9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı
Fizik · Senaryo 1
- Soru 114 puan
Bir spor bilimleri laboratuvarında, uzun atlama sporcularının performansı incelenmektedir. Sporcunun koşu hızı, basma anında yere uyguladığı kuvvet ve havadaki uçuş süresi sensörlerle ölçülmekte; bu ölçümlerden sporcunun atlayış sırasındaki enerjisi hesaplanmaktadır. Laboratuvar aynı zamanda koşu pistinin yüzey malzemesini de incelemekte, farklı malzemelerin ayakkabı tabanıyla etkileşimini karşılaştırmaktadır. Elde edilen sonuçlar hem antrenörlere hem de spor ayakkabısı üreten mühendislere aktarılmaktadır.
Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1.1. Metinde laboratuvarın incelediği olgulardan yola çıkarak fizik biliminin tanımını kendi cümlelerinizle yazınız.
1.2. Metinde geçen çalışmalardan ikisini seçiniz. Her birinin fiziğin temel inceleme konularından hangisiyle (madde, hareket, kuvvet, enerji, etkileşim) ilgili olduğunu gerekçesiyle yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 1 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 212 puan
Bir öğrenci, hastanede geçirdiği bir günde gözlemlediklerini şöyle anlatmıştır:
"Önce büyük bir mıknatısla çalışan bir cihazın içine alındım; hiç ışın kullanmadan vücudumun içinin görüntüsünü çıkardılar. Sonra ateşimi, alnıma değmeden kızılötesi ışık yayan bir ölçerle ölçtüler. Göz bölümünde bir hastanın gözüne lazer ışığıyla müdahale ediliyordu. Koridorda yürüyen merdiven ve hastaları taşıyan sedyeler vardı. Bir başka bölümde ise tümör tedavisi için ışın veren bir cihazın önünde kalın kurşun kapılar olduğunu gördüm. Çatıda, hastanenin bir kısım elektriğini üreten güneş panelleri vardı."
2.1. Metindeki gözlemlerden dördünü seçerek her birinin fizik biliminin hangi alt dalıyla ilgili olduğunu aşağıdaki tabloya yazınız.
Metindeki gözlem Fizik biliminin alt dalı 2.2. Tabloya yazdığınız alt dallardan ikisi için hastane dışından, günlük hayattan birer örnek yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 1 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 315 puan
Aşağıda fizik bilimine yön vermiş üç bilim insanının çalışma yaşamından kesitler verilmiştir.
Bilim insanı Çalışma yaşamından kesit İbnü'l-Heysem Karanlık bir odanın duvarındaki küçük bir delikten giren ışığın karşı duvarda ters görüntü oluşturduğunu fark etti. Bu gözlemi tek başına yeterli bulmadı; deliğin büyüklüğünü ve ışık kaynağının uzaklığını değiştirerek görüntüdeki değişimi defalarca ölçtü. Michael Faraday Bir ciltçinin yanında çırak olarak çalışırken ciltlediği bilim kitaplarını okudu, halka açık derslere katıldı ve ders notlarını düzenli olarak yazıp bilim insanlarına gönderdi. Yıllar sonra kendi laboratuvarında, bir mıknatısı tel bobinin içinde hareket ettirerek elektrik akımı elde etti. Marie Curie Tonlarca uranyum cevherini el yordamıyla işleyerek yıllar süren bir ayıklama çalışmasının sonunda çok küçük miktarda yeni bir element elde etti. Çalışmalarını yayımladı; elde ettiği sonuçlar başka bilim insanlarının çalışmalarına temel oluşturdu. Bilim insanlarının çalışmalarında başarıya ulaşmalarını sağlayan unsurlar; merak, sistemli gözlem, deney yapma, azim ve sabır, önceki bilgi birikiminden yararlanma, sonuçları paylaşma olarak sıralanabilir.
Örnek: Merak — İbnü'l-Heysem, duvardaki ters görüntünün nedenini sorgulamış, gördüğüyle yetinmemiştir.
Örnekteki gibi, tablodaki kesitlerden yararlanarak üç farklı unsuru hangi bilim insanında, nasıl ortaya çıktığını belirterek açıklayınız. (Örnekte verilen unsur ve kesit tekrar kullanılmayacaktır.)
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 1 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 414 puan
Aşağıdaki tabloda, fizik bilimiyle ilişkili alanlarda çalışan dört kurum ve her kurumun aradığı nitelik verilmiştir.
