1. Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih · 1.4 Tarih Araştırma ve Yazımında Dijital Dönüşüm › 1.4 Tarih araştırma ve yazımında dijital dönüşüm
0/12 işaretli
Soru 1.
Tarih araştırmasında belgeler uzun süre ilgili arşivde tek tek okunarak sınırlı sayıda notla değerlendirilirdi. Bu belgelerin taranıp anahtar sözcüklerle aranabilir hâle gelmesi, araştırmacının kısa sürede çok daha fazla belgeye ulaşmasını sağlamıştır. Bu değişimin tarih yazımına yansıması aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 2.
1990'lı yıllarda yaygınlaşan genel ağ kullanımının tarih araştırmalarına katkısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Soru 3.
«Kültür Envanteri adlı dijital proje, Türkiye ve Balkanlardaki tarihî ve kültürel eserleri tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır. İki yüzden fazla kültür elçisinin katkılarıyla yürütülen bu projenin veri tabanına 30.000'in üzerinde kültür varlığı eklenmiş ve bu kültür varlıkları çeşitli başlıklar altında sınıflandırılmıştır. Ayrıca 35.000 görsel belge de proje kapsamında yayımlanmıştır.»
Bu bilgilere göre Kültür Envanteri projesinin amacı ve kapsamı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 4.
Bir şehir arşivinin katalog kaydında, doğrudan bilgisayar ortamında oluşturulmuş bir meclis oturumu özeti yer alır. Özette oturumun tarihi, söz alanların adları ve alınan kararlar sıralanır; kaydın kâğıt bir özgün nüshası bulunmadığı belirtilir. Araştırmacı bu özete arşive gitmeden, kataloğun arama kutusuyla ulaşır. Bu kaydın oluşumu ve erişim biçimi, tarih araştırmasındaki dönüşümle ilgili hangi yargıyı destekler?
Soru 5.
Tarih dersinde bir öğrenci dijitalleşme konulu sunum yapmıştır. Sunumda, farklı şehirlerdeki gazete koleksiyonlarının taranıp internete açılmasıyla araştırmacıların bu koleksiyonlara aynı gün içinde bakabildiğini anlatır. Öğrenci, bu durumun tarih yazımını hızlandırdığını ve karşılaştırılacak kaynak sayısını artırdığını ileri sürer. Öğrencinin yargısı, verilen örneğe göre nasıl değerlendirilmelidir?
Soru 6.
Bir çalışmada tarih araştırma ve yazımı iki dönem için şöyle karşılaştırılmıştır:
Erişim — Dijitalleşme öncesi: Araştırmacı belgeyi görmek için ilgili arşive gider. Dijital dönem: Araştırmacı katalog kayıtlarına internet üzerinden de bakar.
İnceleme — Dijitalleşme öncesi: Belgeler dosya sırasıyla okunur. Dijital dönem: Kayıtlar anahtar sözcükle bulunabilir.
Yazım — Dijitalleşme öncesi: Metin, gidilen arşivde incelenebilen belgelere dayanır. Dijital dönem: Metin, farklı arşivlerden seçilen belgelerle kurulabilir.
Bu karşılaştırmaya göre dijital dönemdeki tarih yazımıyla ilgili hangi yargıya varılır?
Soru 7.
"Büyük miktarda verinin ulaşılabilir hâle gelmesi, tarihçilerin toplumsal ve kültürel değişimler hakkında daha kapsamlı analizler yapmasını sağlamıştır. Bu analizler sonucunda daha önce fark edilmemiş bağlantıların ortaya çıkarılması ve yeni teoriler geliştirilmesi mümkün olmuştur."
Bu bilgiye göre tarihsel kaynakların dijitalleştirilip büyük veri olarak erişilebilir kılınması tarihçilere öncelikle hangi imkânı sağlar?
Soru 8.
Bir araştırmacı, daha önce ancak müzedeki albümde görebildiği tarihî fotoğraflara artık taranmış hâlleriyle uzaktan bakabilmektedir. Aynı olayı gösteren birden fazla fotoğrafı da art arda karşılaştırabilmektedir.
Bu bilgiyle aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Fotoğrafa, albümün bulunduğu müzeye gitmeden de ulaşılabilmektedir.
II. Taranmış fotoğrafın belge değeri, albümdeki özgün baskıya göre yükselmektedir.
III. Aynı olayı gösteren fotoğraflar art arda incelenerek karşılaştırılabilmektedir.
Soru 9.
Bir okul projesi, aynı tür arşiv belgesiyle çalışan iki dönemin araştırma biçimini satır satır şöyle karşılaştırmıştır:
1990'lar: Araştırmacı belgeyi görmek için arşive gider, notunu fişe yazar ve az sayıda metni tek tek okur.
Günümüz: Araştırmacı sayısallaştırılmış belgeyi uzaktan açar, veriye etiket ekler ve çok sayıda metindeki tekrarları yazılımla tarar.
Bu karşılaştırma, tarih araştırma sürecindeki değişimle ilgili hangi yargıyı destekler?
Soru 10.
Bir belediye arşivi, eski tutanakları tarayıp her sayfaya tarih ve konu etiketi eklemiştir. Araştırmacılar bu kayıtları kendi bilgisayarlarından açıp konu başlıklarına göre süzebilmektedir.
Bu uygulamayla ilgili aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Tutanakların taranması, araştırmacının belgeyi arşiv binasına gitmeden incelemesine olanak verir.
II. Konu etiketleri, kayıtların belirli bir başlık altında bir araya getirilmesini kolaylaştırır.
III. Kayıtların süzülebilmesi, tutanaklarda yazılan kararların uygulamada gerçekleştiğini gösterir.
Soru 11.
Bir tarihçi, gazete koleksiyonlarının taranıp anahtar sözcükle aranabilmesini geçmişe dair yeni sorular sormayı kolaylaştıran bir imkân sayar. Başka bir tarihçi, aynı kolaylığın araştırmacıyı ekranda hızla geçen sonuçlara bağlayıp belgenin üretildiği koşulları gözden kaçırmaya yöneltebildiğini söyler.
Bu iki görüş birlikte değerlendirildiğinde, dijitalleşmenin tarih araştırmasına etkisiyle ilgili hangi yargıya ulaşılır?
Soru 12.
Tarih araştırmalarında dijitalleştirme sürecine ilişkin bir metinde şu ifadeye yer verilmiştir:
"Büyük miktarda verinin ulaşılabilir hâle gelmesi, tarihçilerin toplumsal ve kültürel değişimler hakkında daha kapsamlı analizler yapmasını sağlamıştır. Bu analizler sonucunda daha önce fark edilmemiş bağlantıların ortaya çıkarılması ve yeni teoriler geliştirilmesi mümkün olmuştur."
Bu bilgiye göre, Antik Mısır papirüslerinin dijital arşive aktarılarak büyük veri hâline getirilmesi tarihçilere öncelikle ne tür bir imkân tanır?