2. Eski Çağ Medeniyetleri · 2.5 Türklerde Konargöçer Yaşam › 2.5 Türklerde konargöçer yaşam
0/12 işaretli
Soru 1.
Karadeniz yaylalarında çekilen bir belgeselde anne, baba ve çocuklardan oluşan haneler kendi çadırlarında kalır; amca ve dayı aileleri yan yana konaklayıp otlak, yol ve güvenliği birlikte üstlenir. Belgesel, bu düzeni eski Türk konargöçer toplumlarındaki aile örgütlenmesine benzetir. Bu benzetme aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
Soru 2.
Bir karşılaştırmada nehir boyundaki çiftçiler suyu yeterli tarlalarda kalıcı köy kurar. Bozkırdaki Türk toplulukları sürülerini yazın serin ve otlu yaylalara çıkarır, kışın rüzgâra kapalı kışlaklara indirir. Liman tüccarları ise yıl boyu aynı kıyı kentinde kalır. Bu karşılaştırma, Türk topluluklarının konargöçer yaşamında hangi gerekçeyi öne çıkarır?
Soru 3.
Tarih kulübü, müze gezisinde bozkırdaki eski Türk topluluklarına ayrılan panoyu okur. Panoda bu toplulukların at ve koyun beslediği, otlağın durumuna göre yaylak ile kışlak arasında yer değiştirdiği belirtilir. Sunumu hazırlayan öğrenci aynı yaşamı, surlarla çevrili şehirlerde tarıma dayalı yerleşik düzen diye tanıtır. Öğrencinin yargısı panodaki bilgiyle karşılaştırıldığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi uygundur?
Soru 4.
Mevsime bağlı olarak yaylak ve kışlak arasında düzenli biçimde yer değiştiren Türk topluluklarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 5.
Bir tarihçi, eski Türklerin sürekli ve düzensiz yer değiştirdiğini, bu yüzden kalıcı bir düzen kuramadıklarını ileri sürer. Başka bir tarihçi ise aynı toplulukların yazlık ile kışlık arasında belirli güzergâhlarla gidip geldiğini, hayvanlarını ve eşyalarını bu düzene göre taşıdıklarını söyler. İkinci tarihçinin yorumu aşağıdaki sonuçlardan hangisini destekler?
Soru 6.
Bir araştırmacı, eski Türk topluluklarının sürülerini otlakların durumuna göre yıl içinde başka yerlere götürdüğünü, çadırlarda yaşadığını ve et, süt ile yünden yararlandığını belirtmektedir.
Bu bilgiye göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Yaşanılan yerin değişmesinde hayvanların ot ihtiyacı etkili olmuştur.
II. Beslenme ve giyimle ilgili ihtiyaçlar büyük ölçüde hayvancılığa dayanmıştır.
III. Demir işçiliği, bu toplulukların başlıca geçim yolunu oluşturmuştur.
Soru 7.
Bir tarihçi, konargöçer Türklerin yazın serin yaylalara, kışın korunaklı kışlaklara inmesini sürülerin ot ve su bulmasına bağlar. Başka bir tarihçi, aynı yer değiştirmelerin her defasında yeni bir başkent kurmak için yapıldığını savunur.
Dönemin geçim koşulları göz önüne alındığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi daha uygundur?
Soru 8.
Konargöçer bir aile, kışın sürü için yeterli ot bulamayınca yaşadığı yerden ayrılır. Yeni otlağa vardığında çadırını kurar ve hayvanlarından elde ettiği ürünlerle günlük ihtiyacını karşılamaya devam eder.
Bu zincire göre göç kararını doğuran halka aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 9.
Sınıfça gidilen bir kent müzesinde konargöçer Türk yaşamına ayrılmış vitrinde keçe parçası, at koşumu ve demir bir ok ucu yan yana durmaktadır. Sunum hazırlayan öğrenci, bu nesnelere bakarak topluluğun yalnız hayvan beslediğini ve başka üretim yapmadığını ileri sürer.
Öğrencinin yargısı, vitrindeki nesnelerle birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi uygundur?
Soru 10.
Konargöçer Türk topluluklarında sosyal örgütlenme aile biriminden başlayarak sülale, kabile ve boy şeklinde genişlemekteydi. Bu yapıda en temel birim olan aile, hangi özellikteydi?
Soru 11.
Onuncu yüzyılda Oğuz boylarını gören bir seyyah, keçeyle örtülü çadırların kısa sürede sökülüp hayvanlarla gidilen yeni otlakta yeniden kurulduğunu anlatır. Bu gözleme dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Soru 12.
Bir tarihçi, obayı akraba ailelerin çadırlarını yan yana kurup hayvanlarını ortak otlakta beslediği küçük bir göç topluluğu olarak tanımlar. Başka bir tarihçi, obanın akraba ailelerden oluştuğunu kabul eder; birlikteliğin asıl nedeninin ise ortak otlak değil, saldırıya karşı birlikte savunma olduğunu ileri sürer. Bu iki yorumun ayrıldığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?