3. Orta Çağ Medeniyetleri · 3.2 Orta Çağ’daki Siyasi ve Askerî Gelişmeler › 3.2 Hz. Muhammed ve Dört Halife Dönemi
0/12 işaretli
Soru 1.
Bir öğrenci, proje ödevinde iki ordu düzenini şöyle anlatmıştır: Dört Halife Dönemi'nde Hz. Ömer askerleri divan defterine kaydettirmiş, geçimlerini beytülmalden karşılamıştır. Orta Çağ feodal Avrupa'sında ise savaşçı, senyöründen aldığı toprak karşılığında askerlik yapmıştır. Buna göre iki düzen arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 2.
Bir tarihçi, ilk halifelerin belirlenmesinde ileri gelen Müslümanların görüşünün etkili olduğunu ve halifenin hem yönetim hem din işlerinin başında bulunduğunu belirtir. Başka bir tarihçi, Bizans imparatorunun da devletin en üst siyasi otoritesi olduğunu, bu makamın ise genellikle aynı aile içinde devredildiğini söyler. Bu iki yorumun birlikte desteklediği benzerlik aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 3.
Fetihlerle İslam Devleti'nin sınırları hızla genişledi. Yeni bölgelerde düzeni sağlamak üzere halife valiler görevlendirdi; anlaşmazlıklar için kadılar da görev yaptı. Böylece uzak eyaletler, merkeze bağlı görevliler aracılığıyla yönetilmeye başlandı. Bu sürecin yönetim yapısında ortaya çıkardığı özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 4.
Günümüzde bir kamu kurumunun taşra müdürü merkez tarafından atanır; bu görev babadan oğula geçmez. Sasani Devleti'nde büyük soylu aileler taşrada geniş topraklara ve kendi askerî güçlerine sahipti. Dört Halife Dönemi'nde valiler halife tarafından görevlendirilir, yetkileri merkeze bağlı kalırdı. Buna göre iki devletin taşra yönetimleri arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 5.
Bir karşılaştırmada üç devletin özellikleri satır satır şöyle verilmiştir. Sasani Devleti: Hükümdarlık aynı soydan gelir; ordu büyük ölçüde soylu süvarilere dayanır; eyaletlerde güçlü ailelerin etkisi vardır. Bizans: İmparatorluk genellikle aynı aile içinde kalır; askerler düzenli birliklerde ücret karşılığı görev yapar; merkezde gelişmiş bir bürokrasi bulunur. Dört Halife Dönemi: Halife ileri gelenlerin görüşüyle belirlenir; askerler divan kaydıyla hazineden pay alır; valiler merkez tarafından görevlendirilir. Bu tabloda Sasani Devleti ile Bizans'ın yönetim yapıları arasındaki benzerlik aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 6.
Bir tarihçi, Dört Halife Dönemi İslam ordusunun divan defterine kaydedilen savaşçıların seferlere katılmasıyla kurulduğunu belirtir. Başka bir tarihçi, aynı dönemde Bizans ordusunun devletten düzenli ücret alan sürekli birliklere dayandığını söyler. Bu iki görüş birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
Soru 7.
Bir çalışmada üç devletin yönetim ve ordu özellikleri satır satır şöyle verilmiştir:
İslam Devleti (Dört Halife): Halife şûra ve biat ile belirlenir; ordu divana kayıtlı savaşçılardan kurulur; komutanları halife atar.
Bizans: İmparator tahtı devralarak başa geçer; ordu ücretli sürekli birliklerden oluşur; komutanları imparator atar.
Sasani: Şahlar şahı soydan gelir; ordu soylu ailelerin ağır süvarilerine dayanır; komutada bu ailelerin etkisi vardır.
Bu sıralamada İslam Devleti ile Bizans için ortak verilen özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 8.
Günümüzde bazı devletlerde yönetici seçimle iş başına gelir ve önemli kararlarda kurullara danışılır. Dört Halife Dönemi’nde de halife şûra ve biat ile belirlenmiş, yönetim babadan oğula geçen bir saltanat düzenine dönüşmemiştir. Bu karşılaştırma, dönemin yönetim yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Soru 9.
Hz. Ömer, savaşçıların adlarını divan defterine yazdırmış ve geçimlerini hazineden bağlanan payla düzenlemiştir. Sefer komutanlarını kendisi görevlendirmiş, fethedilen tarım topraklarını komutanların özel mülkü yapmamıştır.
I. Ordu, kayıt altına alınan savaşçıların katılımına dayanır.
II. Komutanlar, halifenin görevlendirmesiyle belirlenir.
III. Ordu, soylu ailelere bırakılan toprakların beslediği sürekli süvari gücüne dönüşür.
Bu bilgilere göre numaralandırılmış yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
Soru 10.
Müze gezisinde bir öğrenci, Dört Halife panosunda halifenin şûra ve biat ile belirlendiğini ve ordunun divana kayıtlı savaşçılardan kurulduğunu; Bizans panosunda imparatorun tahtı devraldığını ve ordunun ücretli sürekli birliklerden oluştuğunu okur. Öğrenci “İki devletin yönetim ve ordu yapısı aynı esaslara dayanır” sonucuna varır. Bu sonuç panolardaki bilgilerle karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?
Soru 11.
İlk yıllarda İslam ordusu gönüllülerden oluşuyor, geçimini büyük ölçüde sefer sonunda paylaşılan ganimetle sağlıyordu. Fetihler genişleyip seferler süreklilik kazanınca Hz. Ömer, askerlere beytülmalden düzenli ödeme yapılmasını sağlayan divanı kurdu. Bu sürecin ordu yapısında ortaya çıkardığı değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 12.
Müze gezisinde bir öğrenci, Sasani Devleti'nde yönetimin soylu ailelerin desteklediği hükümdarlığa dayandığını ve ağır süvari birliklerinin bu ailelerden çıktığını inceler. Yanındaki panoda Dört Halife Dönemi'nde halifenin şûra ile belirlendiğini ve ordunun gönüllülerden kurulduğunu görür. Öğrencinin bu iki panoya dayanarak ulaşabileceği yargı aşağıdakilerden hangisidir?