2. Eski Çağ Medeniyetleri · 2.5 Türklerde Konargöçer Yaşam › 2.5 Yörükler ve konargöçerliğin sürekliliği
0/14 işaretli
Soru 1.
Bir tarihçi, Yörüklerin yazlık ve kışlık yerler arasında dolaşmasını süregelen bir alışkanlık olarak görür. Başka bir tarihçi ise aynı dolaşmayı, sürülerin otlak bulması ve ailenin geçimini mevsimlere göre sürdürmesi için kurulan bir düzen diye açıklar.
Bu iki yorum karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisi söylenebilir?
Soru 2.
Toroslardaki bir Yörük ailesi, kışı alçak ve daha ılık kesimlerde geçirir. İlkbaharda karlar eriyip yükseklerde ot belirmeye başlayınca sürüleriyle yaylaya çıkar; yaz boyunca hayvanlarını burada otlatır. Sonbaharda havalar soğuyup otlar azalınca yeniden kışlağına döner.
Bu sürece göre ailenin ilkbaharda yaylaya çıkmasını sağlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 3.
Bir karşılaştırmada üç yaşam düzeninin özellikleri şöyle sıralanmıştır:
Eski bozkır düzeni: Geçim atlı hayvancılığa dayanır; hareket uzun mesafelidir; barınma çadırladır.
Günümüz Yörük düzeni: Geçim küçükbaş hayvancılığa dayanır; hareket yazlık ile kışlık arasında mevsimliktir; barınma çadır ya da basit konuttadır.
Yerleşik köy düzeni: Geçim tarıma dayanır; hareket yıl boyunca aynı yerde kalma biçimindedir; barınma kalıcı evledir.
Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 4.
Bir okul gezisinde öğrenciler, Yörük bir ailenin yaz aylarını yüksek yaylada çadırda, kış aylarını daha alçak kışlakta geçirdiğini ve bu düzende keçi ile koyun beslediğini öğrenir.
Buna göre;
I. Ailenin yaşamı, mevsimlere bağlı yer değiştirme üzerine kuruludur.
II. Ailenin geçiminde küçükbaş hayvancılık yer tutmaktadır.
III. Aile, kışlağı bırakıp yıl boyunca tek bir tarlada üretime geçmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Soru 5.
Orhun Yazıtları'nda, Çin'in tatlı sözü ve yumuşak ipeğiyle Türklerin yerlerinden uzaklaşıp zor duruma düştüğü anlatılır. Halkın kendi yurdunda kaldığında daha güvenli yaşayacağı da belirtilir.
Bu anlatıya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
Soru 6.
Bir tarihçi, Akdeniz yaylalarında kışlak ile yayla arasında dolaşan toplulukların bu yaşamı zorlu arazi koşulları nedeniyle sürdürdüğünü söyler. Başka bir tarihçi ise aynı toplulukların hayvancılığı temel geçim kabul ettiğini, otlakların mevsimine göre yer değiştirdiğini ve bu düzeni kuşaktan kuşağa aktardığını belirtir.
İkinci tarihçinin yorumuna göre konargöçerliğin sürmesi öncelikle aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Soru 7.
Anadolu'da konargöçer topluluklar kışı ılıman ovalardaki kışlaklarda geçirir; hayvanlar bu dönemde kışı atlatacak yem bulur. Havalar ısındıkça otlar yükseklerde boy verir ve sürüler yaylaya çıkarılır. Sonbaharda soğuk bastırınca topluluk yeniden ovaya döner.
Bu düzende yaylaya çıkılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 8.
Torosların eteklerinde yapılan bir gözlemde, bir Türk topluluğunun kışı daha ılıman düzlüklerde, yazı ise yüksek otlaklarda hayvanlarıyla geçirdiği görülmüştür. Topluluk bugün de bu mevsimlik dolaşımı sürdürmekte; düğün ve anma günlerinde bir araya gelmektedir.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Topluluk, yıl içinde kışlak ve yayla arasında yer değiştirmektedir.
II. Topluluk, belirli günlerde bir araya gelerek sosyal ilişkilerini sürdürmektedir.
III. Topluluk, göçü bırakıp uzun süredir tek bir yerleşmede kalmaktadır.
Soru 9.
Aşağıdaki bilgi görselinden elde edilen verilere göre günümüz Safranbolu Yazıköy Yörüklerinin ekonomik yaşamına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
"Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği azalmıştır. Tahıl üretimi neredeyse hiç görülmemektedir. Geçimlerini genellikle sebze yetiştiriciliğinden, ev yapımı ürünlerden ve turizmden sağlamaktadırlar."
I. Geleneksel hayvancılık faaliyetleri önemini yitirmiştir.
II. Tahıl tarımı temel geçim kaynağı olmaya devam etmektedir.
III. Turizm, günümüz geçim kaynakları arasında yer almaktadır.
Soru 10.
Okul gezisinde bir öğrenci, Yörük yaşamını anlatan bir serginin yanında şu notu okur: «Kışın ova, yazın yayla. Sürülerin otu bittiği yerde oba yeni otlağa göçer; düğün ve cenaze gibi günlerde yakın obalar bir araya gelir.» Öğrenci, «Bu yaşamda yer değiştirme hayvanların ot ihtiyacına göre yapılıyor; topluluk da önemli günlerde ilişkisini sürdürüyor.» der.
Öğrencinin yargısı notla karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 11.
Geçmişte konargöçer Türk toplulukları kışı ova ve kıyılardaki kışlaklarda, yazı ise serin yaylalarda geçirir; hayvanlarına taze ot bulmak için bu iki yer arasında dolaşırdı. Günümüzde bazı aileler de yazın serinlemek ve hayvancılık yapmak için yaylalara çıkmakta, kışın daha alçak yerleşimlere dönmektedir.
Bu iki durum karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 12.
Bir tarihçi, Türklerde konargöçer yaşamın hayvanlar için su ve otlak durumuna göre yaylak ile kışlak arasında yer değiştirmeye dayandığını söyler. Başka bir tarihçi, bu yer değiştirmenin gelişigüzel olmadığını; boyların göç zamanını ve güzergâhını önceden belirlediğini belirtir. Bu görüşlerden hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılır?
Soru 13.
Bir okul gezisinde öğrenciler, kışlaktan yaylaya hayvanlarıyla çıkan bir Yörük grubunu izler. Grubun çadır kurduğu ve göç zamanını otlak ile havaya göre belirlediği, eşyaların bir kısmının ise kamyonla taşındığı görülür. Bu gözlem, geçmişteki konargöçer yaşamla karşılaştırıldığında hangisini gösterir?
Soru 14.
Safranbolu Yazıköy Yörüklerinin sosyal yaşamına ilişkin yapılan bir araştırmada şu tespite yer verilmiştir:
"Evlilikler yakın çevre içinden yapılmakta; düğün, cenaze ve şenlik gibi tören ve etkinliklerde topluluk bir araya gelmektedir."
Bu tespite göre Yazıköy Yörüklerinde evlilik örüntüsü için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?