3. Orta Çağ Medeniyetleri · 3.2 Orta Çağ’daki Siyasi ve Askerî Gelişmeler › 3.2 Sâsânî İmparatorluğu: siyasi ve askerî yapı
0/12 işaretli
Soru 1.
Part yönetiminde güçlü yerel hanedanlar geniş bir özerklikle hüküm sürüyordu. Erdeşir bu düzeni sona erdirerek şahların şahı unvanını aldı ve eyaletleri merkeze daha sıkı bağladı. Bu değişim, Sâsânî yönetim yapısında hangi sonucu doğurmuştur?
Soru 2.
Günümüzde birçok devlette devlet başkanının yetkileri yazılı kurallarla sınırlandırılır. Sâsânî hükümdarı ise şahların şahı unvanıyla kendine bağlı yöneticilerin üzerinde yer alır, yönetimi ve seferlerde orduyu fiilen yönlendirirdi. Bu karşılaştırma aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
Soru 3.
Müze panolarını inceleyen bir öğrenci, Sâsânî süvarisi ile Orta Çağ Avrupa şövalyesinin ikisinin de zırhlı atlı soylulara dayandığını görür ve iki yapının merkeze aynı biçimde bağlandığını söyler. Panolarda ise Sâsânî süvarisinin hükümdara, Avrupa şövalyesinin yerel senyöre bağlandığı yazmaktadır. Bu durumda panolar hangi sonucu doğrular?
Soru 4.
Tâk-ı Bostan’daki kabartmada Sâsânî hükümdarı, zırhlı atının üzerinde ve uzun bir mızrakla tasvir edilir. Atın gövdesi de zırhla kaplıdır. Bu betimleme, Sâsânî askerî yapısı hakkında hangi yargıyı destekler?
Soru 5.
Sâsânîlerde hükümdar, şahların şahı olarak yönetimin başında bulunur ve seferlerde orduya komuta edebilirdi. Bizans’ta imparator da devletin başı sayılır, ordular üzerinde yüksek komuta yetkisi taşırdı. Buna göre:
I. Her iki devlette de hükümdar, yönetimin ve ordunun üstünde yer alır.
II. Her iki devlette de ordu, hükümdarın kişisel katılımıyla sefere çıkar.
III. Her iki devlette de komuta yetkisi, başkentteki görevlilerle paylaşılır.
Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
Soru 6.
Proje ödevini sunan bir öğrenci, Sâsânî ordusunun temel ayrımının süvari ve piyade sınıfları olduğunu ileri sürer. Öğrenci, bu ayrımı ordunun örgütlenme biçimini açıklayan başlıca ölçü olarak kullanır.
Aşağıdakilerden hangisi öğrencinin bu yargısı için uygun bir değerlendirmedir?
Soru 7.
Kaynak H'de Sâsânî yönetim yapısı şöyle aktarılmaktadır: "Hükümdarın başında bulunduğu ve son sözü söylediği fakat kararların karşılıklı görüşülerek alındığı bir danışma kurulu bulunmaktaydı."
Bu tanıma göre söz konusu kurulla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 8.
Sâsânî ordusunda ağır zırhlı süvariler, düz ve engelsiz arazide toplu hücumla düşman hattını yaracak biçimde kullanılırdı.
Bu bilgiye göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Ağır zırhlı süvari, açık meydanda düşman düzenini bozmak için görevlendirilirdi.
II. Ağır zırhlı süvariler, sınır bölgesinin günlük yönetiminden sorumluydu.
III. Hücumun beklenen etkisi, savaş alanının açık olmasına bağlıydı.
Soru 9.
Nakş-ı Rüstem’deki kaya kabartmalarında Sâsânî hükümdarı, tanrısal bir figürden yönetim alameti alırken gösterilir. Tak-ı Bostan’daki kabartmada ise hükümdar, atıyla birlikte zırhlı ve mızraklı bir süvari olarak betimlenir.
Bu betimlemelere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Soru 10.
Sâsânî ordusunda zaman içinde okçu süvariler geri plana çekilmiş, bunların yerini ağır zırhlı mızraklı süvari birlikleri almıştır.
Bu dönüşümün ardından Sâsânî ordusunun ana savaş gücünü oluşturan birlik ile bu birliğin standart koruyucu donanımı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Soru 11.
Günümüzde bir sınır ilinde mülki amir ile askerî birliğin komutanı farklı kişilerdir; amir, güvenlik işlerini komutanla eşgüderek yürütür. Sâsânî İmparatorluğu’nda ise sınır bölgesine atanan görevli, bölgenin yönetimini ve askerî savunmasını birlikte üstlenirdi.
Bu karşılaştırma, Sâsânî sınır yönetiminin hangi özelliğini ortaya koyar?
Soru 12.
"Sâsânî hükümdarlarına şahların şahı anlamında 'şahanşah' adı verilmekteydi. Ülke dört ana eyaletten oluşuyordu ve bu eyaletlere satrap adı verilmekteydi. Eyaletler valiler tarafından idare ediliyordu. İdari teşkilatın başında bulunan vezire baş vezir denirdi."
Bu bilgilere göre Sâsânî yönetim yapısında eyaletleri yöneten görevlinin unvanı aşağıdakilerden hangisidir?