2. Eski Çağ Medeniyetleri · 2.3 Eski Çağ’da Hukuk › 2.3 Eski Çağ hukuk sistemleri
0/14 işaretli
Soru 1.
Günümüzde bir sözleşmede tarafların hakları yazılı olarak belirtilir ve uyuşmazlık çıktığında bu metne bakılır. Roma'da On İki Levha Kanunları da alacak, mülkiyet ve aile ilişkilerini yazıya geçirerek anlaşmazlıklarda keyfî kararı azaltmayı amaçlamıştır. Bu karşılaştırma, hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolü bakımından hangisini gösterir?
Soru 2.
Antik Atina'da soylular, yazılı olmayan töreleri kendi çıkarlarına göre yorumlayınca küçük çiftçiler borç nedeniyle topraklarını kaybetmeye başladı. Solon'un yazılı kanunları borçları kaldırdı ve yargı kararlarının keyfî verilmesini sınırladı. Bu süreç, hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolü bakımından hangi sonucu doğurmuştur?
Soru 3.
Eski Mısır'da firavunların temel görevleri arasında halkın ihtiyaçlarını karşılamak, kanun yapmak ve adaleti sağlamak sayılmaktadır. Buna göre Eski Mısır hukukunun kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 4.
Müze gezisinde Hitit kanun tabletlerini inceleyen bir öğrenci, birçok suçta ölüm cezası yerine maddi tazminat öngörüldüğünü fark eder. Öğrenci, bu uygulamanın kişileri toplumdan çıkarmaktan çok ilişkileri ve üretimi sürdürmeyi gözettiğini ileri sürer. Öğrencinin bu yargısı, hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolü bakımından nasıl değerlendirilmelidir?
Soru 5.
Hammurabi Kanunları'nın girişinde kral, güçlü olanın zayıfı ezmemesi için adil bir düzen kurmakla görevli olduğunu belirtir. Maddelerde aynı suç; özgür, yarı özgür ve köle kişiler için farklı cezalarla düzenlenir. Bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde hangi çıkarıma ulaşılır?
Soru 6.
Roma'da hazırlanan 12 Levha Kanunları'nın Eski Çağ hukuk tarihi açısından önemi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Soru 7.
Bir tarihçi, Urkagina Kanunları'nın görevlilerin halktan aldığı ağır bedelleri sınırlamasını hukukun zayıfı koruduğunun kanıtı sayar. Başka bir tarihçi, aynı düzenlemelerin tapınak mülkünü geri getirerek mevcut yönetimi güçlendirdiğini ileri sürer. Bu iki yorum birlikte düşünüldüğünde hangi çıkarıma ulaşılabilir?
Soru 8.
Günümüzde başkasının tarlasına zarar veren kişi, bu zararı karşılamakla yükümlü tutulabilir. Hitit kanunlarında da tarımsal üretime zarar veren davranışlara yaptırım öngörülmüştür.
Bu benzerlik, Eski Çağ hukukunun toplumsal düzendeki rolüne ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisini destekler?
Soru 9.
Roma'da uzun süre hukuk kuralları yazıya geçmemiş, uygulamayı soylu aileler belirlemiştir. Halk, keyfî kararlara karşı kuralların yazılmasını istemiş; On İki Levha metni forumda herkesin görebileceği biçimde sergilenmiştir. Böylece yurttaşlar, hangi davranışın yaptırım getireceğini önceden öğrenebilmiştir.
Bu gelişmede hukukun toplumsal düzeni sağlama açısından asıl sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 10.
Üç hukuk düzenlemesi şöyle özetlenmiştir:
Hammurabi Kanunları: Bedensel zararda ceza, tarafların toplumsal konumuna göre değişebilir. Ticaret, aile ve mülkiyet konuları düzenlenir.
Manu Kanunları: Hak ve görevler, kişinin toplumsal kümesine göre belirlenir. Evlilik, miras ve cezalar bu ayrıma göre ele alınır.
Solon düzenlemeleri: Yurttaşların borç nedeniyle köleleşmesi kaldırılmış, kurallar yazıya geçirilmiştir. Siyasal katılım servet dilimlerine göre düzenlenmiştir.
Bu özete göre aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 11.
Lagaş kentine ait reform metinlerinde bazı görevlilerin halktan fazla pay aldığı ve güç sahiplerinin zayıfları ezdiği anlatılır. Kral, bu uygulamaları kaldırdığını; dul ile yetimin güçlüye karşı korunacağını bildirir.
Bu bilgilere göre söz konusu düzenlemenin toplumsal düzendeki rolü aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 12.
Müze panosunda Eski Mısır'da vezirin mahkemede halkın şikâyetlerini dinlediği ve kararların maat denilen adalet ve düzen ilkesine göre verildiği belirtilir. Projesini hazırlayan bir öğrenci, toplumsal düzenin hükümdarın o anki emirleriyle sağlandığını ileri sürer.
Panodaki bilgilere göre aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi uygundur?
Soru 13.
Bugün kentlerde yazılı kuralları bozanlara para veya hapis cezası verilerek kamu düzeni korunmaya çalışılır. Eski Çağ’da sürekli yer değiştiren Türk topluluklarında ise kişiyi uzun süre alıkoymak güç olduğu için toplumun güvenliğini bozan ağır suçlarda sonucu kısa sürede görülen cezalar tercih edilmiştir. Bu karşılaştırma aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
Soru 14.
Eski Mısır’da mahkemeler, maat denilen doğruluk ve düzen ilkesi adına karar verirdi. Bir tarihçi bu durumu hukukun toplumsal düzeni korumaya bağlandığının göstergesi sayarken, başka bir tarihçi mahkemelerin varlığını cezaların kişisel isteğe göre belirlendiğinin kanıtı kabul eder. Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisi daha iyi desteklenir?