Soru 1.
Tarihçilerin araştırmalarını kolaylaştırmak ve bulguları adlandırmak amacıyla oluşturduğu; Taş Devri, Orta Çağ gibi kendine özgü nitelikler taşıyan zaman parçalarının genel adı aşağıdakilerden hangisidir?
Tarihçilerin araştırmalarını kolaylaştırmak ve bulguları adlandırmak amacıyla oluşturduğu; Taş Devri, Orta Çağ gibi kendine özgü nitelikler taşıyan zaman parçalarının genel adı aşağıdakilerden hangisidir?
Konya yakınlarındaki Çatalhöyük'te yapılan kazılarda, yaklaşık dokuz bin yıl öncesine ait evlerde buğday ve arpa kalıntıları bulunmuştur. Aynı ovada çiftçiler günümüzde de buğday yetiştirmektedir. Kullanılan tarım araçları ise bu uzun süre içinde değişmiştir. Bu bulgulara göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Müze gezisinde bir öğrenci, yazıdan önceki döneme ait bakır araçları ve daha sonraki döneme ait kil tabletleri incelemiştir. Proje ödevinde şu yargıya varmıştır: "Tarih çağları, madenin işlenmeye başlamasıyla değil, yazının kullanılmaya başlamasıyla başlar. Bakır araçlar yazıdan önceki dönemin, tabletler ise tarih çağlarının izleridir." Öğrencinin bu yargısına göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir araştırmacı, önce Osmanlı kuvvetlerinin 1453'te İstanbul'a girmesini incelemiştir. Ardından şehirde yeni mahallelerin kurulmasını, nüfusun değişmesini ve İstanbul'un imparatorluk başkentine dönüşmesini uzun yıllar süren bir süreç olarak ele almıştır. Son olarak kimi zanaat kollarının sonraki yüzyıllarda da sürdüğünü gözlemlemiştir. Bu anlatımda belirli bir zamanda gerçekleşmiş olay aşağıdakilerden hangisidir?
Tarihçiler geçmişi araştırırken zaman birimlerinden yararlanır. Bu birimlerden biri olan çağ; kendine özgü bir özellik taşıyan zaman parçasını ifade ederken yüzyıl, milat başlangıç alınarak yüz yıllık dilimler biçiminde tanımlanır. Aşağıdakilerden hangisi bu iki kavram arasındaki temel farkı doğru biçimde ortaya koymaktadır?
Bir tarihçi, 14 Temmuz 1789'da Bastille'in basılmasını belirli bir gün ve yerde yaşanmış somut bir gelişme olarak ele alır. Başka bir tarihçi ise Fransa'da yönetim biçiminin ve toplum ilişkilerinin sonraki yıllarda geçirdiği dönüşümü, birçok gelişmenin birikmesiyle oluşan genel bir süreç olarak inceler. Bu iki yaklaşım birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir öğrenci, müze gezisi sunumunda taş aletler ile kil tabletleri karşılaştırmıştır. Taş aletlerin yaşam biçimi hakkında fikir verdiğini, tabletlerin ise gelişmelerin zamanını ve taraflarını daha açık gösterdiğini anlatmıştır. Sunumunu şu yargıyla bitirmiştir: «Asıl fark eşyanın taş ya da kil olması değil; bir dönemde yazılı belgenin bulunmaması, diğerinde geçmişin belgelerle izlenebilmesidir.» Öğrencinin bu yargısı, tarih ile tarih öncesi ayrımını aşağıdakilerden hangisine dayandırmaktadır?
Tarih kulübünün panosunda şu not yer almaktadır: «Bir liman kentinde belirli bir günde imzalanan antlaşma, tarafları belli somut bir gelişmedir.» Notta bu gelişme, uzun süren genel bir süreç olarak nitelenmemiştir. Buna göre I. Sözü edilen antlaşma, belirli bir zamanda yaşanmış somut ve tekil bir olay niteliği taşır. II. Not, antlaşmayı soyut ve genel bir süreç diye tanımlamaktadır. III. Not, olay ile olguyu aynı gelişmenin iki adı olarak kullanmaktadır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Bir çalışma kâğıdında iki toplumun geçmişi satır satır şöyle karşılaştırılmıştır: A toplumu — Başkent: belirli bir yılda ilan edilmesi. Yıl hesabı: olayları sıraya koymaya yarar. B toplumu — Sur: belirli bir günde tamamlanması. Güç paylaşımı: kaynaklarda izlenen, uzun süreye yayılan bir durum. Günlük: bir yazıcının tuttuğu kayıt. Bu karşılaştırmada tarihsel olguya örnek olan bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
Bir kentte belediye, belirli bir günde yeni köprüyü hizmete açmıştır. Aynı kentte son yıllarda mahalleler arasında görülen nüfus kayması ise resmi kayıtlarda uzun süren genel bir eğilim olarak yer almaktadır. Bu iki durum, tarihsel olay ve olgu ayrımına göre değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir tarihçi, uzun süren bir yerleşme sürecini kaynaklardaki anlatımlarla bunlardan çıkardığı genel tabloyu birleştirerek açıklamıştır. Başka bir tarihçi, aynı süreci hükümdarların tahta çıkış günlerine bakarak tanımlamanın yeterli olduğunu savunmuştur. Bu iki yaklaşım, tarihsel olgunun dayandığı unsurlar bakımından karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bir müze panosunda Anadolu'da kurulan üç devletin bazı özellikleri satır satır şöyle karşılaştırılmıştır: Hititler — İnanç: çok tanrılı. Yönetim: krallık. Geçim: tahıl tarımı ve hayvancılık. Urartular — İnanç: çok tanrılı. Yönetim: krallık. Geçim: sulamalı tarım. Frigler — İnanç: çok tanrılı. Yönetim: krallık. Geçim: tarım ve dokumacılık. Bu karşılaştırmadan tarihin doğasıyla ilgili olarak hangisi tespit edilebilir?