadan kısa sonuç yazıldı. Bu karşılaştırmaya göre kaynaklar yetersiz kaldığında izlenmesi gereken yolu yansıtan yargı hangisidir?

Soru 6.

Öğrenciler, üç toplumun yazılı kaynaklarını satır satır şöyle karşılaştırmıştır: Sümerler: kil tablet · depo kaydı · tableti tutan kişi tapınak görevlisi · ekonomik işlem dışında bilgi yok Hititler: mühürlü antlaşma · resmî üslup · devletler arası kayıt · savaşın nedenleri anlatılmamış Mısır: papirüs · kâtip kopyası · övücü anlatım · halkın gündelik yaşamı yer almıyor Bu karşılaştırma, kaynak inceleme aşamasında hangi unsurların birlikte ele alındığını gösterir?

Soru 7.

Bir tarihçi, çalışmasının sonuna kaynakçayı okurun aynı belgelere bakıp iddiaları denetleyebilmesi için eklediğini söyler. Başka bir tarihçi, kaynakçayı metni daha dolgun ve ciddi göstermek amacıyla yeterli sayar. İkisi de kaynak gösterme aşamasında çalışmıştır. Bu fark dikkate alındığında kaynak gösterme aşaması hakkında hangi yargıya ulaşılır?

Soru 8.

Bir araştırmacı, “Anadolu’da demir kullanımının yaygınlaşması” konusunu seçtikten sonra şu soruları yazar: Demir hangi yüzyıllarda yaygınlaşmıştır? Hangi bölgelerde atölye izleri vardır? Bu değişim tarım araçlarını nasıl etkilemiştir? Bu sorulara bakılarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Sorular konuyu zaman boyutuyla sınırlandırmaktadır. II. Sorular konuyu mekân boyutuyla sınırlandırmaktadır. III. Sorular, kaynakların güvenilirliğini ve ön yargısını ölçmektedir.

Soru 9.

Bir öğrenci, Kültepe tabletlerindeki ticareti çalışmaya karar verir. “Asurlu tüccarlar Anadolu’da hangi malları değiş tokuş etmiştir?” diye sorduktan sonra katalogdan ilgili tabletleri tarar. Bu tabletlerin tüccar mektubu mu, resmî kayıt mı olduğunu henüz ayırmamıştır. Kaynak taramanın hemen ardından gelmesi beklenen halka hangisidir?

Soru 10.

Müze gezisinde bir öğrenci, Çatalhöyük yerleşimini proje konusu seçer. Panodan şu üç soruyu kurar: “Yerleşim hangi dönemde kullanılmıştır?”, “Hangi coğrafyada bulunmaktadır?”, “Ev içi yaşam nasıl düzenlenmiştir?” Sunumunda bu sorularla çalışmasının sınırını netleştirdiğini söyler. Öğrencinin bu çalışması, üretim sürecinin hangi aşamasına karşılık gelir?

Soru 11.

Bir tarihçi, Anadolu'da bir kentin gündelik yaşamını incelerken konusunu 13. yüzyıl ve tek bir kent ile sınırlar; ardından vakfiye ve kronikleri toplar. Elindeki bilgileri dönemin koşullarına göre yorumlamadan önce, belgelerin gerçekten o döneme ait olup olmadığını ve bunları yazanların olayları görüp göremeyeceğini araştırır. Bu süreçte tarihçinin en son yaptığı işlem, tarihsel bilginin üretiminde hangi aşamayı örneklendirir?

Soru 12.

Mısır hiyeroglif metinlerinden elde edilen verilerin araştırma sorusunu yanıtlamak için yetersiz kaldığı anlaşıldığında tarihsel bilginin üretim sürecinde nasıl hareket edilmelidir?