İçeriğe atla

9. sınıf Tarih · Ücretsiz test · 12 soru

1. Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih · 1.3 Tarihsel Bilginin Üretim Süreci › 1.3 Tarihsel bilginin üretim aşamaları

0/12 işaretli

Soru 1.

Bir araştırmacı, çalışacağı konuyu “Anadolu’da tarım” olarak belirler. Hangi yüzyıla, hangi bölgeye ve tarımın hangi yönüne bakacağını ortaya koymak için sorular hazırlar. Ardından bu sorulara cevap aramak üzere arşiv belgeleri ile müze koleksiyonlarına yönelir. Soru hazırlama aşaması, kaynak toplama aşamasını nasıl etkilemiştir?

Soru 2.

Bir öğrenci, müze gezisinde Kültepe tabletlerine ait bilgilendirme levhalarını inceler ve tuttuğu notları proje dosyasına ekler. Sunumunda bu notlardan yararlanarak Asur ticaret kolonileri dönemindeki alışverişi açıklar. Kullandığı levhaları kaynakça bölümünde müze kaydı olarak gösterir. Öğrencinin bu çalışması, üretim sürecinin hangi aşamalarıyla ilgilidir?

Soru 3.

Bir öğrenci iki çalışmayı satır satır şöyle karşılaştırmıştır. Hitit çalışması: kaynak türü kil tablettir; tabletin dönemi ve amacı sorgulanmıştır; ürün kaynakçalı metindir. Frig çalışması: kaynak türü kaya anıtı ve kısa yazıttır; anıtın dönemi ve içeriği sorgulanmıştır; ürün kaynakçalı metindir. Bu karşılaştırma, aşamalar arasındaki ilişki hakkında hangi yargıyı destekler?

Soru 4.

Kül Tigin Yazıtı, dikili taş üzerine Göktürk harfleriyle yazılmıştır. Metinde hükümdarın ağzından halka seslenilir; abidenin hangi amaçla dikildiği ve dönemdeki bazı olaylar anlatılır. Araştırmacı, metnin kim adına düzenlendiğini, hangi amaçla hazırlandığını ve olayların nasıl sunulduğunu inceler. Bu inceleme, üretim sürecinin hangi aşamasına karşılık gelir?

Soru 5.

Bir öğrenci, konusunu “Çatalhöyük’te günlük yaşam” olarak belirler. Ardından şu soruları hazırlar: Yerleşim hangi çağda kullanılmıştır? Konutlar hangi kesimde yoğunlaşır? Üretim ve beslenmeyle ilgili hangi buluntular öne çıkar? Bu sorularla ilgili aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Konu zaman bakımından sınırlandırılmak istenmiştir. II. Konu mekân ve içerik bakımından çerçevelenmek istenmiştir. III. Kaynakların güvenilirlik eleştirisi tamamlanmıştır.

Soru 6.

Bir tarihçi, Kadeş Antlaşması'nın Hitit ve Mısır nüshalarını yan yana inceler. İki metnin savaşı bitiren süreci farklı vurgularla anlattığını görür. Metinleri, hangi devlet tarafından ve hangi amaçla yazıldıklarını sorarak okumaya devam eder. Bu okuma, tarihsel bilginin üretiminde hangi işlemi gösterir?

Soru 7.

Orhun Yazıtları'nda kağan, dönemindeki olayları kendi ağzından anlatır; halkına öğüt verir ve başarılarını öne çıkarır. Bir tarihçi, bu metni bilgi kaynağı olarak kullanmadan önce söz konusu özellikleri dikkate alır. Bu dikkate alma, aşağıdaki işlemlerden hangisine karşılık gelir?

Soru 8.

Bir tarihçi, Hammurabi Kanunları'ndaki cezaların dönemin toplumsal düzenini yansıttığını savunur. Başka bir tarihçi, aynı metnin daha çok kralın gücünü göstermek için hazırlandığını ileri sürer. İkisi de aynı kanun metnine dayanır; metni ise farklı sorularla okur. Bu durum, aşamalar arasında hangi ilişkiyi gösterir?

Soru 9.

Müze gezisinde öğrenciler, Göbeklitepe taşlarının hangi amaçla dikildiğine dair iki kısa not okur. Notlardan biri yapıları törensel alan, diğeri toplulukların bir araya geldiği yer olarak anlatır. Bir öğrenci sunumunda, «İki not da uzmanlarca hazırlandığı için ikisini de aynı güçte kanıt kabul ettim.» der. Öğrencinin bu sözü, hangi işlemi atladığını gösterir?

Soru 10.

Bir haber odasında editör, sosyal medyada dolaşan bir iddiayı yayımlamadan önce kimin paylaştığını ve hangi belgeye dayandığını sorar. Tarih kulübündeki öğrenciler, bu kontrolü tarihçinin kaynaklarla çalışmasına benzetir. Bu benzetme, aşamalar arasında hangi ilişkiyi örnekler?

Soru 11.

Bir araştırmacı, bir köydeki göç hikâyelerini incelerken önce sorusunu netleştirir. Yaşlılarla yaptığı görüşme kayıtlarını ve köyle ilgili bir gazete haberini toplar; her kaynağın kim tarafından, ne zaman ve hangi yolla oluştuğunu not eder. Bu notların ardından kaynakların birbirini ne ölçüde doğruladığını tartışmadan bilgileri tek bir anlatıda birleştirir. Bu süreçte anlatı yazılmadan hemen önce tamamlanması beklenen halka aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 12.

Okul tarih kulübü, iki toplum üzerine yapılan çalışmaları satır satır şöyle özetlemiştir: Lidyalılar — konu sikke kullanımıdır; sikke buluntuları ve antik anlatılar toplanmış; bunların türü, dönemi ve bulunan yeri kaydedilmiş; anlatıların buluntularla uyumu tartışılmış; ardından kısa bir açıklama yazılmıştır. Frigler — konu dokumacılıktır; kumaş kalıntıları ve bir seyahat notu toplanmış; tür ve bulunan yer kaydedilmiş; not ile kalıntılar karşılaştırılmamış; nottaki bilgi doğrudan açıklama olarak aktarılmıştır. Bu özete göre aşamalar arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?