İçeriğe atla

9. sınıf Tarih · Ücretsiz test · 12 soru

3. Orta Çağ Medeniyetleri · 3.2 Orta Çağ’daki Siyasi ve Askerî Gelişmeler › 3.2 Emevi Devleti: siyasi ve askerî yapı

0/12 işaretli

Soru 1.

İki Orta Çağ devletinin yönetim ve ordu yapısı satır satır şöyle karşılaştırılmıştır: Emevi Devleti: Merkez Şam’dır. Ordu ağırlıkla Arap birliklerine dayanır. Fethedilen yerlerde garnizon kentleri kurulmuştur. Abbasi Devleti: Merkez Bağdat’tır. Orduda Horasanlı birlikler ve sonraki dönemde Türk askerler öne çıkar. Günlük yönetim işlerinde vezirin rolü belirgindir. Bu karşılaştırmaya göre iki devlet arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 2.

Emevi dönemine ait ordu defterlerinin içeriği şöyle aktarılır: Askerler Arap kabilelerine göre sıralanmış, maaşlar bu sıraya göre bağlanmıştır. Arap olmayan Müslümanlar olan mevâlî, aynı defterde Arap askerlerle eşit ücretle yer almamıştır. Bu deftere göre Emevi ordusunun yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Soru 3.

Emevi Devleti’nde halifelik, Muaviye’den sonra aynı aile içinde sürdürülmüştür. Ordu Şam’daki merkeze bağlı tutulmuş, fethedilen bölgelerde garnizonlar bulundurulmuştur. Abdülmelik döneminde Arapça, resmî yazışmaların dili hâline getirilmiştir. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangilerine ulaşılabilir? I. Halifelik, seçimle başka ailelere geçmiştir. II. Ordu merkezle bağlantılıdır ve sınır bölgelerinde garnizonlar vardır. III. Arapça, resmî yazışmalarda kullanılan bir yönetim dilidir.

Soru 4.

Günümüzde birçok ülkede ordu, vatandaşların maaş karşılığı sürekli görev aldığı bir yapıdadır. Emevi Devleti’nde ise askerler uzun süre Arap kabilelerine göre kaydedilmiş, mevâlî aynı ücreti almamıştır. Sınırlar genişledikçe orduya başka topluluklardan da asker alınmaya başlanmıştır. Bu karşılaştırma, Emevi ordu yapısı ile sözü edilen günümüz uygulaması arasındaki fark için hangi yargıyı destekler?

Soru 5.

Okul projesinde bir öğrenci, müze panosundan Emevi düzenini üç maddeyle aktarır. Eyaletler halifenin atadığı valilerce yönetilir. Vergi ve mali işler ayrı görevlilerce takip edilir. Ordunun asıl gücü Şam ve Suriye kökenli birliklerdir. Öğrenci, bu maddelerin merkezî bir düzen mi yoksa dağınık bir şehir yönetimi mi gösterdiğini sorar. Panodaki bilgilere uyan yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 6.

Günümüzde birçok ülkede askerlik, vatandaşların ortak bir yükümlülüğü olarak düzenlenir ve orduya katılımda köken ayrımı gözetilmez. Emevi Devleti'nde ise divana kayıtlı askerlere hazineden ödenek bağlanmış, bu kaydın asıl ağırlığı Arap kabilelerine verilmiştir. Bu karşılaştırma, Emevi ordu yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Soru 7.

Bir tarihçi, Emevi ordusunda askerlerin divan kaydıyla hazineden düzenli ödenek aldığını ve seferlerin halife otoritesine bağlandığını belirtir. Başka bir tarihçi, Orta Çağ Avrupa'sındaki birçok krallıkta askerî hizmetin toprak bağı ve yerel beyin çağrısıyla yürüdüğünü anlatır. Bu iki yorum, yönetim ve ordu yapıları arasındaki fark hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Soru 8.

Proje sunumunda bir öğrenci, Emevi Devleti'nde halifeliğin babadan oğula geçen bir saltanata dönüştüğünü anlatır. Abbasi Devleti'nde de yönetimin bir hanedan içinde sürdüğünü ekler ve iki devletin bu yönden benzeştiği yargısına varır. Sunumdaki bilgilere göre öğrencinin yargısı aşağıdakilerden hangisiyle tutarlıdır?

Soru 9.

Emevi halifeleri, genişleyen topraklarda düzeni korumak için eyaletlere valiler atamıştır. Bu valiler bölgedeki askerî birliklere komuta etmiş ve topladıkları gelirin bir bölümünü merkeze göndermiştir. Bu uygulama, Emevi yönetim ve ordu yapısı üzerinde aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?

Soru 10.

Emevi Devleti'nde siyasî otorite halifenin şahsında toplanmış, ordunun çekirdeği divana kayıtlı Arap askerlerinden oluşmuştur. Bizans'ta da siyasî otorite imparatorun elinde toplanmış, ordu ise merkeze bağlı ve farklı bölgelerden derlenen birliklerle yürütülmüştür. Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Her iki devlette de siyasî otorite, baştaki hükümdarın merkezî yönetiminde toplanmıştır. II. İki ordunun çekirdeği de divana kayıtlı Arap askerlerinden oluşmaktadır. III. Bizans ordusunun farklı bölgelerden derlenen birliklerle yürütülmesi, Emevi ordusunun Arap divan çekirdeğinden ayrılan bir yöndür.

Soru 11.

Bir öğrenci, proje ödevinde Emevi halifeliğinin aynı aile içinde sürdüğünü ve valilerin halife tarafından atandığını; Abbasi yönetiminin de hanedanda kaldığını ve eyaletlere merkezden yönetici gönderildiğini not etmiştir. Öğrenci bu notlardan, iki devlette de iktidarın bir ailede toplandığı ve taşra yöneticilerinin seçimle işbaşına geldiği yargısına varmıştır. Bu yargı notlara göre nasıl değerlendirilmelidir?

Soru 12.

Bir tarihçi, Emevi Devleti'nde ordunun Arap kabile birliklerine dayandığını ve valilerin bu birlikleri sevk ettiğini belirtir. Başka bir tarihçi, Bizans ordusunun thema düzenine göre kurulduğunu ve taşra komutanlarının asker toplama ile bölge yönetimini birlikte üstlendiğini açıklar. Bu iki yoruma göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?