Maarif · 2. Tema: İstatistiksel Araştırma Süreci · Yaprak test 1
0/12 işaretli
Soru 1.
Bir lisede öğrenciler istatistik proje ödevi için şu soruyu araştırmaktadır: “Okulumuzdaki 9 ve 12. sınıf öğrencilerinin sınıf düzeyi ile bağcıklı ya da bağcıksız ayakkabı tercihi arasında bir ilişki var mıdır?” 9. sınıftan 40, 12. sınıftan 20 öğrenci gözlenmiş ve aşağıdaki iki yönlü tablo elde edilmiştir.
Sınıf düzeyi
Bağcıklı
Bağcıksız
Toplam
9. sınıf
30
10
40
12. sınıf
12
8
20
Toplam
42
18
60
Bu araştırma sorusunu cevaplamak için aşağıdakilerden hangisi uygun bir analiz aracıdır?
Soru 2.
Okulun biyoloji proje ödevinde öğrenciler, bir belgeselden seçtikleri canlıları incelemiştir. Araştırma soruları şudur: “İncelenen canlılarda omurgalı olup olmama ile etçil beslenip beslenmeme arasında bir ilişki var mıdır?” Omurgalı ve omurgasız gruplarının her birinde 20 canlı vardır. Etçil olma durumuna ait koşullu göreli sıklıklar tablodaki gibidir.
Etçil
Etçil değil
Omurgalı
%60
%40
Omurgasız
%30
%70
Bir öğrenci bu bulgulara dayanarak “Omurgalı olmak, canlıların etçil beslenmesine neden olmaktadır.” sonucuna ulaşmıştır.
Bu sonucun araştırma sorusu bağlamında en uygun değerlendirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 3.
Bir okulun doğa yürüyüşü kulübü, hafta sonu gezisi için bir parkur haritasını inceler. Haritada yalnızca iki patika işaretlidir: orman patikası ve sırt patikası. Kulüp, yürüyüş sırasında her katılımcının kâğıt harita veya dijital harita kullanacağını da not etmeyi konuşur. Bu konuşmada beş öneri ortaya çıkar. Berk, katılımcıların yürüyüş sürelerinin dakika cinsinden ortalamasının hesaplanmasını önerir. Deniz, orman patikası ya da sırt patikası seçimi ile kâğıt harita ya da dijital harita kullanımı arasındaki ilişkinin araştırılmasını önerir. Ece, yürüyüşe katılacak öğrenci sayısının belirlenmesini önerir. Ayşe, seçilen patikanın haritadaki uzunluğunun kilometre cinsinden okunmasını önerir. Cem, patikanın metre cinsinden rakımı ile dakika cinsinden yürüyüş süresi arasındaki ilişkinin incelenmesini önerir.
Buna göre iki kategorik değişkenli veriye dayalı, istatistiksel araştırma gerektiren gerçek yaşam durumu aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 4.
Bir okulun mimarlık kulübü, çevrelerindeki binalarda bulunan pencerelerin genişliklerini ölçmüştür. Her pencerenin proje ölçüsüne uygun olup olmadığı ile çerçeve türü kaydedilmiştir. Elde edilen veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
Çerçeve türü
Ölçüye uygun
Ölçüye uygun değil
Toplam
Ahşap
40
10
50
Plastik
12
8
20
Toplam
52
18
70
Kulüp danışmanı, tabloya dayanarak şu yorumu yapmıştır: “Plastik çerçeveli pencerelerde ölçüye uygun olmama oranı, ahşap çerçeveli pencerelere göre daha yüksektir.”
Bu yorumun doğru istatistiksel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 5.
Bir okulun kodlama ve robotik kulübü, üyelerin haftalık kodlama çalışma süresi ile deneme parkurunu tamamlama durumu arasındaki ilişkiyi incelemek üzere 16 üyeden veri toplamıştır. Süre tam sayı saat, parkur sonucu ise Başarılı ya da Başarısız olarak kaydedilmiştir.
Üye
Süre (saat)
Parkur sonucu
1
2
Başarılı
2
5
Başarısız
3
6
Başarılı
4
0
Başarısız
5
3
Başarılı
6
8
Başarılı
7
1
Başarılı
8
4
Başarısız
9
6
Başarısız
10
2
Başarısız
11
7
Başarılı
12
5
Başarılı
13
3
Başarısız
14
9
Başarısız
15
1
Başarısız
16
4
Başarılı
İlişkililik incelemesine geçmeden önce kodlama süresi şu sınıflara ayrılarak veriler analize hazırlanacaktır: 0-2 saat (0, 1 ve 2), 3-5 saat (3, 4 ve 5), 6 saat ve üzeri (6 ve daha büyük tam sayılar).
Bu sınıflama kullanılarak oluşturulan iki yönlü sıklık tablosu aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 6.
Kimya dersi proje ödevinde periyodik tablodan seçilen 40 element incelenmiştir. Ele alınan iki kategorik değişken, elementin metal olup olmaması ve kristal yapısının kübik olup olmamasıdır. Araştırma sorusu, bu elementlerde metal olup olmama ile kristal yapının kübik olup olmaması arasında bir ilişkililik olup olmadığıdır. Elde edilen iki yönlü sıklık tablosu şöyledir.
Kübik
Kübik değil
Toplam
Metal
18
12
30
Metal değil
2
8
10
Toplam
20
20
40
Bu bulgulara göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 7.
