2. Eski Çağ Medeniyetleri · 2.4 Eski Çağ’da İnanç, Bilim ve Sanat › 2.4 Urartu, Türkistan ve Eski Çağ kültür izleri
0/12 işaretli
Soru 1.
Bir tarihçi, Türkistan’daki kurganlarda bulunan hayvan figürlü eşyaları göğe, atalara ve doğa güçlerine duyulan saygının sanata yansıması sayar. Başka bir tarihçi ise aynı figürlerin inançla ilgili olmadığını, günlük süsleme olarak yapıldığını ileri sürer.
Buna göre birinci tarihçinin yorumu, inanç ile sanat ilişkisi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
Soru 2.
Müze gezisinde Antik Yunan tapınağı maketini inceleyen bir öğrenci sunumunda şöyle der: «İçeride tanrı heykeli var, sütunlar da belirli düzenlerle yapılmış. Öyleyse halk, dini törenlerini heykelin çevresinde tapınağın içinde yapıyordu.»
Bu öğrencinin yargısı aşağıdakilerden hangisiyle değerlendirilmelidir?
Soru 3.
Bir karşılaştırmada şu eşleşmeler verilmiştir:
Antik Yunan: Tanrılar onurlandırılır; dört yılda bir spor yarışmaları düzenlenir.
Urartular: Tanrılara adak sunulur; tapınak, stel ve kale-saraylar yapılır.
Türkistan’daki Türkler: Göğe, ataya ve doğa güçlerine saygı duyulur; kurganlara hayvan figürlü eşyalar bırakılır.
Bu eşleşmelere göre Antik Yunan satırı, inanç ile etkinlik ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Soru 4.
Hipokrat’a ait tıp metinlerinin içeriği şöyle özetlenmektedir: Hastalık, ilahi bir ceza olarak görülmek yerine vücuttaki doğal dengesizlikle açıklanır. İyileştirmede gözlem yapılır ve ilaçtan yararlanılır.
Bu özet, inanç ile bilim arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Soru 5.
Van Gölü çevresindeki Urartu merkezlerinde tanrılara adanmış tapınaklar, üzeri yazılı steller ve görkemli kale-saraylar bulunmuştur. Yazıtlarda tanrılara sunulan adaklardan ve hükümdarın yaptırdığı yapılardan söz edilir.
Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. İnanç, tapınak ve stel gibi ürünlerin ortaya çıkmasında etkili olmuştur.
II. Yazıtlar, inançla ilgili uygulamaların kayda geçirildiğini gösterir.
III. Kale-saraylar, Yunan tapınak düzeninin Urartularda uygulandığını kanıtlar.
Soru 6.
Van Gölü çevresindeki Urartu tapınaklarında, baş tanrı Haldi’ye sunulmuş bronz adak levhaları bulunmuştur. Levhalarda tanrıya yakarış sahneleri işlenmiştir. Tapınak duvarındaki yazıt, adağın Haldi’ye sunulduğunu bildirir.
Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Metal sanatının konusu, tapınak inancından etkilenmiştir.
II. Gezegenlerin gözlenmesiyle düzenli bir güneş takvimi oluşturulmuştur.
III. Adak yazıtı ve levha, aynı inancın yazı ve görselle anlatıldığını gösterir.
Soru 7.
Sınıfın müze gezisinde bir öğrenci, Eski Türk dönemine ait bir mezarı inceler. Mezarda ölen kişiyle birlikte at koşum takımları ve günlük eşyalar vardır; mezarın çevresine insan biçimli taşlar dikilmiştir. Öğrenci, “Ölümden sonraki yaşama inanış, gömü düzenini ve mezar çevresindeki taş işçiliğini birlikte biçimlendirmiştir” yargısına varır.
Bu yargıyı destekleyen açıklama aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 8.
Göktürk dönemine ait Kül Tigin yazıtında, kağanın yönetme yetkisini Gök Tanrı’nın verdiği anlatılır. Yazıt dikili bir taş anıt üzerine kazınmış, anıtın çevresine de taş heykeller konulmuştur.
Bu anlatıma göre inanç ile sanat anlayışı arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 9.
Van Ovası’nda bugün tarlaları sulayan Menua Kanalı, Urartu kralı Menua döneminde açılmıştır. Tesis, dönemin su mühendisliği bilgisini yansıtır. Urartu krallarının bayındırlık yazıtlarında bu tür işler, baş tanrı Haldi’nin gücü sayesinde başarıldığı belirtilerek anlatılır.
Geçmişteki anlamı ile bugünkü kullanımı birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 10.
Aşağıda üç Eski Çağ toplumuna ilişkin bilgiler satır satır verilmiştir.
Hititler: Çok tanrılı inanç, Yazılıkaya’daki kaya kabartmalarında tanrı alayı biçiminde işlenmiştir.
Frigler: Ana tanrıça Kibele’ye duyulan inanç, Midas Anıtı gibi kayaya oyulmuş cephelerde görünür hâle gelmiştir.
Urartular: Baş tanrı Haldi’ye adanan bronz sunu eserleri tapınaklara bırakılmış, sulama için kanallar açılmıştır.
Bu bilgilere göre inanç ile sanat veya teknik uygulama ilişkisi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 11.
Ayanis'teki Haldi tapınağında, Urartu kralının baştanrı Haldi'ye adadığını bildiren yazıtlar taşıyan süslü tunç kalkanlar ele geçmiştir. Kalkanlar, tanrıya sunulmuş eşyalar olarak tapınak içinde bir arada korunmuştur. Bu buluntular, Urartularda inanç ile sanat üretimi arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Soru 12.
Eski Çağ toplumlarında inanç izleri ile sanat uygulamaları şöyle sıralanmıştır:
Sümerler: Kent tanrısına bağlılık; basamaklı tapınak ve adak heykelcikleri
Mısırlılar: Ölümden sonra yaşamın sürdüğü inancı; mumyalama ve anıt mezar
Türkistan bozkır toplumları: Ölenin eşyasıyla yolculuğunu sürdüreceği düşüncesi; kurganda silah, at koşumu ve süs eşyası
Bu karşılaştırmaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?