Maarif · 2. Tema: Geometrik Şekiller · Yaprak test 1
0/12 işaretli
Soru 1.
Bir bisiklet tekerleği, merkezi O olan bir çemberle modellenmiştir. Tekerlek düz yola T noktasında değer; yol, tekerleğe yalnızca T noktasında teğet olan bir doğrudur. Jant üzerinde alınan A ve B noktalarını birleştiren [AB] doğru parçası O merkezinden geçer. Jant üzerinde alınan C ve D noktalarını birleştiren [CD] doğru parçası ise O merkezinden geçmez. Bisiklet düz yolda ilerlerken tekerleğin bir tam turda aldığı yol, bu çemberin uzunluğuna eşittir.
Bu modelde kesen, kiriş, teğet, çap ve yay arasındaki ilişkilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Soru 2.
Bir tarlada sudan tasarruf etmek için dairesel (pivot) sulama sistemi kullanılmaktadır. Sulama alanı, merkezi O ve yarıçapı 25 m olan bir çemberle sınırlandırılmıştır. Bu alandan geçen düz bir servis yolu çemberi A ve B noktalarında kesmektedir. Yolun O noktasına uzaklığı 7 m'dir.
Buna göre AB kirişinin uzunluğu kaç metredir?
Soru 3.
Bir doğa yürüyüşünde bir grup, haritada gösterilen dairesel bir gölün krokisini inceliyor. Gölün merkezi O, kıyı noktaları A, B ve C olarak işaretlenmiştir. AO ve BO yarıçaptır; C ise küçük AB yayını gören açının tepe noktasıdır. Krokide m(AOB)=80∘ ve aynı küçük AB yayını gören m(ACB)=40∘ olarak verilmiştir.
Buna göre, aynı yayı gören bu açılara ilişkin oluşturulabilecek varsayım aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 4.
Bir parkta, merkezi O ve yarıçapı 6 m olan dairesel bir çim alan düzenlenmiştir. Çim alanın dışındaki P noktasından alana teğet iki patika çizilmiş; patikalar çembere A ve B noktalarında değmiştir. Ölçümde ∣PA∣=8 m bulunmuştur. Peyzaj öğrencisi şu çıkarımı yapmıştır: «Bir noktadan çembere çizilen teğet parçalarının uzunlukları eşit olduğundan ∣PB∣=8 m'dir. Teğet, değme noktasındaki yarıçapa dik olduğundan ∠OAP=90° olur. Bu nedenle ∣OP∣=∣OA∣+∣PA∣=14 m'dir.»
Bu çıkarıma ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Soru 5.
Okulun çevre kulübü, bahçede biriken geri dönüştürülebilir atıkları türlerine ayırmak için dairesel bir toplama alanı tasarlamıştır. Alanın sınırı, merkezi O olan bir çemberdir. Planda şu düzenlemeler vardır: Kâğıt atıkların taşınacağı düz yol çemberi A ve B noktalarında kesmektedir; yolun alanın içinde kalan kısmı olan AB doğru parçası O merkezinden geçmektedir. Plastik atıklar için çizilen başka bir düz yol çemberi C ve D noktalarında kesmektedir; bu yolun alanın içinde kalan kısmı olan CD doğru parçası O merkezinden geçmemektedir. Cam atık konteynerine giden düz hat çembere yalnızca T noktasında değmektedir. Çember üzerinde C ile D arasındaki kısa eğri parça, plastik bölgesinin sınırı olarak ayrılacaktır.
Buna göre plandaki elemanları doğru adlandıran ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 6.
Okulun mimarlık ve tasarım kulübü, çok amaçlı salonun dairesel tavan planında çemberin içinde kesişen iki taşıyıcı kirişin oluşturduğu açıyı inceliyor. Öğrenciler dinamik geometri yazılımında üç çizim yaparak her çizimde kesişim açısının gördüğü yayı, bu açının ters açısının gördüğü yayı ve kesişim açısının ölçüsünü tabloya kaydetmiştir.
Çizim
Açının gördüğü yay
Ters açının gördüğü yay
Kesişim açısı
1
84∘
36∘
60∘
2
110∘
40∘
75∘
3
92∘
48∘
70∘
Salonun uygulama planında açının gördüğü yay 120∘, ters açının gördüğü yay ise 48∘ olarak ölçülmüştür.
Buna göre tablodaki ölçümlerle uyumlu genelleme ve salon planındaki kesişim açısının ölçüsü aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 7.
Okul kütüphanesinin okuma salonunda O merkezli dairesel bir vitray pencere vardır. Çember üzerinde sırasıyla A, B, C ve D noktaları bulunur. Restorasyon ölçümünde m(AB⌢)=80∘, m(BC⌢)=120∘, m(CD⌢)=40∘ ve m(DA⌢)=120∘ olarak kaydedilmiştir. [AC] ile [BD] kirişleri çemberin içinde P noktasında kesişmektedir. Matematik kulübü, daha önce elde ettiği önermelerden hangisinin m(∠APB) yi bulmak için bu yeni durumda kullanışlı olduğunu değerlendirmektedir.
Buna göre m(∠APB) yi bulmak için kullanışlı olan önerme ve bu önermeyle elde edilen ölçü aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 8.
