İçeriğe atla

12. sınıf matematik · Maarif uyumlu · 12 soru

Maarif · 4. Tema: Değişimin Matematiği (3) · Yaprak test 1

0/12 işaretli

Soru 1.

Bir semt pazarında bir esnaf, gün içindeki kârının (TL) saate göre değişimini ff fonksiyonu ile modelliyor. Esnaf, bu fonksiyonun grafiğine üç farklı saatte teğet doğrular çiziyor ve eğimlerini tabloya kaydediyor.

SaatTeğet doğrusunun eğimi (TL/saat)
101044
131300
1616−3-3
Bu verilere göre esnafın, teğet eğiminin işareti ile ff fonksiyonunun artanlığı ve azalanlığı arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki varsayımlarından hangisi doğrudur?

Soru 2.

Emre, hacmi 8 dm³ olan kare tabanlı kapalı bir kargo kolisinde ambalajı azaltmak için yüzey alanını en küçük yapmak istiyor. Taban ayrıtı xx dm iken (x>0x>0) yüzey alanını A(x)=2x2+32xA(x)=2x^{2}+\frac{32}{x} ile modelliyor ve A′(x)=0A'(x)=0 denkleminin x=2x=2 için sağlandığını buluyor. Bu sonucu doğrulamak için A′(x)A'(x) işaretini şöyle tablolaştırıyor:

xx (dm)112244
A′(x)A'(x) işareti−-00++
Tablodaki işaretler kullanılarak x=2x=2 için yüzey alanının en küçük olduğu aşağıdakilerden hangisiyle doğrulanır?

Soru 3.

Bir okulun iklim gözlem projesinde, bir ilkbahar gününde hava sıcaklığı modellenmiştir. Sıcaklık; saat 06.00'dan itibaren geçen süre tt saat olmak üzere S(t)S(t) santigrat derece ile gösterilmiştir. Modelden S′(4)=1,5S'(4)=1{,}5 türev temsili elde edilmiştir. Elde edilen bu türev temsilinin problem bağlamındaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 4.

Bir okul laboratuvarında metal bir küre ısıtılmaktadır. Kürenin yarıçapı 22 cm ile 66 cm arasında değişirken birim zamanda yaydığı ısı miktarı, joule cinsinden I(r)=−r2+14rI(r)=-r^{2}+14r fonksiyonuyla modellenmektedir. Öğrenciler, I′(r)=0I'(r)=0 denkleminin kökünün bu aralığın dışında kaldığını ve II fonksiyonunun [2,6][2,6] aralığında artan olduğunu belirlemiş; en büyük ısı miktarının aralığın sağ uç noktasında, yani r=6r=6 cm'de elde edildiği sonucuna ulaşmışlardır. Aynı laboratuvar çalışmasında ısıtılan bir metal küpün ayrıt uzunluğu xx cm olmak üzere 5≤x≤75\leq x\leq 7 aralığındadır. Küpün birim hacme düşen ısı kaybı, joule/cm3^{3} cinsinden S(x)=−x2+8xS(x)=-x^{2}+8x fonksiyonuyla modellenmektedir. Buna göre küre probleminde kullanılan strateji küp problemine uygulandığında, en büyük ısı kaybının elde edildiği ayrıt uzunluğuyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Soru 5.

Okulun el sanatları atölyesinde Kerem, ahşap bir kutu kapağına geleneksel bir kıvrım motifi oymaktadır. Motif, y=3y=3 doğrusuna göre simetrik iki kıvrımdan oluşmaktadır. Üst kıvrımın yüksekliği gerçek sayılarda tanımlı bir polinom fonksiyonu olan ff ile, alt kıvrımın yüksekliği ise g(x)=−f(x)+6g(x)=-f(x)+6 ile modellenmektedir. Burada xx, kapağın sol kenarından itibaren santimetre cinsinden yatay konumu gösterir. Kerem, üst kıvrımın eğimini f′(x)=(x−1)2(x−4)f'(x)=(x-1)^{2}(x-4) olarak hesaplamıştır. Buna göre gg fonksiyonunun grafiği için aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?

