Maarif · 4. Tema: Nicelikler ve Değişimler · Yaprak test 1
0/12 işaretli
Soru 1.
Okul bahçesindeki meteoroloji istasyonunda, saat 16.00'dan itibaren 8 saat boyunca hava sıcaklığının değişimi incelenmiştir. Sıcaklık, saat 16.00'dan sonra geçen süre x (saat) olmak üzere f:[0,8]→R, f(x)=−x+20 cebirsel kuralıyla modellenmiştir. Aynı verinin grafik temsilinde yatay eksen x, düşey eksen sıcaklık (°C) olup grafik, (0,20) ile (8,12) noktalarını birleştiren doğru parçasıdır.
Buna göre cebirsel temsil ile grafik temsilinin karşılaştırılmasına dayalı olarak aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 2.
Beslenme ve sağlık dersindeki bir proje grubu, günlük meyve tüketimi ile C vitamini göstergesi arasındaki ilişkiyi modelliyor. Günlük meyve tüketimi x porsiyon iken C vitamini göstergesi g(x)=x−2 fonksiyonuyla ifade ediliyor. Bir öğrenci, karekök referans fonksiyonu f(x)=x (x≥0) fonksiyonunun tanım kümesinin [0,∞) olmasından hareketle şu genellemeyi yazıyor: “g fonksiyonunun tanım kümesi de [0,∞) olur.”
Bu genellemenin varsayımı karşılayıp karşılamadığı kontrol edildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
Soru 3.
Deprem haftasında bir okulun afet bilinci kulübü, depodaki 60 litrelik içme suyunun kaç gün yeteceğini günlük tüketime göre incelemiştir. Günlük tüketim x litre, suyun yettiği süre g(x) gün olmak üzere kulübün tablosu aşağıdadır. Değerler, f(x)=x1 (x=0) rasyonel referans fonksiyonundan türetilen g(x)=60⋅f(x)=x60 (x>0) modeli ile uyumludur.
Günlük tüketim x (litre)
2
4
6
8
Süre g(x) (gün)
30
15
10
7,5
Bir öğrenci, tüketim 2 litreden 4 litreye çıkınca sürenin 30 günden 15 güne indiğini görerek şu genellemeyi yapmıştır: "Günlük tüketim her 2 litre artırıldığında suyun yettiği süre her zaman 15 gün azalır."
Bu genellemeye yönelik aşağıdaki kontrollerden hangisi doğrudur?
Soru 4.
Bir okul kermesinde satılan kurabiye paketlerinin günlük geliri (TL), satılan paket sayısı x olmak üzere f(x)=x2 karesel fonksiyonu ile; günlük maliyeti (TL) ise g(x)=8x doğrusal fonksiyonu ile modellenmiştir.
Günlük gelirin günlük maliyete eşit ya da ondan büyük olduğu duruma karşılık gelen cebirsel ifade ve bu ifadenin grafik üzerindeki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 5.
Okul kütüphanesi öğleden sonra 5 saat açık kalmaktadır. Açılıştan itibaren geçen süre x saat olmak üzere salondaki öğrenci sayısını kütüphane görevlisi f(x)=4x+2, 0≤x≤5 cebirsel temsiliyle modellemiştir. Kapıdaki sayaç ise aynı zaman aralığında salondaki öğrenci sayısını aşağıdaki grafikle kaydetmiştir. Grafikte yatay eksen süreyi (saat), düşey eksen öğrenci sayısını gösterir.
Buna göre cebirsel temsil ile grafik temsil, fonksiyon olma şartları ve nitel özellikler bakımından karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 6.
Okul bilim şenliğinde Celsius sıcaklığını M birimine dönüştüren fonksiyon f(x)=25x−10 olarak veriliyor. Kontrol ölçümlerinde 0 °C değeri −10 M, 10 °C değeri 15 M bulunuyor. f gerçek sayılarda bire bir ve örten bir fonksiyondur. Grup, bu fonksiyonun tersine ilişkin önermeler yazıyor.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi, f fonksiyonunun tersine ilişkin matematiksel olarak doğrulanabilecek önermedir?
Soru 7.
Bir çini atölyesinde lale motifinin eni x cm, boyu ise karesel referans fonksiyondan türetilen f(x)=(x−4)2+1 (x≥4) fonksiyonuyla, santimetre cinsinden belirlenmektedir. Motife ait bazı ölçümler aşağıdaki tablodadır.
En x (cm)
Boy f(x) (cm)
4
1
5
2
6
5
Deniz'in varsayımı: "Bu fonksiyon karesel referans fonksiyondan türetildiği için değişkenler yer değiştirince oluşan ilişki, tanım kümesi kısıtlanmasa da bir fonksiyon belirtir ve f−1(x)=f(x)1 olur."
