1. Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih · 1.4 Tarih Araştırma ve Yazımında Dijital Dönüşüm › 1.4 Tarih araştırma ve yazımında dijital dönüşüm
0/12 işaretli
Soru 1.
Dijital tarih çalışmalarına ilişkin bir metinde şu bilgiye yer verilmiştir:
"Dijital tarih çalışmalarındaki ilk adım; veriyi ya da arşiv belgelerini sayısallaştırmak, kodlama dili ile etiketlemek ve bunları dijital yayın hâline getirerek herkesin ulaşabileceği bir kaynağa dönüştürmektir."
Bu bilgiye göre, Orta Çağ el yazmalarının sayısallaştırılmasının hemen ardından gerçekleştirilen ve belgelere aranabilirlik ile ulaşılabilirlik kazandıran işlem aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 2.
Kadeş Antlaşması tabletinde iki hükümdarın barış içinde yaşayacağı, birbirine yardım edeceği ve kaçakların iade edileceği anlatılır. Bir okul çalışmasında bu tabletin görüntüsü ile çevriyazısı ekranda yan yana açılmış; taraf adları arama kutusunda bulunmuş, tablet ise eskiden yalnızca müzede yerinde incelenebiliyordu. Bu durum, araştırma sürecinin dijitalleşme öncesi ile dijital dönem arasındaki farkını hangisiyle gösterir?
Soru 3.
Bir okul projesi, bir aileye ait eski mektupların görüntülerini ve her mektupta adı geçen kişileri genel ağda bir araya getirmiştir. Sitede bir kişi seçildiğinde bu kişinin kimlerle yazıştığı çizgilerle görülmektedir. Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Mektup görüntülerinin paylaşılması, belgelerin saklandığı yerdeki koruma düzenini güçlendirmiştir.
II. Yazışan kişiler arasındaki bağ, her mektubun içeriği okunmadan da izlenebilmektedir.
III. Çizgiler, kişilerin mektuplarda birbirine hangi konularda yaklaştığını da belirtmektedir.
Soru 4.
Bugün bir öğrenci, bir gazete arşivinin sitesinde anahtar sözcük yazarak 1930'ların haber başlıklarına ulaşabiliyor. Aynı haberler için daha önce kütüphanede ciltler sırayla açılıyor, aranan sayfa tek tek çevriliyordu. Bu fark, dijitalleşme öncesindeki ve dijital dönemdeki araştırma sürecine dair hangi yargıyı destekler?
Soru 5.
Bir tarih kulübü üç devletin arşiv uygulamasını şöyle karşılaştırmıştır:
Birinci devlet: belgeler yalnızca salonda görevliden istenir; sözcük araması ve not paylaşımı yoktur.
İkinci devlet: görüntüler genel ağdadır; sözcük araması ve not paylaşımı yoktur.
Üçüncü devlet: görüntüler genel ağdadır, sözcük araması vardır ve notlar paylaşılabilir.
Tabloya göre üçüncü devletteki araştırma süreci için hangi yargı doğrudur?
Soru 6.
«Büyük miktarda verinin ulaşılabilir hâle gelmesi, tarihçilerin toplumsal ve kültürel değişimler hakkında daha kapsamlı analizler yapmasını sağlamıştır. Bu analizler sonucunda daha önce fark edilmemiş bağlantıların ortaya çıkarılması ve yeni teoriler geliştirilmesi mümkün olmuştur.»
Bu metne göre tarihsel kaynakların dijitalleştirilmesinin tarih araştırmalarına katkısı aşağıdakilerden hangisinde tam olarak verilmiştir?
Soru 7.
Bir öğrenci, iki ülkenin tarih araştırma ve yazım düzenini dijitalleşme bakımından karşılaştırmıştır. A ülkesi: Taranmış belgeler çevrim içi katalogdan incelenir; notlar fişlere yazılarak elle sıralanır; metin güncellenerek paylaşılır. B ülkesi: Belgeler arşiv salonunda incelenir; notlar dijital ortamda etiketlenir; düzeltme yeni baskıda yapılır. Bu karşılaştırmaya göre A ülkesindeki düzen için hangi yargı doğrudur?
Soru 8.
Okul projesi için bir öğrenci aynı kitabı iki yolla aramıştır. İlçe kütüphanesinde konu fişini bulup kitabı raftan alarak not tutmuş, ulusal dijital kütüphanede ise konu kelimelerini yazınca kitabın künyesine ve bazı sayfa görüntülerine ekrandan ulaşmıştır. Bu iki yol karşılaştırıldığında araştırma süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 9.
Tarihî belgelerin dijitalleştirilerek çevrim içi ortama aktarılmasının tarih araştırmacıları üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Birinci ve ikinci el kaynaklara uzaktan erişim kolaylaşmıştır.
II. Akademik bilginin geniş kitlelere ulaşması hızlanmıştır.
III. Tarihçilerin fiziksel arşivlere gitme zorunluluğu tamamen ortadan kalkmıştır.
Soru 10.
Bir kent arşivinde tutanaklar önce sıra numarasıyla odadan istenirken, tarama sonrasında dosyalara tarih ve konu etiketi konmuş ve birçok tutanağın görüntüsü bu etiketler seçilerek açılabilmiştir. Çok istenen dosyalarda ise görüntünün yerinde arşivde inceleme uyarısı bırakılmıştır. Bu sürece göre hangi yargıya varılır?
Soru 11.
Dijital tarih çalışmalarına ilişkin bir metinde şu bilgiye yer verilmiştir:
"Dijital tarih çalışmalarındaki ilk adım; veriyi ya da arşiv belgelerini sayısallaştırmak, kodlama dili ile etiketlemek ve bunları dijital yayın hâline getirerek herkesin ulaşabileceği bir kaynağa dönüştürmektir."
Bu bilgiye göre, çivi yazılı tabletlerin sayısallaştırılmasının hemen ardından gerçekleştirilen ve belgelere aranabilirlik ile ulaşılabilirlik kazandıran işlem aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 12.
1990'lı yıllarda genel ağın yaygınlaşması ve akademik veri tabanlarının gelişmesiyle birlikte tarih araştırmaları üzerinde aşağıdaki etkilerden hangisi ortaya çıkmıştır?