Fen laboratuvarında, sürtünmesi önemsiz kabul edilen yatay bir masada düzgün dairesel hareket deneyi yapılıyor. Masanın üzerindeki O noktasına tutturulan 40 cm uzunluğundaki ipin ucuna bir bilye bağlanıyor. Bilye, O merkezli çemberin üzerindeki P noktasından harekete başlayıp Q noktasına geldiğinde ip kopuyor. İp koptuktan sonra bilye, çembere yalnızca Q noktasında değen bir doğru boyunca 30 cm yol alarak R noktasına ulaşıyor. P ve Q noktaları O ile birleştirildiğinde O noktasında oluşan açının ölçüsü 120∘ olarak ölçülüyor. Deney raporunda, ipin P konumundan Q konumuna gelene kadar taradığı bölgenin alanı hesaplanacaktır.
İpin uzunluğu, O noktasında oluşan bu açı, ip koptuktan sonraki QR yolu ve ipin taradığı bölge sırasıyla hangi çember bileşenlerine karşılık gelir?
Soru 9.
Bir okulun bahçesinde öğrenciler arasında en az 1,5 m sosyal mesafe bırakmak için çember biçiminde bir bekleme alanı çizilmiştir. Çemberin merkezi O, yarıçapı 3 m'dir. Öğretmen bu alanda üç ip germiştir:
- d1 ipi çemberi A ve B noktalarında keser. ∣AB∣=6 m'dir ve O noktası AB doğrusunun üzerindedir.
- d2 ipi çemberi C ve D noktalarında keser. ∣CD∣=1,5 m'dir ve O noktası CD doğrusunun üzerinde değildir. C ve D, aralarındaki uzaklık tam sosyal mesafe olan iki öğrencinin durduğu noktalardır.
- O noktasının t ipine uzaklığı 3 m'dir.
d1 ipinin çemberi kestiği noktalar arasında kalan AB parçası, d2 ipinin çemberi kestiği noktalar arasında kalan CD parçası ve t ipi için aşağıdaki önermeler verilmiştir.
I. d1 bir kesendir; AB hem bir kiriş hem bir çaptır. d2 bir kesendir; CD bir kiriştir fakat bir çap değildir.
II. CD kirişi çemberi iki eş yaya ayırır ve bu yayların her biri bir yarım çemberdir.
III. t bir teğettir; çemberle tek ortak noktası olduğundan bir kiriş belirlemez.
Buna göre bu önermelerden hangileri doğrudur?
Soru 10.
Bir grup 12. sınıf öğrencisi, çemberde açı ve kiriş özelliklerine yönelik sınıf araştırma ödevinde dinamik geometri yazılımıyla dört çizim incelemiştir. Köşeleri aynı çember üzerinde olan dörtgene kirişler dörtgeni denir. Her çizimde aynı yayı gören bir merkez açının ve bir çevre açının ölçüleri kaydedilmiştir. Dörtgenlerin iç açıları, adlarındaki köşe sırasına göre ardışık verilmiş; köşelerin aynı çember üzerinde olup olmadığı yazılımla kontrol edilmiştir.
Çizim
Dörtgen
Merkez açının ölçüsü
Çevre açının ölçüsü
Ardışık iç açılar
Köşeler aynı çember üzerinde mi?
1
ABCD
100∘
50∘
70∘, 110∘, 110∘, 70∘
Evet
2
EFGH
140∘
70∘
80∘, 110∘, 100∘, 70∘
Evet
3
KLMN
60∘
30∘
60∘, 120∘, 60∘, 120∘
Hayır
4
PQRS
90∘
45∘
100∘, 80∘, 70∘, 110∘
Hayır
Grup, tablodaki örüntüyü genelleyerek bir önerme sunacaktır.
Buna göre grubun, tablodaki bütün çizimlerle uyumlu olacak şekilde sunabileceği önerme aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 11.
Bir okulun uygulama bahçesinde su ve enerji tasarrufu amacıyla dairesel bir sulama düzeni kurulmuştur. Sulama alanı, merkezi O ve yarıçapı 12 m olan çemberin iç bölgesidir. Bahçenin dışındaki T su deposundan çembere A ve B noktalarında teğet iki boru çekilmiş, bu teğetler arasındaki açı 60° olacak biçimde ayarlanmıştır. Tasarruf planında AB kirişi ile bu kirişin ayırdığı, T deposuna bakan küçük yay arasında kalan daire parçası sulama dışı bırakılacaktır. Böylece hem harcanan su hem de pompanın tükettiği enerji azalacaktır.
Buna göre sulama dışı bırakılan daire parçasının alanı kaç metrekaredir?
Soru 12.
Kodlama ve robotik kulübü, okul spor salonunda dairesel bir gösteri alanı hazırlıyor. Alanın sınırı, merkezi O ve yarıçapı 6 m olan bir çemberdir. Robotun düz ilerleyeceği bölüm, çember üzerindeki A ve B noktalarını birleştiren AB kirişidir. O noktasından AB kirişine indirilen dikmenin ayağı H olmak üzere ∣OH∣=3 m'dir. Robot, A noktasından çembere bu noktada çizilen teğet doğrultusunda harekete başlayıp ardından AB kirişini izleyecektir. Kulüp, AOB daire diliminin zeminini de renkli bantla kaplamayı planlamaktadır.
Kulüp; AB kirişinin gördüğü merkez açıyı, A noktasındaki teğet ile AB kirişi arasındaki teğet-kiriş açısını ve AOB daire diliminin alanını belirleyecektir. Bu belirlemeler için bileşenler arasındaki ilişkilerden hangisi doğrudur?