İçeriğe atla

9. sınıf Tarih · Ücretsiz test · 14 soru

2. Eski Çağ Medeniyetleri · 2.3 Eski Çağ’da Hukuk › 2.3 Eski Çağ hukuk sistemleri

0/14 işaretli

Soru 1.

Eski Çağ Mezopotamya'sında kurulan devletlerde yönetim anlayışı ile hukukun kaynağı arasında nasıl bir ilişki kurulmuştur?

Soru 2.

Hammurabi Kanunları’nda hırsızlık, borç ve aile anlaşmazlıkları için verilecek ceza ya da tazminat önceden yazılmıştır. Güçlü olanın kendi isteğine göre ceza belirlemesi böylece güçleşmiştir. Anlaşmazlıklar, toplumun önceden bildiği kurallara göre çözülmeye başlamıştır. Bu süreçte hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolü aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 3.

Günümüzde mahkemeler uyuşmazlığı yayımlanmış kanun maddesine bakarak çözerken, Eski Türk toplumunda töre büyük ölçüde sözlüydü; doğru davranış gelenekle bilinir, önemli işler kurultayda görüşülerek karara bağlanırdı. İki uygulamada da amaç, keyfî davranışı sınırlayarak birlikte yaşamayı sürdürmektir. Bu karşılaştırma, törenin toplumsal düzeni sağlama biçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Soru 4.

Ur-Nammu Kanunları’nın günümüze ulaşan maddelerinde yaralama için bedensel kısas yerine çoğunlukla tazminat öngörülmüştür. Kral, giriş bölümünde zayıfın güçlüye ezdirilmemesini ve ülkede adaletin sağlanmasını amaçladığını bildirir. Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Hukuk, zayıfın güçlü karşısında ezilmesini sınırlayarak toplumsal dengeyi gözetmiştir. II. Yaralamada bedensel kısasın esas alınması, mağdurun zararını gidererek düzeni korumuştur. III. Adaleti sağlama amacı, kanunların komşu kentlerle ortak bir yönetim kurmayı hedeflediğini gösterir.

Soru 5.

Okul gezisinde öğrenciler, Eski Mısır vitrinindeki açıklamayı okur: Firavun, Maat denilen doğruluk ve adalet düzenini yaşatmakla görevliydi; vezir, kişiler arasındaki anlaşmazlıkları bu düzene göre çözerdi. Sunum yapan bir öğrenci, Mısır’da hukukun firavunun o anki isteğinden çok, korunması gereken bir adalet düzenine dayandığını ileri sürer. Öğrencinin bu yargısını destekleyen gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 6.

Bir tarihçi, Hitit kanunlarında yaralama için bedensel kısas yerine çoğunlukla tazminat istendiğini; bunun öfkeyi yatıştırarak toplumsal barışı koruduğunu ileri sürer. Başka bir tarihçi, bazı maddelerde eski cezanın azaltılıp yeni bir karşılık konduğunu, hukukun yenilenerek düzeni sürdürdüğünü belirtir. Bu yorumlar birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

Soru 7.

Bir okulda sınıf kuralları panoya asılmış; hangi davranışa hangi yaptırımın uygulanacağı önceden yazılmıştır. Öğrenciler, tartışmalı bir durumda panodaki maddeyi birlikte okuyunca uyuşmazlık büyümeden çözülmüştür. Bu uygulama, Eski Çağ'da kanunların yazıya geçirilip duyurulmasının toplumsal düzene katkısına benzetilmektedir. Buna göre yazılı hukukun rolüne ilişkin hangi çıkarım yapılabilir?

Soru 8.

Hammurabi Kanunları, halkın görebileceği bir taş stel üzerine yazılmıştır. Giriş bölümünde kralın, güçlü olanın zayıfı ezmemesi için tanrılar tarafından görevlendirildiği belirtilir. Maddelerde ceza, suçun tarafı olan kişilerin toplumsal konumuna göre değişebilmektedir. Bu bilgiler değerlendirildiğinde, kanunların toplumsal düzeni sağlamadaki rolüne ilişkin hangi yargı doğrudur?

Soru 9.

Hitit kanunlarında birçok suçta bedensel karşılık yerine belirli bir bedel ödenmesi benimsenmiştir. Bu tercih, cezalandırılan kişinin işini sürdürebilmesine imkân tanımıştır. Tarım araçlarına zarar verilmesi ve sulama düzeninin bozulması da yaptırıma bağlanmıştır. Bu bilgilere göre Hitit hukukunun toplumsal düzeni sağlamadaki rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Bedel ödenmesi, cezalandırılan kişinin işini sürdürebilmesini sağlar. II. Tarım araçları ve sulamayla ilgili kurallar, geçim düzeninin korunmasına yöneliktir. III. Bedensel karşılığın esas alınması, toplumun korku ile denetlenmesini sağlar.

Soru 10.

Roma'da soylu olmayanlar, törelerin yazıya geçmemesi nedeniyle yargıçların kuralları keyfî yorumladığını ileri sürmüştür. Bu yakınmalar üzerine kurallar levhalara yazılarak halkın görebileceği bir yere konmuştur. Böylece hukuk bilgisi, onu elinde tutan dar bir grubun tekelinden çıkmaya başlamıştır. Bu gelişmede yazılı kanunların toplumsal düzendeki rolü aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 11.

Hitit kanunlarının Mezopotamya hukukundan ayrıldığı en temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 12.

Bir araştırmacı, üç Eski Çağ hukuk uygulamasını şöyle karşılaştırmıştır: Mısır'da adalet, toplumsal dengenin korunmasıyla ilişkilendirilmiş; yöneticiden güçlü ile zayıf arasındaki uyuşmazlıkta bu dengeyi gözetmesi beklenmiştir. Hint toplumunda kurallar, kişilerin toplumsal gruptaki yerine göre görev yüklemiş; herkesin kendi görevini yapması düzenin şartı sayılmıştır. Sümerlerde Ur-Nammu kanunlarında birçok yaralama suçuna bedensel karşılık yerine maddi bedel bağlanmış; anlaşmazlığın büyümesi sınırlanmak istenmiştir. Bu karşılaştırma, hukukun toplumsal düzendeki ortak rolü hakkında hangi çıkarımı destekler?

Soru 13.

Bir öğrenci, proje ödevinde Hammurabi Kanunları'ndan bir örneği incelemiştir. Örnekte soylu bir kişiye zarar veren için, aynı suç halk kesiminden birine karşı işlendiğinde öngörülenden daha ağır bir ceza yer almaktadır. Öğrenci, bu örnekten hareketle hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolüne ilişkin bir yargıya ulaşacaktır. Buna göre örneğin desteklediği yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 14.

Antik Yunan medeniyetinde Solon ve Lycurgus gibi isimlerin kanun koyucu olarak öne çıkması, bu medeniyetin hukuk anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?