Maarif · 4. Tema: Değişimin Matematiği (2) · Yaprak test 1
0/12 işaretli
Soru 1.
Bir kentte gün içindeki hava sıcaklığı, saat t'ye bağlı T fonksiyonuyla modellenmektedir. Saat 9'da sıcaklık T(9)=15 °C'dir. t=9 noktası ile bu noktaya yakın noktaları birleştiren kesen doğrularının eğimleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
h (saat)
T(9+h)−T(9) (°C)
hT(9+h)−T(9) (°C/saat)
−1
−2
2
−0,1
−0,11
1,1
−0,01
−0,0101
1,01
0,01
0,0101
1,01
0,1
0,11
1,1
1
2
2
Buna göre t=9 anındaki anlık sıcaklık değişimini veren ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 2.
Okulun dijital fotoğrafçılık kulübünde yapılan bir proje ödevinde, kare bir fotoğrafın dosya boyutu çözünürlük düzeyi x'e bağlı bir f fonksiyonu ile modellenmiştir. Öğrenciler bazı çözünürlük düzeylerinde dosya boyutunu ve bu noktalardaki anlık değişimi limit gösteriminden yararlanarak hesaplamış; sonuçları aşağıdaki tabloya yazmıştır.
Çözünürlük düzeyi (x)
Dosya boyutu f(x) (MB)
Anlık değişim f′(x) (MB/düzey)
1
5
2
3
13
6
5
29
10
Tablodaki örüntüye göre f fonksiyonunun tanımlı olduğu her a noktası için anlık değişimi ifade eden önerme aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 3.
Bir okul spor turnuvasında bisiklet parkurunun rampa bölümü, yatay uzaklık x metre iken yükseklik f(x) metre olacak biçimde modelleniyor. Rampanın profili aşağıdaki grafikte verilmiştir. Eğri A(2,0) noktasından kopmadan geçmektedir ve bu noktada eğrinin teğeti düşeydir.
Buna göre x=2 noktasına ilişkin aşağıdaki önermelerden hangisi, türev-süreklilik ilişkisi bakımından doğrudur?
Soru 4.
Kodlama ve robotik kulübünde öğrenciler, çizgi izleyen robotun bir dönüş hareketini f(x)=∣x−2∣ fonksiyonu ile modelliyor ve aşağıdaki grafiği inceliyor. Tartışmanın başında şu varsayım yazılmıştır: "Bir fonksiyon bir noktada sürekliyse o noktada mutlaka türevlidir." Grafik incelendikten sonra şu genelleme yazılmıştır: "Bir fonksiyon bir noktada sürekli olsa bile o noktada sivri köşe varsa türevli olmayabilir."
Grafikteki A noktası dikkate alındığında bu varsayım ile genelleme aşağıdakilerden hangisiyle doğru karşılaştırılır?
Soru 5.
Bir şirketin 12 aylık geliri (bin TL), ay numarası t olmak üzere G(t)=t2 (1≤t≤12) fonksiyonu ile modelleniyor. Grafikte 6. aya ait A(6,36) noktası ile 12. aya ait B(12,144) noktası bir kesen doğrusu ile birleştiriliyor. Bu kesenin eğimi 12−6144−36=18 olup 6. aydan 12. aya kadar aylık ortalama gelir artışını veriyor.
Öğrenci, 9. aydaki anlık değişimi limit gösterimiyle şöyle ispatlıyor:
G′(9)=limh→0h(9+h)2−81=limh→0(18+h)=18.
Aynı ispatı t=4 için uygulayınca G′(4)=8 buluyor. Her iki sonuçla da uyumlu olan G′(t)=2t genellemesini yazıyor.
Öğrenci bu ispatı, 10. aydaki anlık gelir değişimini bulmada kullanışlılık açısından değerlendiriyor. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 6.
Okul gezisinde öğrenciler, bir tabiat parkındaki yürüyüş parkurunun başlangıç noktasından sonraki bölümünde parkurun yüksekliğini inceliyor. Başlangıç noktasından itibaren yatay uzaklık x yüz metre iken, parkurun başlangıç noktasına göre yüksekliği metre cinsinden f(x)={2x,9−x,0≤x≤33<x≤6 fonksiyonu ile modelleniyor.
Buna göre, f fonksiyonunun x=3 noktasında türevinin olmadığına ilişkin, türevin limit tanımına dayalı olarak kurulabilecek doğru varsayım aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 7.
Okul müzik kulübü, üç farklı kaydın ses sinyalinin değerini zamanın (saniye) bir fonksiyonu olarak modelliyor. İncelenecek kritik anlara göre modeller şöyledir:
I. model: f(t)={2t,4,t<1t≥1
II. model: g(t)=∣t−2∣+1
III. model: h(t)=3t−3
Kulüp, ses sinyalinin değişim hızının tanımlı olmadığı anları belirleyerek bu örneklerden bir genelleme oluşturmak istiyor.
