Maarif uyumlu · 12. sınıf matematik
4. Tema: Değişimin Matematiği (3)
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 12. sınıf matematik öğretim programında Değişimin Matematiği (3) teması 28 ders saatidir. Bu sayfada temanın öğrenme çıktılarını, her çıktının süreç bileşenlerini ve kapsam sınırlarını bulursun; altta çözümlü yaprak testler var.
Yaprak testler
Öğrenme çıktıları (2)
MAT.12.4.8 Bir fonksiyonun ve onun türev fonksiyonunun matematiksel temsillerine ve bunlar arasındaki ilişkilere dair çıkarımlar yapabilme
- a)Referans fonksiyonlar, türevin limit tanımı, fonksiyonlarda türev alma kuralları ile ilgili önceki bilgilerinden faydalanarak bir fonksiyonun ve onun türev fonksiyonunun matematiksel temsilleri ve bunlar arasındaki ilişkiye dair varsayımlarda bulunur.
- b)Varsayımlarından yararlanıp farklı durumlarla ilgili örüntüleri listeleyerek bir fonksiyonun ve onun türev fonksiyonunun matematiksel temsilleri ve bunlar arasındaki ilişkiye yönelik örüntüleri geneller.
- c)Bir fonksiyonun ve onun türev fonksiyonunun matematiksel temsilleri ve bunlar arasındaki ilişkiye dair genellemeleri ile varsayımlarını karşılaştırır.
- ç)Elde ettiği genellemelerden önermeler sunar.
- d)Bir fonksiyonun ve onun türev fonksiyonunun matematiksel temsilleri ve bunlar arasındaki ilişkiye dair önermeleri polinom fonksiyonların grafik temsilini incelemede ve elde etmede değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- f ile f' grafikleri ilişkisi; teğet eğimi işareti ↔ artanlık/azalanlık; yerel ekstremumda eğim 0
- f'nin çift katlı sıfırı (x³) istisnası
- Rolle ve ortalama değer teoremi (grafik üzerinden önerme)
- En fazla dördüncü dereceden polinomların grafiğini türevle çizme
Bu sınıfta kapsam dışı
- Grafik çizimi en fazla 4. derece polinom
MAT.12.4.9 Gerçek yaşam durumlarında türevi kullanarak problemler çözebilme
- a)Türev bilgisinin kullanılabileceği problemlerdeki matematiksel bileşenleri (problemi temsil eden fonksiyonun nitel özellikleri ile cebirsel ve grafik temsilleri) belirler.
- b)Problemlerdeki matematiksel bileşenler arasındaki ilişkileri türev bağlamında inceler.
- c)Problemlerdeki değişim bağlamını fonksiyon, denklem ve türev temsillerine dönüştürür.
- ç)Dönüştürdüğü temsillerin problem bağlamındaki anlamını ifade eder.
- d)Elde ettiği ve yorumladığı farklı temsillere dayalı olarak problemin çözümü için strateji oluşturur.
- e)Belirlediği stratejiyi kullanarak problemi çözer.
- f)Elde ettiği çözümü farklı yöntemleri kullanarak doğrular.
- g)Problemin olası çözüm stratejilerini gözden geçirir.
- ğ)Problemin olası çözüm stratejilerinin maksimum-minimum değer hesaplamayı içeren farklı problem durumlarında kullanımı ile ilgili çıkarımlar yapar.
- h)Çıkarımlarının geçerliliğini sözel, cebirsel ve grafiksel argümanlarla değerlendirir.
Kapsam sınırları
Kapsamda
- Optimizasyon: maksimum kazanç, en küçük yüzey alanlı koli, gelir fonksiyonunda fiyat, köy yolunu otoyola bağlama
- Değişim oranı/hızı: ısınan küre/küpün hacim ve yüzey alanı değişimi (dv/da = (dv/dx)/(da/dx))
- Türevle bulunan sonucu tam kare formuyla kontrol; türevin işe yaramadığı (türevsiz maksimum) durumlar
- Sabit çevreli dikdörtgende en büyük alan kare olduğunda
İçerik çerçevesi
- Türevin Geometrik Yorumu
- Türev Uygulamaları
Genellemeler
- Türev, gerçek yaşam problemlerinde karşılaşılan niceliklerdeki (eğim, hız, alan, hacim gibi) değişimleri modellemek için kullanılabilen matematiksel bir araçtır
Anahtar kavramlar
artanlık, azalanlık, eğim, ekstremum değer, mutlak maksimum-minimum değer, mutlak maksimum-minimum nokta, polinom fonksiyon, teğet doğrusu, türev, yerel ekstremum değer, yerel ekstremum nokta
Ön bilgi
Öğrencilerin ortalama değişim, anlık değişim kavramlarını bildiği; fonksiyonun belirli bir noktasındaki türev değeri ile fonksiyon grafiğine bu noktada çizilen teğet doğrusunun eğimini ilişkilendirebildiği; temel türev alma kurallarını bildiği; bu kuralları kullanarak bir fonksiyonun belirli bir noktasındaki türev değerini bulabildiği; bir fonksiyonun süreksiz veya türevsiz olduğu noktalarda türevini farklı matematiksel temsiller kullanarak inceleyebildiği; yaptığı incelemeler sonucunda türevsizliğe sebep olan durumları açıklayabildiği; iki fonksiyonun toplamının, farkının, çarpımının, bölümünün veya bileşkesinin türevini alabildiği; birinci ve ikinci dereceden bir bilinmeyenli denklem ve eşitsizlikleri çözebildiği kabul edilmektedir.