İçeriğe atla

9. sınıf Tarih · Ücretsiz test · 12 soru

3. Orta Çağ Medeniyetleri · 3.2 Orta Çağ’daki Siyasi ve Askerî Gelişmeler › 3.2 I-II. Göktürk ve Uygur: yönetim ve ordu

0/12 işaretli

Soru 1.

Göktürk ordusunda en küçük birlik on kişiden oluşur ve başına onbaşı getirilirdi. On onbaşının bir araya gelmesiyle oluşan birliğin başına yüzbaşı, on yüzbaşının bir araya gelmesiyle oluşan birliğin başına ise binbaşı atanırdı. Buna göre yüzbaşı ile binbaşı arasındaki komuta ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 2.

Kaynak R'de Göktürk siyasi sistemine ilişkin şu bilgiler yer almaktadır: I. Kağanlık, kişiye Tanrı tarafından verilirdi. II. Kağan, töreyi uygular ve ona uyardı; ancak töre yapma yetkisine sahip değildi. III. Kağanın icraat ve kararları, toy aracılığıyla halk tarafından denetlenirdi. Bu bilgilerden hangisi ya da hangileri Göktürklerde siyasi iktidarın 'kut' kavramıyla ifade edildiğini doğrudan destekler?

Soru 3.

Aşağıdakilerden hangisi hem Göktürk hem de Uygur ordusunun ortak özelliklerinden biri değildir?

Soru 4.

Göktürklerde kağan, yönetme yetkisini Tanrı'nın verdiği kut ile elde ederdi. Devlet işleri toyda görüşülür; kağanın yanı sıra hatun ve boy beyleri de söz alarak kararlara katılırdı. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Kağanın yönetme yetkisi, Tanrı'nın verdiği kut ile açıklanır. II. Toyda söz hakkı kağana aittir; hatun ve boy beyleri görüşmeyi izler. III. Hatun, toyda görüşülen kararlara katılır.

Soru 5.

Bir tarihçi, Göktürk ülkesinin doğu ve batı olarak düzenlendiğini, batının yabgu tarafından yönetildiğini belirtir. Başka bir tarihçi, sefer sırasında doğu ve batı kanatlarının kağanın komutasında ve onlu düzendeki birliklerle bir araya geldiğini söyler. Bu iki yorum birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Soru 6.

Bir müze gezisinde öğrenciler, günümüzdeki bayrak ve makam forsuna bakarak bu nesnelerin devlet yetkisini görünür kıldığını fark eder. Rehber, Göktürk kağanının da otağ, tuğ ve davulla hükümdarlığını çevresine gösterdiğini belirtir. Bu karşılaştırma, söz konusu nesnelerin işlevi hakkında aşağıdakilerden hangisini düşündürür?

Soru 7.

Karşılaştırma şu şekilde sıralanmıştır: Göktürkler: Yönetme yetkisi kut ile kağandadır. Devlet işleri toyda görüşülür. Ordu onlu düzene göre sefere çıkar. Uygurlar: Yönetme yetkisi kut ile kağandadır. Devlet işleri toyda görüşülür. Ordu onlu düzene göre ticaret yollarını korur. Bu bilgilere göre iki devletin yönetim ve ordu yapıları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Soru 8.

Orhun Yazıtları'nda kağanlığın Gök Tanrı'nın verdiği kut ile kurulduğu anlatılır. Kağandan, Türk milletinin ilini ve töresini koruması, açları doyurup dağınık halkı derlemesi beklenir. Bilgisiz kağanların yönetimi ise halkın devlete sırt çevirmesine yol açan bir durum olarak gösterilir. Bu anlatıma göre Göktürk kağanının yönetimdeki konumu aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 9.

Göktürk kağanı, kardeşine tigin unvanı vererek onu batıdaki boyların başına getirmiş; bu kişi barış döneminde de anlaşmazlıkları çözüp düzeni korumuştur. Bir tarihçi, uygulamayı kağan ailesinden gelenlerin bölgelerde yönetim üstlenmesi olarak açıklar. Başka bir tarihçi ise tiginin görevini saray muhafızlarına komuta etmekle sınırlar. Bu uygulama, tiginin görevini aşağıdakilerden hangisiyle açıklar?

Soru 10.

Göktürk ordusu sefere çıkarken on, yüz, bin ve tümenler hâlinde toplanan atlı birliklerden oluşur; bazı süvariler at kuyruğunu bağlayarak geri dönmeme kararlılığını gösterir. Uygurlar bu teşkilatı sürdürmüş, seferlerde kadınlar da orduda görev alabilmiştir. Bu sürece göre Göktürk ve Uygur ordusu için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Soru 11.

Uygurların Göktürklerden kalan devlet düzenini sürdürdüğü, ülke başında kağan unvanlı bir hükümdarın bulunduğu ve ordunun onlu sistemle örgütlendiği belirtilmektedir. Kağanın töreye bağlı kaldığı da eklenmekte, toy ile ilişkisi ise ayrıntılandırılmamaktadır. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Uygurlarda devlet başkanlığı, Göktürk geleneğindeki gibi kağan unvanıyla temsil edilmiştir. II. Uygur ordusu, onlu sisteme göre düzenlenmiş bir yapıya sahiptir. III. Uygur kağanı, toyun onayını almadan töreye yeni hükümler ekleyebilmiştir.

Soru 12.

Kaynak S'te 'emirnamelerin kağan ve hatun nâmına müşterek imza edilmesi' ile 'resmi yazışmalarda kağanın hatundan ayrılmaması' vurgulanmaktadır. Bu bilgiye dayanarak Göktürk Devleti'ndeki hatunun konumuyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?