Ece'nin genellemesi: "Karesel referans fonksiyondan türetilen bir fonksiyonun tersinin de fonksiyon olması için tanım kümesi, fonksiyon bire bir ve örten olacak şekilde kısıtlanmalıdır. Bu durumda tersin grafiği, fonksiyonun grafiğinin y=x doğrusuna göre simetriğidir. Bu motif için f−1(x)=x−1+4 ve tanım kümesi x≥1 olur."
Deniz'in varsayımı ile Ece'nin genellemesi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 8.
Bir okul laboratuvarında pistonlu kapta tutulan bir gazın basıncı, litre cinsinden hacim V>0 olmak üzere P(V)=V48 fonksiyonuyla modellenmektedir. P(V) basıncı kilopaskal cinsinden gösterir. Gazın güvenli çalışması için basıncın en az 6 kPa ve en çok 16 kPa olması gerekir. Bu koşul V>0 için çözülerek 3≤V≤8 eşitsizliğine dönüştürülmüştür.
3≤V≤8 eşitsizliğinin problem bağlamındaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 9.
Bir okul kantininde bir sandviç 10 TL'ye satılmakta ve günde 40 adet satılmaktadır. Fiyata yapılan zam x TL (x gerçel sayı) olduğunda günlük satışın 2x adet azaldığı bir model kullanılmaktadır. Kantin 0≤x≤10 aralığını incelemekte ve günlük geliri G(x)=(10+x)(40−2x) fonksiyonu ile modellemektedir. f(x)=x2 karesel referans fonksiyon olmak üzere kantin görevlisi şu önermeyi kurmuştur: Bu aralıkta gelirin en küçük değeri 400 TL'dir; en büyük değeri ise x=5 iken 450 TL'dir.
Bu önermeyle ilgili gerekçesiyle birlikte doğru olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 10.
Bilim fuarında su roketi projesini hazırlayan Ece, iki atışın yerden yüksekliğini metre, süreyi saniye cinsinden modellemiştir. Modeller, f(x)=x2 karesel referans fonksiyonundan g(t)=a⋅f(t±r)±k dönüşümüyle elde edilmiştir.
Atış
Yükseklik fonksiyonu
Zaman aralığı
Ece'nin iddiası
Birinci
h(t)=−(t−4)2+25
0≤t≤8
En büyük yükseklik 25 metredir.
İkinci
p(t)=−(t−1)2+40
4≤t≤7
En büyük yükseklik 40 metredir.
İkinci atışta ölçüm yalnızca tablodaki zaman aralığında yapılmıştır. Ece, iddiaları doğrulamak için iki yöntem önermiştir.
Yöntem P: Her gerçek u için u2≥0 olduğunu kullanarak, verilen aralıktaki en büyük yüksekliğin tepe noktasının yüksekliği olduğunu göstermeye çalışmak.
Yöntem Q: Verilen aralığın yalnızca uç noktalarındaki yükseklikleri hesaplayıp bunların büyüğünü en büyük yükseklik kabul etmek.
Buna göre Yöntem P ve Yöntem Q’nun bu iki atıştaki kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 11.
Okulun dijital fotoğraf kulübü, filtre uygulanan fotoğrafların dosya boyutunu inceliyor. Düzenlenmemiş bir fotoğrafta piksel yoğunluğu t≥0 olmak üzere dosya boyutu f(t)=t megabayt ile modelleniyor. Filtre, sadeleştirme düzeyini en az 5 birim olacak biçimde uyguluyor. Sadeleştirme düzeyi x birim olan bir fotoğrafın dosya boyutu g(x)=−2f(x−5)+8=−2x−5+8 megabayt oluyor. Yazılım, dosya boyutunu 0 megabayt veya daha küçük hesapladığında kaydı durduruyor ve yalnızca dosya boyutu pozitif olan fotoğrafları kulüp arşivine alıyor.
Arşive alınan fotoğraflar için kurulan önermeler cebirsel olarak inceleniyor.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi cebirsel olarak ispatlanabilir?
Soru 12.
Bir sebze üretim kooperatifinde 1 dekarlık bir üretim yatağı eşit alanlı bölümlere ayrılacaktır. Bölüm sayısı ile her bölümün alanı (dekar) arasındaki ters orantılı ilişki, f(x)=x1 rasyonel referans fonksiyonunun x>0 kısmı ile modellenmektedir. Proje grubunun düzenlediği tablo temsili aşağıdadır.
Bölüm sayısı x
1
2
4
8
16
Bir bölümün alanı f(x) (dekar)
1
21
41
81
161
Üretim planına göre bölüm sayısı 4'ten fazla olacaktır.
Üretim planındaki koşul esas alındığında, f fonksiyonunun bu koşuldaki değer aralığı ile grafik temsiline yansıması aşağıdakilerden hangisinde doğru ilişkilendirilmiştir?