Soru 6.

Kodlama ve robotik kulübü, raydaki robotun şarj istasyonuna göre konumunu santimetre cinsinden modelliyor. Simülasyonda süre xx saniye olup kod tüm gerçek sayılarda çalışıyor. Üyeler, hız sıfır olur olmaz robotun yön değiştireceğini düşünerek panoya şu varsayımı yazıyor: «Hızın (türevin) sıfır olduğu her noktada konum fonksiyonunun yerel ekstremumu vardır; fonksiyon bu noktanın solunda ve sağında farklı yönde değişir.» Denenen kodlar Model I: f(x)=2(x−1)2f(x)=2(x-1)^{2} ve Model II: g(x)=(x−1)3g(x)=(x-1)^{3} şeklindedir. İki kod da x=1x=1 anında türevi sıfır bularak yön değiştirme komutu üretiyor. Üyeler, türevlerin cebirsel gösteriminden artanlık-azalanlık genellemeleri çıkarıp bu genellemeleri panodaki varsayımla karşılaştırıyor. Bu genellemeler panodaki varsayımla karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soru 7.

Okulun çevre kulübü, bahçe etkinliği için kenar uzunluğu 24 cm olan kare bir kartondan üstü açık bir saksı kutusu yapacaktır. Dört köşeden kenarı xx cm olan eş kareler kesilip kenarlar katlanır. Kutunun hacmi, 0≤x≤120 \le x \le 12 olmak üzere V(x)=x(24−2x)2V(x)=x(24-2x)^{2} fonksiyonu ile modellenir. x=0x=0 ve x=12x=12 değerlerinde kutu oluşmaz; hacim 00 olur. Ayşe, V′(x)=(24−2x)(24−6x)V'(x)=(24-2x)(24-6x) fonksiyonunun işaret tablosunu kullanır ve en büyük hacmin x=4x=4 için elde edildiğini söyler. Burak ise kapalı aralıkta en büyük değerin yalnızca uç noktalarda aranması gerektiğini düşünür. x=0x=0 ile x=12x=12 değerlerini karşılaştırır ve en büyük hacmin bu uçlardan birinde olduğunu ileri sürer. Bu iki çözüm stratejisi gözden geçirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soru 8.

Ece, bilim fuarı projesi için küre biçiminde şişirdiği bir balonun yüzey alanı ile hacminin değişimini inceliyor. Balonun yarıçapı 5 cm iken yüzey alanı saniyede 12π12\pi cm2^{2} artmaktadır. Yarıçap rr santimetre olmak üzere hacim V=43πr3V=\dfrac{4}{3}\pi r^{3}, yüzey alanı A=4πr2A=4\pi r^{2} bağıntılarıyla hesaplanmaktadır. Buna göre, bu anda hacmin zamana göre değişim hızını veren eşitlik aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 9.

Bir okul projesi kapsamında otoyolda ortalama hız denetimi incelenmektedir. Farklı trafik koşullarında seyreden bir aracın, denetim noktasını referans alan konumu s(t)s(t) kilometre ve zaman tt saat cinsinden aşağıdaki polinomlarla modellenmiştir. [a,b][a, b] aralığındaki ortalama hız s(b)−s(a)b−a\frac{s(b)-s(a)}{b-a} değerine eşittir; ortalama değer teoremine göre hız göstergesi bu değere aralıkta en az bir anda ulaşır. Öğrenciler, konum fonksiyonu ile hız fonksiyonu arasındaki örüntüleri üç modeli listeleyerek genellemek istemektedir.

ModelKonum fonksiyonuZaman aralığı
Is(t)=10t2+40ts(t)=10t^{2}+40t[0,2][0, 2]
IIs(t)=90ts(t)=90t[0,2][0, 2]
IIIs(t)=30(t−1)3+30s(t)=30(t-1)^{3}+30[0,2][0, 2]
Bu üç modelden hareketle yapılan aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?

