İçeriğe atla

9. sınıf Tarih · Ücretsiz test · 12 soru

3. Orta Çağ Medeniyetleri · 3.2 Orta Çağ’daki Siyasi ve Askerî Gelişmeler › 3.2 Emevi Devleti: siyasi ve askerî yapı

0/12 işaretli

Soru 1.

Emevi Devleti’nde halife, eyalet valilerini doğrudan atamış; valiler de kendi bölgelerindeki şehir yöneticilerini belirlemiştir. Ordunun asıl gücü ise başkent çevresindeki Arap kabilelerinden kurulan birliklere dayanmıştır. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangilerine bu bilgilerle ulaşılabilir? I. Yönetimde yetki, merkezden taşraya doğru bir atama düzeniyle işlemiştir. II. Askerî güç, başkent çevresindeki Arap unsurlarına dayandırılmıştır. III. Ordu komutanları, eyaletlerdeki halkın seçimiyle belirlenmiştir.

Soru 2.

Günümüzde birçok ülkede devlet başkanı, belirli bir süre için seçimle göreve gelir. Emevi Devleti’nde ise Muaviye, oğlu Yezid’i kendisinden sonraki halife olarak belirlemiş ve yönetim aynı aile içinde sürmüştür. Bu karşılaştırma, Emevi siyasi yapısıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?

Soru 3.

Bir okul müzesinde Emevi dönemine ait bir ordu kayıt özeti sergilenmektedir. Özete göre merkezdeki bir birlikte Arap savaşçılar düzenli maaş almış, İslam’a yeni giren Arap olmayan askerler ise aynı birlikte daha alt görev ve daha düşük ücretle yazılmıştır. Bu kayıt, Emevi ordu yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Soru 4.

Emevi eyaletlerinde vali, hem vergi ve asayiş işlerini hem de bölgedeki askerî birliklerin komutasını üstlenirdi. Valinin bu iki yetkiyi birlikte taşıması, yeni fethedilen yerlerde yönetimin hızla kurulmasını kolaylaştırmıştır. Bu sürece göre fethedilen yerlerde yönetimin hızla kurulması aşağıdakilerden hangisine dayanır?

Soru 5.

Bir tarihçi, Emevi Devleti’nde halifenin eyalet valilerini kendisinin atadığını ve ordunun Şam’daki Arap birliklerine dayandığını belirtir. Başka bir tarihçi, Bizans’ta imparatorun da eyalet yöneticilerini merkezden görevlendirdiğini; ordunun ise farklı bölgelere yayılmış birliklerden oluştuğunu söyler. Bu yorumlara göre iki devletin yönetim yapıları arasındaki benzerlik aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 6.

Emevilerde şu sıra izlenmiştir: Fetih alanı büyümüş, orduyu sürekli hazır tutma ihtiyacı doğmuştur. Bunun üzerine ……… uygulamasına geçilmiş; askerler böylece halifeye bağlı ücretli bir kuvvete dönüşmüştür. Bu zincirde boş bırakılan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 7.

Üç devletin yönetim ve ordu düzeni şöyle özetlenebilir. Emeviler: Halife Şam'dan yönetir; ordu büyük ölçüde Arap kabilelerine dayanır, askerler divandan ücret alır. Abbasiler: Halife Bağdat'tan yönetir; orduda Arapların yanında İranlı ve Türk unsurlar da bulunur. Bizans: İmparator merkezden yönetir; ordu, thema denilen askerî-idarî birimlere dayanır. Bu özete göre üç devletin yönetiminde ortak olan özellik hangisidir?

Soru 8.

Emevî Devleti'nde ülke, merkez olan Suriye ve çevresi dışında beş büyük eyalete ayrılmış; her eyaletin başına halife tarafından bir umumi vali atanmıştır. Eyalet valisi ise kendisine bağlı şehirlerin valilerini bizzat tayin etme yetkisine sahip bulunmuştur. Bu bilgilere dayanarak Emevî idari yapısı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Soru 9.

Mısır'da bulunan Aphrodito belgelerinde Emevi valisinin yerel görevlilere yazdığı mektuplar yer alır. Vali, bu mektuplarda vergi toplanmasını ister; donanma için adam ve erzak gönderilmesini de emreder. Bu belgeler, Emevi yönetim ve ordu yapısı hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılmasını sağlar?

Soru 10.

Emevi Devleti'nde halife Şam'da oturur ve eyaletlere vali atardı; ordu ise divana kayıtlı Arap askerlerine dayanırdı. Abbasi Devleti'nde yönetim Bağdat'tan yürütülmüş, orduda Arapların yanında başka topluluklara da yer verilmiştir. Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. Emevi ordusu Arap askerlerine dayanırken Abbasi ordusu farklı toplulukları da içermiştir. II. Her iki devlette de eyalet valileri halife tarafından atanmıştır. III. Emevi yönetimi Şam'dan, Abbasi yönetimi Bağdat'tan sürdürülmüştür.

Soru 11.

Bir belediye, çalışanlarının adını çizelgeye yazar ve maaşı her ay merkez bütçesinden öder. Aynı ilçedeki bir dernek ise üyelerini etkinlik oldukça çağırır, onlara düzenli ücret bağlamaz. Emevilerin divana dayalı ordu düzeni bu iki örnekten hangisine daha yakındır?

Soru 12.

Emevi dönemine ait divan kayıtlarında askerler Arap kabilelerine göre sıralanmış, maaşlar da bu sıraya göre ödenmiştir. Arap olmayan Müslümanlar orduda görev almış, ancak daha düşük ödemeyle yazılmıştır. Abbasi dönemi uygulamalarında ise mevâlî idarede ve orduda daha geniş yer bulmuş, vezirlik makamı yönetim işlerinde belirginleşmiştir. Bu bilgilere göre Emevi ve Abbasi devletlerinin yönetim ve ordu yapıları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?