2. Eski Çağ Medeniyetleri · 2.2 Eski Çağ’da Yönetenler ve Savaşanlar › 2.2 Yönetim ve ordu: Sümer, Mısır, Akad
0/12 işaretli
Soru 1.
Bir tarihçi, Sümer şehir devletine ait kayıtlarda aynı hükümdarın tapınak törenini yönetmesini ve bir toprak davasına hükmetmesini, din ile yargının aynı makamda toplandığı biçiminde yorumlar. Başka bir tarihçi, bu hükümdarın seferde birliğin önünde gösterilmesini askerî yetkinin de onda kaldığının kanıtı sayar. İki yorum birlikte düşünüldüğünde hükümdarın konumu hakkında hangisi söylenebilir?
Soru 2.
Güney Mezopotamya’da her Sümer kenti kendi hükümdarına, kendi surlarına ve kendi tapınağına sahipti; kentler ortak bir başkente bağlı değildi. Buna göre:
I. Siyasi örgütlenmenin temel birimi, kendi başına yönetilen şehir devletidir.
II. Kentler, tek hükümdarın atadığı eyalet valileri aracılığıyla yönetilmiştir.
III. Ayrı sur ve tapınaklar, her kentin bağımsız bir merkez gibi işlediğini gösterir.
Bu yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
Soru 3.
Mısır’da yönetim merkezi olan saray “büyük ev” diye anılırdı. Zamanla bu ad, sarayda oturan hükümdar için kullanılmaya başlandı. Hükümdar tanrıların yeryüzündeki temsilcisi sayıldığından buyrukları hem yönetim hem inanç bakımından bağlayıcı görüldü. Bu sürecin sonunda firavun unvanı hangi anlamı taşır hâle gelmiştir?
Soru 4.
Lagaş kentine ait Akbabalar Steli’nde miğferli askerler kalkanlarını bitişik tutarak mızraklarla sıralar hâlinde ilerler; hükümdar da birliğin önünde yer alır. Kabartma, kentler arasındaki çatışmaların sıklaştığı bir dönemde yapılmıştır. Bu betimleme, Sümer askerî örgütlenmesinde hangi gelişmeyi destekler?
Soru 5.
Erken Sümer, Akad ve Yeni Krallık Mısır’ı ordu düzeni bakımından şöyle karşılaştırılır. Erken Sümer’de savaş çıkınca kentliler tarlayı bırakıp silahlanır, iş bitince işine dönerdi. Akad’da valiler kral isteyince merkeze asker katardı. Yeni Krallık Mısır’ında ise firavunun sürekli askerleri sefere çıkardı. Karşılaştırmaya göre düzenli birliklerden önceki Sümer savunması nasıl sağlanmıştır?
Soru 6.
Louvre Müzesi'nde sergilenen Naram-Sin Zafer Steli'nde Akad kralı, askerlerinden daha büyük betimlenmiş ve tanrılara özgü boynuzlu bir başlık takmıştır. Kral, dağ yamacında birliklerinin başında ilerlerken yenilen düşmanlar ayaklarının altında gösterilmiştir.
Bu kabartma, Akad kralının yönetimi hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Soru 7.
Akad kralları, farklı halkların yaşadığı kentlere kendi görevlilerini atamış; düzeni doğrudan kendine bağlı birliklerle korumuştur. Bir tarihçi, bu uygulamayı kentlerin surları ve rahip-kralları sayesinde kendi düzenini sürdürmesi diye yorumlar. Başka bir tarihçi ise aynı uygulamayı, kralın görevlileri ve ordusu etrafında kurulan merkezî bir birlik diye yorumlar.
Bu bilgiler Akadların farklı halkları bir arada tutma biçimi bakımından çözümlendiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
Soru 8.
Kitap bölümünde Mısır yönetim sistemiyle ilgili şu bilgi verilmektedir: Üst düzey sivil ve askerî görevlere hanedan üyesi soylular getirilmiş; bölge valilerinin askerî, hukuki ve dinî ayrıcalıkları zamanla ellerinden alınmıştır.
Bu bilgiye göre Mısır'da merkezi otoritenin güçlendirilmesi için izlenen yol aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 9.
Sümer kentlerinde askerî güç, kent yöneticisinin çağrısıyla toplanıyordu. Akad kralları bu kentleri tek yönetimde birleştirince sürekli orduyu kent yöneticilerine bırakmadı. Birlikler doğrudan krala bağlandı; uzak bölgelere giden görevliler de kral adına hareket etti.
Bu süreç sonunda oluşan askerî düzen aşağıdakilerden hangisiyle sınıflandırılabilir?
Soru 10.
Sümer şehir devletlerinde tapınak ekonomisinin genişlemesi ve rahiplerin kent yönetimini giderek daha fazla ele geçirmesi, zamanla hangi askerî gelişmeye zemin hazırlamıştır?
Soru 11.
Müze gezisi sonrası sunum yapan bir öğrenci, Sümer salonunda savaşçıların kent yöneticisinin çağrısıyla bir araya geldiğini anlatan bir pano okur. Akad salonunda ise askerlerin geçimini kraldan karşıladığını ve yıl boyu görev yaptığını belirten bir açıklama görür. Öğrenci, Akad ordusunun Sümer kentlerindeki gibi kent çağrısına dayanmadığı yargısına varır.
Öğrencinin yargısı, gezide edindiği bilgilerle yorumlandığında aşağıdakilerden hangisiyle örtüşür?
Soru 12.
Mısır'da firavunlar, tanrının yeryüzündeki temsilcisi kabul edilmiş ve mutlak bir yönetim yetkisine sahip olmuştur.
Firavunun bu mutlak yetkisinin temel kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?