I. modelde t=1, II. modelde t=2 ve III. modelde t=3 noktaları dikkate alındığında bir fonksiyonun bir noktada türevli olmamasına ilişkin aşağıdaki genellemelerden hangisi bu örneklerle uyumludur?
Soru 8.
Bir evde t saatin sonunda birinci musluktan akan su miktarı f(t)=t2 litre, ikinci musluktan akan su miktarı g(t)=t litre ile modellenmektedir. Ayşe, türevin limit tanımını kullanarak (f+g)(t)=t2+t fonksiyonunun türevini (f+g)′(t)=2t+1 bulur. f′(t)+g′(t) ifadesinin de 2t+1 olduğunu görünce «İki fonksiyonun toplamının türevi, türevlerinin toplamına eşittir.» varsayımını kurar. Bu varsayımdan hareketle «İki fonksiyon arasında yapılan işlemin türevi, aynı işlem türevlere uygulanarak bulunur; dolayısıyla (f⋅g)′(t)=f′(t)⋅g′(t) olur.» genellemesini yazar. Ayşe, bu genellemenin kurduğu varsayımı karşılayıp karşılamadığını t=2 anında kontrol etmek istemektedir.
Buna göre Ayşe'nin t=2 anında yapacağı doğru kontrol ve ulaşacağı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 9.
Ece, düzenli spor yapmaya başladıktan sonra verdiği toplam kiloyu incelemektedir. Sporun başlangıcından itibaren t hafta sonunda verilen toplam kilo (kg), 0≤t≤9 olmak üzere f(t)=3t fonksiyonu ile modellenmektedir. Bazı değerler tabloda verilmiş; grafikte fonksiyon üzerinde A(1,3), B(4,6) ve C(9,9) noktaları işaretlenmiştir. Ece'nin antrenörü, grafik yazılımında B noktasından çizilen teğet doğrusunun eğimini 43 olarak ölçmüştür; yani f′(4)=43 tür.
t (hafta)
0
1
4
9
f(t) (kg)
0
3
6
9
Buna göre t=4 noktasının civarındaki değişim oranına ilişkin nitel özellik, cebirsel temsil ve grafik temsil aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru olarak belirlenmiştir?
Soru 10.
Bir okul doğa yürüyüşünde öğrenciler, haritadaki bir patikanın yükseltisini (metre) başlangıçtan itibaren alınan yatay yol x kilometre iken h(x) = f(x) · g(x) fonksiyonu ile modelliyor. Türevin limit tanımıyla bazı kilometrelerde elde ettikleri değerler aşağıdaki tablodadır.
x
f(x)
g(x)
f'(x)
g'(x)
h'(x)
1
4
2
3
0
6
2
5
1
0
4
20
3
2
3
1
1
5
4
1
1
2
2
4
Öğrenciler, her x için h'(x) ifadesinin f'(x)·g'(x), f'(x)·g(x), f(x)·g'(x), f'(x)·g(x) − f(x)·g'(x) veya f'(x)·g(x) + f(x)·g'(x) biçimlerinden birine eşit olduğu varsayımlarını kuruyor. Haritada işaretli 6. kilometrede f(6) = 3, g(6) = 5, f'(6) = 5 ve g'(6) = 4 tür; bu noktada h'(6) limit tanımıyla henüz hesaplanmamıştır.
Tablodaki bütün satırlarla uyumlu olan genellemeye göre h'(6) kaçtır?
Soru 11.
Bir lisenin afet bilinci kulübü, deprem tatbikatında çadır kente kurulan su izleme sisteminin t saat sonraki (t≥0) kayıtlarını inceliyor. Her istasyonda t=2 anındaki değişim hızı h′(2) bulunacaktır. Kulüp, türevin limit tanımından yararlanarak yalnızca çarpım kuralını, yani (f⋅g)′(x)=f′(x)⋅g(x)+f(x)⋅g′(x) önermesini ispatlamış ve bu ispatı aşağıdaki istasyonlarda kullanmayı düşünmüştür. D istasyonunda h, dış fonksiyonu f ve iç fonksiyonu g olan bileşkedir.
İstasyon
h modeli
f
g
A
f(t)+g(t)
f(t)=t2
g(t)=3t
B
f(t)⋅g(t)
f(t)=t2
g(t)=3t
C
g(t)f(t)
f(t)=t2+1
g(t)=t+1
D
f(g(t))
f(u)=u2+u
g(t)=3t+1
E
f(t)⋅g(t)
f(t)=t+1
g(t)=2t
Kulübün uyguladığı bu ispatın, tablodaki istasyonlarda kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 12.
Sınıf araştırma ödevinde bir grup, gerçek sayılarda f(x)=x+1 ve g(x)=x şeklinde tanımlı fonksiyonların bölümünün x=2 noktasındaki türevini, hazır türev kuralını kullanmadan türevin limit tanımıyla ispatlamaya çalışmaktadır. Grup, bu ispattaki fark bölümünü hg(2+h)f(2+h)−g(2)f(2) olarak yazmıştır.
h=0 ve h=−2 olmak üzere bu fark bölümüne, bu koşulları sağlayan her h için eşit olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?