Bir lisenin proje grubu, öğrencilerin okula geliş biçimini incelemek için okuldan rastgele seçilen 150 öğrencinin evinin okula uzaklığını ve okula bisikletle gelip gelmediğini kaydetmiştir. İki kategorik değişkene ait veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
Okula geliş
2 km'den yakın
2 km ve daha uzak
Toplam
Bisikletle
30
40
70
Bisikletle değil
20
60
80
Toplam
50
100
150
Proje grubu tabloya dayalı olarak şu yorumu yapmıştır: “Okula 2 km’den yakın oturan öğrenciler, 2 km ve daha uzak oturanlara göre daha yüksek oranda bisikletle gelmektedir.”
Bu yoruma yönelik doğru istatistiksel temellendirme aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 8.
Bir okulun bilim fuarında bir proje grubu, proje türü ile ödül durumu arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Fuardaki projeler türlerine göre deney ve model, sonuçlarına göre ödül aldı ve ödül almadı olarak sınıflandırılmıştır. Veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Proje türü
Ödül aldı
Ödül almadı
Toplam
Deney
24
36
60
Model
15
10
25
Proje grubu tabloya dayanarak şu sonuca ulaşmıştır: "Ödül alan deney projelerinin sayısı, ödül alan model projelerinin sayısından fazla olduğuna göre deney projelerinin ödül alma oranı daha yüksektir ve deney projesi hazırlamak ödül almayı sağlar."
Bu istatistiksel sonuca yönelik aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 9.
Bir okulun çevre kulübü, mahallelerindeki 200 ev için şu araştırma sorusunu incelemektedir: «Evlerde güneş enerjisi sistemi kullanılıp kullanılmaması ile aylık elektrik faturasının 1500 TL'den az ya da 1500 TL ve üzerinde olması arasında bir ilişki var mıdır?» Toplanan veriler aşağıdaki iki yönlü sıklık tablosundadır.
Güneş enerjisi sistemi
1500 TL'den az
1500 TL ve üzeri
Toplam
Kullanıyor
30
10
40
Kullanmıyor
40
120
160
Toplam
70
130
200
Araştırma sorusunu yanıtlamak için güneş enerjisi kullanma durumuna göre fatura kategorisinin koşullu göreli sıklıkları hesaplanacaktır. «1500 TL'den az» sütununda ham sıklık, sistemi kullanmayan evlerde daha büyüktür. Bu kategorinin koşullu göreli sıklıkları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 10.
Okulun fotoğraf kulübünden bir öğrenci, dijital fotoğrafların dosya boyutu ile çekim zamanı arasında ilişki olup olmadığını incelemek istemiştir. Okuldan rastgele seçim yapmamış; yalnızca o günkü kulüp toplantısına katılan üyelerin telefonlarındaki birer fotoğrafı kaydetmiştir. Her fotoğraf, dosya boyutuna göre “küçük (2 MB'den az)” ya da “büyük (2 MB ve üzeri)”, çekim zamanına göre “gündüz” ya da “akşam” olarak sınıflandırılmıştır. 200 fotoğrafa ait sıklık tablosu aşağıdadır.
Dosya boyutu
Gündüz
Akşam
Toplam
Küçük (2 MB'den az)
90
20
110
Büyük (2 MB ve üzeri)
60
30
90
Toplam
150
50
200
Öğrenci şu yorumu yapmıştır: “Gündüz çekilen büyük dosyalı fotoğraf sayısı (60), akşam çekilen büyük dosyalı fotoğraf sayısından (30) fazladır. Bu nedenle gündüz çekilen fotoğraflar daha büyük dosyalıdır; akşam çekmek dosya boyutunu küçültür. Kulüp üyelerinden elde edilen bu sonuç, okuldaki tüm öğrencilerin fotoğrafları için de geçerlidir.”
Buna göre, öğrencinin yorumundaki hata veya yanlılığı doğru tespit eden ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 11.
Deniz, akıllı telefonlardaki bir odak (ders çalışma) uygulamasını düzenli kullanma ile ödevini zamanında tamamlama arasındaki ilişkililiği araştırmak için okulundaki 400 öğrenciden veri toplamıştır. Bu iki kategorik değişkene ait kişi sayıları tabloda verilmiştir.
Ödevini zamanında tamamlayan
Ödevini tamamlamayan
Toplam
Uygulamayı düzenli kullanan
90
210
300
Uygulamayı düzenli kullanmayan
40
60
100
Toplam
130
270
400
Deniz, tabloya dayanarak şöyle yorum yapmıştır: “Uygulamayı düzenli kullanan 90 öğrenci ödevini zamanında tamamlamış, kullanmayan yalnızca 40 öğrenci tamamlamıştır. Öyleyse uygulamayı kullananlar ödevlerini daha yüksek oranda tamamlamaktadır; bu da uygulamanın ödevi zamanında tamamlamayı sağladığını gösterir.”
Deniz’in bu yorumundaki hata veya yanlılığa ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Soru 12.
Bir sınıfta araştırma ödevi kapsamında, bu öğretim yılında okul gazetesinde yazısı yayımlanan öğrencilerin tamamı incelenmiştir. Araştırma sorusu şudur: «Yazısı yayımlanan öğrencilerde haber yazmayı tercih etme oranı, sınıf düzeyine göre farklılık göstermekte midir?» Yazı türü ile sınıf düzeyine ait veriler aşağıdaki sıklık tablosunda toplanmıştır.
Yazı türü
9. sınıf
10. sınıf
Toplam
Haber
30
20
50
Deneme
45
5
50
Toplam
75
25
100
Ödev grubundan bir öğrenci şöyle bir yorum yapmıştır: «Haber yazan öğrencilerin 0,60'ı 9. sınıf, 0,40'ı 10. sınıftır. Bu yüzdeler, 9. sınıf öğrencilerinin haber yazmayı 10. sınıf öğrencilerine göre daha yüksek oranda tercih ettiğini gösterir.»
Bu yoruma ilişkin doğru istatistiksel temellendirme aşağıdakilerden hangisidir?