2. Dönüşüm Sürecinde Osmanlı (1789-1908) · 2.4 Osmanlı Devleti'nde Sanayileşme Çabaları › 2.4 Sanayileşme çabaları ve fabrikalar
0/12 işaretli
Soru 1.
Provizyonizm, halkın temel ihtiyaç maddelerine kolay, düzenli ve uygun fiyatlarla ulaşabilmesi için devletin piyasaya müdahale etmesi esasına dayanan ekonomi politikasıdır. Bu tanıma göre provizyonizmin esas aldığı amaç hangisidir?
Soru 2.
Üretim artışına rağmen yeterince artı ürün oluşmaması, kırsaldan şehirlere yönelebilecek emek fazlasını sınırlamış; tarım dışı sektörlerde emek açığı ortaya çıkmıştır. Bu emek açığı sanayi yatırımlarını nasıl etkilemiştir?
Soru 3.
“1839 sonrası ilk dönemlerde yol inşaatlarında tecrübeli yabancı mühendisler kullanılmıştır. Ancak bu durum yol inşaatında uzman Osmanlı mühendislerinin yetişmesiyle giderek son bulmuştur. 19. yüzyılın ortalarından itibaren yaygınlık kazanan demiryolu ulaşımı, karayolu ulaşımına da bir canlılık getirmiştir. 1908’den sonra otomobilin ülkeye girişi en azından ana güzergâhlardaki karayollarının eskiye göre daha dikkatli bir şekilde düzenlenmesine imkân sağlamıştır.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 4.
“1840-1914 arasında genellikle buğday, arpa, tütün, pamuk, haşhaş gibi tarımsal ham maddeler ihraç edildi ve mamul mal ihracatı sınırlı kaldı. 1850 sonrasında halı ve ham ipek mamul ihracatta öne çıktı. İthalat içinde ise pamuklu ve yünlü dokumalar ile demir yolu malzemeleri, silah, makine ve çeşitli sanayi ürünleri yer aldı.” Buna göre aşağıdaki ürün-grup eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Soru 5.
Quataert'in tahminlerine göre XIX. yüzyıl başında Osmanlı Devleti'nde okuryazarlık oranı %2-3, XIX. yüzyıl sonunda ise yaklaşık %15'tir. Bu verilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 6.
Osmanlı Devleti'nde iç gümrükler, Osmanlı sınırları içinde kara ya da deniz yoluyla sevk edilen mallardan alınan vergilerdi. Bu uygulamanın ticaret ve sermaye birikimine etkisi hangisidir?
Soru 7.
“İç gümrükler, ticaretin gelişmesini ve sermaye birikimini engelleyen, yerel tüccarları zor durumda bırakan bir uygulamaydı.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 8.
Osmanlı Devleti'nde tarım dışı sektörlerde iş gücü talebi karşılanamayınca emek açığı ortaya çıkmıştır. Bu emek açığı, ücretler ve sanayi yatırımları bakımından hangi sonucu doğurmuştur?
Soru 9.
İç gümrükler, Osmanlı sınırları içinde kara ya da deniz yoluyla sevk edilen mallardan alınan vergilerdir. Bu uygulama ticaretin gelişmesini ve sermaye birikimini engelleyen, yerel tüccarları zor durumda bırakan bir uygulamadır. Buna göre iç gümrüklerin ticaret hayatındaki sonuçlarından biri hangisidir?
Soru 10.
Anadolu'nun iç bölgeleri pazarlara kervan taşımacılığıyla bağlanıyordu. Yüksek maliyet ve yavaşlık, ürünlerin ticari meta hâline gelip pazara ulaşmasını zorlaştırmıştır. Bu durum sermaye birikimini nasıl etkilemiştir?
Soru 11.
Osmanlı Devleti'nde savaşların uzun sürmesi ticaret gelirlerinde kayıplara yol açmış ve devlet hazinesinin gider yükünü artırmıştır. Bu durumun vergi toplama uygulamalarına yansıması nasıl olmuştur?
Soru 12.
“1850’lere kadar yerli tüccarlar ihraç mallarını genellikle iskeleye kadar getirir ve sonrasında iç gümrük vergisini öderdi. Yabancı tüccarlar ise yalnızca ihraç vergisi ödeyerek iskeleden aldıkları malları dışarıya sevk ederdi.” Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?