Soru 10.

Bir büyükşehir belediyesi, ring otobüs hattındaki trafik akışını inceliyor. Otobüsün kalkış durağından aldığı yol (km), kalkıştan sonraki tt saat için f(t)=5t3−30t2+60tf(t) = 5t^{3} - 30t^{2} + 60t, t∈[0,4]t \in [0, 4] polinom fonksiyonu ile modelleniyor. Aynı koridorda ters yönde çalışan servis minibüsünün konumu (km) g(t)=−f(t)+100g(t) = -f(t) + 100 ile tanımlanıyor. Belediye, bu hatta [0,4][0, 4] saat aralığında ortalama hız denetimi yapmayı planlıyor. Buna göre aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?

Soru 11.

Bir okul gezisinde öğrenciler, göl kenarındaki yürüyüş parkurunun yüksekliğini inceliyor. Başlangıçtan itibaren alınan yatay uzaklık xx kilometre iken yükseklik, gerçel sayılarda tanımlı bir polinom fonksiyon olan ff ile metre cinsinden modelleniyor. Öğretmen, parkurun eğimini gösteren f′f' fonksiyonunun [0,6][0, 6] aralığındaki grafiğini tahtaya çiziyor. Grafik; en yüksek noktası (3,4)(3, 4) olan, xx eksenini (1,0)(1, 0) ve (5,0)(5, 0) noktalarında kesen, (0,−5)(0, -5) ve (6,−5)(6, -5) noktalarından geçen bir paraboldür. Bu modelde f′(x)>0f'(x)>0 parkurun yükseldiğini, f′(x)<0f'(x)<0 alçaldığını; ∣f′(x)∣|f'(x)| büyüdükçe eğimin dikleştiğini gösterir. Öğrenciler bu grafiğe bakarak ff ile f′f' arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki varsayımları kurmuştur. I. f′f' fonksiyonu [0,3][0, 3] aralığında artan olduğundan ff fonksiyonu da [0,3][0, 3] aralığında artandır. II. ff fonksiyonunun x=1x=1 noktasında yerel minimumu, x=5x=5 noktasında yerel maksimumu vardır. III. Parkur x=3x=3 noktasında en dik biçimde yükselir; buna rağmen x=3x=3 noktası ff nin yerel ekstremum noktası değildir. Bu varsayımlar, grafikten elde edilen doğru genellemelerle karşılaştırıldığında hangileri geçerlidir?

Fonksiyon grafiği

Soru 12.

Bir ilçe, K köyünü doğrusal bir otoyola bağlayacak yolu planlamaktadır. K köyünün otoyola uzaklığı 8 km'dir; bu dikmenin otoyol üzerindeki ayağı A noktasıdır. İlçe merkezi, otoyol üzerinde A noktasından 6 km uzaklıktaki B noktasıdır. Bağlantı noktası P, A ile B arasındaki kesimde seçilecektir ve uç noktalar da seçilebilir. Araçlar köy yolunda ortalama 60 km/sa, otoyolda ortalama 80 km/sa hızla ilerlemektedir. ∣AP∣=x|AP|=x km olmak üzere K köyünden ilçe merkezine ulaşma süresi, saat cinsinden T(x)=64+x260+6−x80T(x)=\dfrac{\sqrt{64+x^{2}}}{60}+\dfrac{6-x}{80}, 0≤x≤60\le x\le 6 modeliyle ifade edilmiştir. Bir öğrenci T′(x)=0T'(x)=0 denklemini çözerek x=247x=\dfrac{24}{\sqrt{7}} bulmuş ve "Ulaşma süresini en küçük yapan bağlantı, x=247x=\dfrac{24}{\sqrt{7}} km olacak şekilde kurulmalıdır." çıkarımını yapmıştır. Buna göre bu çıkarımın geçerliliğini doğru değerlendiren argüman aşağıdakilerden hangisidir?

Geometri şekli