Maarif uyumlu · 12. sınıf matematik
4. Tema: Değişimin Matematiği (2)
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 12. sınıf matematik öğretim programında Değişimin Matematiği (2) teması 28 ders saatidir. Bu sayfada temanın öğrenme çıktılarını, her çıktının süreç bileşenlerini ve kapsam sınırlarını bulursun; altta çözümlü yaprak testler var.
Yaprak testler
Öğrenme çıktıları (3)
MAT.12.4.5 Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki değişim oranına ilişkin muhakeme yapabilme
- a)Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki değişim oranı ile ilgili bileşenleri (fonksiyonun nitel özellikleri ile cebirsel ve grafik temsili) belirler.
- b)Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki değişim oranı ile ilgili bileşenleri arasındaki ilişkileri belirler.
- c)Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki değişim oranını tablo, grafik ve limit gösteriminden yararlanarak fonksiyonun o noktadaki anlık değişimi olarak ifade eder.
- ç)Bir fonksiyonun belirli bir noktadaki anlık değişimini fonksiyonun o noktadaki türevi olarak ifade eder.
- d)Uygun koşullarda tanımlı fonksiyonların [ f(x) = xn (n∈ℕ), f(x) = x ve f(x) = 1x ] belirli bir noktadaki anlık değişimlerini inceleyerek o noktadaki türevlerine yönelik varsayımlarda bulunur.
- e)Varsayımlarına dayalı örüntüleri geneller.
- f)Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
- g)Genellemelerini önerme olarak ifade eder.
- ğ)Önermelerini anlık değişim oranını yorumlamayı gerektiren problem durumlarında değerlendirir.
- h)Fonksiyonun bir noktadaki türevini limit gösteriminden faydalanarak ispatlar.
- ı)Uyguladığı ispatı kullanışlılık açısından değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- Ortalama değişim (kesen eğimi), anlık değişim (teğet eğimi)
- Türevin limit tanımı (iki biçim), sağdan/soldan türev; parçalı fonksiyonlarda kritik noktada türevlenebilirlik
- İkinci türev; diferansiyel dy=f'(x)dx
- xⁿ, √x, 1/x türevleri tablo/grafik/limitle
- Bağlamlar: ilaç konsantrasyonu, popülasyon hızı, tasarruf, kâr, nüfus, petrol, reaksiyon, gaz basıncı, anlık hız/ivme
MAT.12.4.6 Fonksiyonların türevinin olmadığı noktalar hakkında çıkarım yapabilme
- a)Fonksiyonlar ve türevin limit tanımı ile ilgili önceki bilgilerinden yararlanarak bir fonksiyonun herhangi bir noktasında hangi durumlarda türevinin olmadığına ilişkin varsayımlarda bulunur.
- b)Varsayımlarından yararlanıp farklı durumlarla ilgili örüntüleri listeleyerek bir fonksiyonun herhangi bir noktasında hangi durumlarda türevinin olmadığı ile ilgili örüntüleri geneller.
- c)Bir fonksiyonun herhangi bir noktasında hangi durumlarda türevinin olmadığına ilişkin genellemeleri ile varsayımlarını karşılaştırır.
- ç)Bir fonksiyonun herhangi bir noktasında hangi durumlarda türevinin olmadığına ilişkin elde ettiği genellemelerden önermeler sunar.
- d)Bir fonksiyonun herhangi bir noktasında hangi durumlarda türevinin olmadığına ilişkin önermeleri türev-süreklilik ilişkisi bağlamında değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- Türevin olmadığı noktalar: süreksizlik, sivri nokta (|x|), düşey teğet (∛x)
- Türevlenebilir ⇒ sürekli; tersi doğru değil
MAT.12.4.7 Türevin limit gösteriminden faydalanarak iki fonksiyonun toplamı, farkı, çarpımı, bölümü ve bileşkesinin türevine ilişkin muhakeme yapabilme
- a)Fonksiyonların toplamı, farkı, çarpımı, bölümü ve bileşkesinin türevine ilişkin varsayımlar geliştirir.
- b)Varsayımlarına dayalı örüntüleri geneller.
- c)Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
- ç)Genellemelerini önerme olarak ifade eder.
- d)Önermelerini farklı problem durumlarında değerlendirir.
- e)İki fonksiyonun toplamı, farkı, çarpımı ve bölümünün bir noktadaki türevine dair kuralları limit gösteriminden faydalanarak ispatlar.
- f)Uyguladığı ispatı kullanışlılık açısından değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- Toplam, fark, çarpım, bölüm ve bileşke türev kuralları (limit tanımından); [f(x)]ⁿ türevi
- Kuralların cebirsel ispatı
Bu sınıfta kapsam dışı
- Bileşkenin türevinde İKİ fonksiyonun bileşkesiyle sınırlı kalınır
İçerik çerçevesi
- Fonksiyonların Türevi
- Fonksiyonun Türevinin Olmadığı Noktalar
- Fonksiyonel İşlemlerin Türevi
Genellemeler
- Türev kavramı ve türevin özellikleri yardımıyla gerçek sayılarda tanımlı ve değerli fonksiyonların nitel özellikleri incelenebilir/yorumlanabilir
- Türev, niceliklerdeki değişimleri modellemek için kullanılan matematiksel bir araçtır
- Gerçek sayılarda tanımlı ve değerli fonksiyonlarda bağımlı ve bağımsız değişkenlerdeki değişim oranlarının yaklaştığı değerler diferansiyel kavramı yardımıyla açıklanabilir
Anahtar kavramlar
anlık değişim oranı, değişim oranı, diferansiyel, eğim, kesen doğrusu, limit, ortalama değişim oranı, sağdan türev, soldan türev, süreklilik, teğet doğrusu, türev, türev alma operatörü _
Ön bilgi
Öğrencilerin gerçek sayılarda tanımlı fonksiyon kavramını tanımlayabildikleri; fonksiyonların parçalı gösterimlerini bildikleri, fonksiyonlarda işlemler yapabildikleri; karekök ve rasyonel referans fonksiyonlar ve bunlardan türetilen fonksiyonlar ile polinom fonksiyonların matematiksel temsillerini kullanabildikleri; bu fonksiyonların cebirsel gösterimindeki katsayılar ile nitel özellikleri arasında ilişki kurabildikleri; doğrunun eğimini bildikleri; doğru denklemi oluşturabildikleri; bir açının tanjant değerini doğrunun eğimiyle ilişkilendirebildikleri; fonksiyon grafiklerinde kesen doğru ve teğet doğrusu kavramlarını yorumlayabildikleri; cebirsel özdeşlikleri ve tamkareye tamamlamayı kullanarak çarpanlara ayırma yapabildikleri; birinci ve ikinci dereceden bir bilinmeyenli denklemleri ve eşitsizlikleri çözebildikleri; limitte 0/0 belirsizliğini değerlendirebildikleri ve süreklilik kavramını yorumlayabildikleri kabul edilmektedir.