Maarif · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik · Yaprak test 1
0/12 işaretli
Soru 1.
Okulun bisiklet kulübü, parkur girişindeki ikizkenar üçgen levhayı dönüşümlerle çoğaltarak bir yönlendirme şeridi hazırlıyor. Levhanın kenar uzunlukları 5 cm, 5 cm ve 6 cm'dir. Kerem levhayı önce bisiklet şeridinin birbirine paralel iki kenar doğrusuna göre ardışık iki kez, sonra park alanında bir noktada kesişen iki doğruya göre ardışık iki kez yansıtıyor ve gözlemlerini tabloya yazıyor.
Uygulanan dönüşüm
Görüntünün kenar uzunlukları
Kerem'in gözlemi
Paralel iki doğruya göre ardışık iki yansıma
5 cm, 5 cm, 6 cm
Levha bulunduğu yerden kaydırılmış görünüyor.
Kesişen iki doğruya göre ardışık iki yansıma
5 cm, 5 cm, 6 cm
Levha, doğruların kesişim noktası etrafında döndürülmüş görünüyor.
Kerem'in varsayımı: Bu iki dönüşümde de kenar uzunlukları değişmez; görüntü levhaya eştir. Kerem'in genellemesi: Paralel doğrularda elde edilen dönüşüm bir ötelemedir. Kesişen doğrularda elde edilen dönüşüm ise bir yansımadır.
Kerem'in varsayımı ile genellemesi tablodaki gözlemlerle karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 2.
Okul sanat kulübü, geometrik süsleme motifini öteleme dönüşümüyle çoğaltacaktır. Motifteki ABC üçgenine birebir uyacak yeni DEF parçası kesilecektir. Ölçümde ∣AB∣=∣DE∣=6 cm, ∣BC∣=∣EF∣=8 cm ve bu kenarların arasındaki açılar m(∠ABC)=m(∠DEF)=50∘ bulunmuştur.
Kulüp, daha önce ulaştığı 'İki kenarı ve bu kenarların arasındaki açıları karşılıklı eşit olan üçgenler eştir.' önermesinin bu yeni parçayı anlamlandırmaya katkısını tartışmaktadır. Bu önermenin verilen yeni duruma katkısına ilişkin doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 3.
Ela, akıllı telefonundaki "Üçgen Avcısı" uygulamasında hazır üçgen çiftlerini inceliyor. Her denemede yalnızca karşılıklı iki açı ölçüsünün eşit olduğu çiftleri seçiyor. Uygulama, seçilen çiftin benzer olup olmadığını ve karşılıklı en küçük kenar uzunluklarını ekranda gösteriyor. Ela'nın not ettiği denemeler şöyledir:
Deneme
Eşit olan karşılıklı açılar
Karşılıklı en küçük kenarlar
Uygulamanın sonucu
1
50∘ ve 60∘
4 cm ve 8 cm
Benzer
2
40∘ ve 70∘
3 cm ve 9 cm
Benzer
3
35∘ ve 80∘
5 cm ve 2 cm
Benzer
Ela, bu denemelerin tümünde gördüğü ortak örüntüyü bir genellemeye dönüştürmek istiyor. Bu denemelerdeki ortak örüntünün genellemesi aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 4.
Mert, okul bahçesinde tabanı A, tepesi T olan dik bir direğin gölgesini aynı gün iki farklı anda ölçmüştür. Direğin boyu ∣AT∣=2 m'dir. Sabah gölgenin ucu M olup ∣AM∣=1 m, öğleden sonra gölgenin ucu N olup ∣AN∣=4 m'dir. Mert, "Yüksekliğin gölge uzunluğuna oranı, ölçüm anı değişse bile aynı kalır." çıkarımına ulaşmış ve bu çıkarımı sayısal örneklerle değerlendirmek istemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Mert'in çıkarımının geçerliliğini doğru biçimde değerlendiren matematiksel örnektir?
Soru 5.
Halı atölyesinde bir öğrenci, Anadolu kilimlerinde görülen üçgen bir süsleme motifinin nasıl çoğaltıldığını inceliyor. Motif, kenar uzunlukları 5 cm, 6 cm ve 7 cm olan ABC üçgenidir. Usta, bu üçgeni önce d doğrusuna göre, ardından d doğrusuna paralel ve ondan 3 cm uzakta olan k doğrusuna göre yansıtarak A′B′C′ motifini oluşturuyor.
Bu incelemeye göre ABC üçgeni ile A′B′C′ motifine ilişkin aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğrudur?
Soru 6.
Matematik kulübünde öğrenciler, ABC üçgenine benzer bir üçgen oluşturmak için yaptıkları çizimi incelemektedir. AB kenarı üzerinde |AD| = 4 cm ve |DB| = 6 cm olacak şekilde D noktası, AC kenarı üzerinde |AE| = 3 cm ve |EC| = 4,5 cm olacak şekilde E noktası alınmış ve [DE] çizilmiştir. Üyeler ölçerek DE ∥ BC olduğunu görmüş; daha önce öğrendikleri eşlik ve benzerlik koşullarını gözden geçirerek ADE üçgeni ile ABC üçgeni arasındaki ilişkiyi tartışmıştır.
Eşlik ve benzerlik deneyimleri gözden geçirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Soru 7.
Bir okul bahçesinde organik atıkların ayrıştırılması için dik üçgen biçiminde bir kompost alanı oluşturulmuştur. Bu alanın C köşesindeki açı diktir; ∣AC∣=6 m ve ∣BC∣=8 m'dir. AB kenarı bahçe duvarı boyunca uzanmaktadır. Geri dönüşüm kulübü, C köşesinden duvara dik bir ayırıcı şerit çekmiş ve şeridin duvarı kestiği noktayı D ile adlandırmıştır. Kulüp, derste ulaştığı «bir dik üçgende dik köşeden hipotenüse çizilen yükseklik, ilk üçgene benzer üçgenler oluşturur» çıkarımını bu yeni durumda değerlendirmektedir.
Bu çıkarım bu problem durumunda değerlendirildiğinde ∣AD∣ uzunluğu kaç metredir?
Soru 8.
Bir kavşakta otobüs şeridini sınırlayan iki kaldırım kenarı, O noktasından başlayarak birbirinden uzaklaşmaktadır. Bu kenarları kesen iki yaya geçidi birbirine paraleldir. O'ya yakın geçit kenarları A ve B noktalarında keser; ∣OA∣=12 m ve ∣AB∣=8 m'dir. Otobüs durağının hizasına gelen ikinci geçit aynı kenarları C ve D noktalarında keser. C noktası, O ve A ile aynı kenar üzerinde ve A'nın O'dan uzak tarafındadır; ∣AC∣=6 m'dir. AB∥CD olup ∣CD∣=x m'dir.
Bu problem durumunun matematiksel temsili ve bu temsilin bağlamdaki anlamı aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
Soru 9.
Bir halk eğitim merkezindeki kilim atölyesinde öğrenciler, geleneksel bir geometrik motifi dönüştürerek bordür deseni tasarlıyor. Motif düzlemde bir üçgenle temsil ediliyor. Desende d1 ve d2 doğruları O noktasında kesişiyor ve oluşturdukları dar açı 40∘ dir. d3 ve d4 doğruları birbirine paraleldir ve aralarındaki uzaklık 5 cm dir. Birinci denemede motif önce d1 doğrusuna, elde edilen görüntü sonra d2 doğrusuna göre yansıtılıyor. İkinci denemede aynı motif önce d3 doğrusuna, elde edilen görüntü sonra d4 doğrusuna göre yansıtılıyor.
Öğrenciler, farklı örneklerde ulaştıkları genellemeleri karşılaştırdıktan sonra dönüşümlerin özelliklerine ilişkin bir önerme yazacaktır. Buna göre sunulabilecek önerme aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 10.
Pazar yerinde tezgâh flaması satan bir esnaf, bir müşteri için aynı desenin küçük ve büyük boyunu denemek üzere △ABC ve △DEF biçiminde iki kumaş parçası kesmiştir. Parçalarda karşılıklı alınan açılar ve bu açıların arasındaki kenar uzunlukları şekilde gösterilmiş, tabloda özetlenmiştir.
Parça
Karşılıklı alınan açılar
Açıların arasındaki kenar
△ABC
m(∠A)=50∘, m(∠B)=60∘
∣AB∣=40 cm
△DEF
m(∠D)=50∘, m(∠E)=60∘
∣DE∣=70 cm
Esnaf, daha önce incelediği flamalardan şu varsayımı kurmuştur: “Karşılıklı ikişer açısı eşit olan iki üçgen eştir.”
Ölçümler tartışıldıktan sonra şu genellemeye ulaşılmıştır: “Karşılıklı ikişer açısı eşit olan iki üçgen benzerdir. Bu üçgenlerin eş olması için eşit açıların arasındaki kenarların da birbirine eşit olması gerekir.”
Bu iki parça üzerinde varsayım ile genelleme karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 11.
Okul binasının giriş sundurması onarılırken mimarlık atölyesi öğrencileri, iskeletin ABC üçgenini ölçmektedir. Bu üçgende ∠C=90∘ olup C köşesinden AB kirişine indirilen dikme, kirişi A ile B arasındaki H noktasında dik kesmektedir. Kaplama nedeniyle yalnızca ∣AH∣=9 m ve ∣BH∣=4 m ölçülebilmiş; ∣AC∣ ve ∣BC∣ doğrudan ölçülememiştir. Öğrenciler, oluşan benzer üçgenlere dayanan Öklid dik kenar bağıntılarıyla ∣AC∣2 ve ∣BC∣2 değerlerini bulup bu bağıntıları toplayarak Pisagor eşitliğini doğrulamayı amaçlamaktadır. Sundurmaya bitişik çelik destek üçgeni DEF de ∣DE∣=6 m, ∣EF∣=8 m ve ∣DF∣=11 m olarak ölçülmüş; raporda ∠DEF açısının türüne de yer verilecektir.
Buna göre ∣AC∣2 ile ∣BC∣2 değerlerini veren benzerlik gerekçesi, bu gerekçeden Pisagor eşitliğine geçiş ve ∠DEF açısının türü birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Soru 12.
9. sınıf öğrencileri okul gezisinde bir botanik parktaki üçgen biçimli sergi alanını incelemektedir. Alanın köşeleri A, B ve C'dir;C köşesindeki açı diktir. C noktasından AB kenarına indirilen dikme, kenarı H noktasında kesmektedir. Çiçek tarhları nedeniyle ∣BC∣ doğrudan ölçülemediğinden öğrenciler mezura ile yalnızca ∣AH∣=9 m ve ∣HB∣=16 m değerlerini ölçmüştür. Sergi alanına bitişik dönüş yolunda B, C ve D noktaları bir üçgen oluşturmaktadır; bu üçgende ∣BD∣=15 m ve ∣CD∣=7 m ölçülmüştür.
Öğrenciler, Öklid bağıntılarını ve Pisagor teoreminin dar ve geniş açılı üçgenlere ilişkin sonucunu bu ölçümlere uyarlayarak dönüş yolunun köşelerini değerlendirmektedir.
Bu uyarlamaya göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?