Kurum Aradığı nitelik Uydu Teknolojileri Araştırma Merkezi Yörünge hesaplamaları ve uydu haberleşme sistemleri üzerine çalışabilecek araştırmacı Nükleer Enerji Araştırma Kurumu Radyasyon ölçümü ve nükleer güvenlik alanında çalışabilecek uzman Meteoroloji Araştırma Birimi Atmosferdeki basınç, sıcaklık ve rüzgâr verilerini modelleyebilecek analist Deprem Gözlem Merkezi Yer kabuğundaki titreşim ve dalga ölçümlerini yorumlayabilecek araştırmacı Bu kurumlara başvuran adayların kendilerini tanıttıkları kartlar aşağıdadır.
Aday Tanıtım kartı Deniz "Lisans bitirme projemde yüksek enerjili parçacıkların madde içinde ne kadar ilerlediğini ve ölçüm cihazlarının bu parçacıkları nasıl saydığını inceledim." Efe "Yüksek lisans tezimde, farklı yüksekliklerdeki hava basıncı ve sıcaklık ölçümlerinden hava olaylarını önceden kestiren bir model geliştirdim." Nehir "Uzun süredir amatör telsizcilik yapıyorum; antenlerin yaydığı dalgaların yörüngedeki araçlara nasıl ulaştığını ve araçların Dünya çevresindeki hareketini hesaplayan bir program yazdım." Yağmur "Staj dönemimde bir üniversitenin laboratuvarında katı maddelerin elektrik iletkenliğini sıcaklığa göre ölçen deneyler yaptım." 4.1. Her kurumun hangi adayı çağırması gerektiğini, adayın kartındaki hangi ifadeye dayandığınızı belirterek yazınız. (Bir aday yalnız bir kuruma çağrılabilir; bir kuruma uygun aday olmayabilir.)
4.2. Hiçbir adayın uygun olmadığı kurumu belirleyiniz. Bu kuruma başvuracak bir adayın fizik biliminin hangi alt dalında bilgi sahibi olması gerektiğini nedenleriyle yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 1 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 512 puan
Aşağıda bir insansız hava aracının (dron) kutusunda yer alan teknik özellik etiketi verilmiştir.
Teknik özellik Değer Aracın kütlesi 1,2 kg Bir şarjla uçuş süresi 30 dakika Azami hız 54 km/sa Gövde uzunluğu 32 cm Bataryadan çekilen en yüksek akım 20 A Kamera görüntü alanı 0,002 m² 5.1. Etiketteki altı niceliği temel nicelik ve türetilmiş nicelik olarak sınıflandırınız.
5.2. Etikette birimi SI birim sisteminde verilmemiş nicelikleri belirleyiniz. Her birinin değerini SI birimine çevirerek yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 1 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 612 puan
Bir dağcı, bir günlük tırmanışını not defterine aşağıdaki gibi kaydetmiştir.
No Kayıt I Tırmanış toplam 5 saat sürdü. II Yürünen toplam yol 9 km oldu. III Kamp yerinden zirveye doğru, kuzeydoğu yönünde 2 km yer değiştirildi. IV Sırt çantasının kütlesi 7 kg idi. V Zirvede rüzgâr batıdan 40 km/sa hızla esiyordu. VI Hava sıcaklığı sabah 12 °C, zirvede 3 °C ölçüldü. VII Yürüyüşün ortalama sürati 1,8 km/sa idi. VIII Zirvede sırt çantasına etki eden yer çekimi kuvveti aşağı yönlü 70 N idi. 6.1. Kayıtlardaki fiziksel nicelikleri skaler ve vektörel olarak sınıflandırarak numaralarıyla yazınız.
6.2. II ve III numaralı kayıtlardaki niceliklerin değerleri farklıdır. Bu farkın nedenini skaler ve vektörel nicelik kavramlarını kullanarak açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 1 · Soru 6
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 721 puan
Şekil 1'de, doğu–batı doğrultusunda bir cisme etki eden A, B, C ve D kuvvetleri kare ızgara üzerinde gösterilmiştir. Her bir karenin kenarı 5 N'luk kuvveti temsil etmektedir; doğu yönü pozitif (+) alınmıştır.
Şekil 1. Aynı doğrultudaki kuvvet vektörleri (1 kare = 5 N) Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
7.1. Her kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü aşağıdaki tabloya yazınız.
Kuvvet Büyüklük (N) Yön A B C D 7.2. Büyüklükleri eşit, yönleri zıt olan kuvvet çiftini belirleyiniz. Bu ilişkiyi vektör eşitliği biçiminde (örneğin X = −Y gibi) yazınız.
7.3. C kuvvetini, A kuvvetinin bir reel sayıyla çarpımı biçiminde (C = k·A) yazınız. k sayısını nasıl bulduğunuzu gösteriniz.
7.4. Bir öğrenci, "C kuvveti D kuvvetinin −3 katıdır." demiştir. Öğrencinin ifadesinin doğru olup olmadığını şekildeki verilere dayanarak gerekçesiyle belirleyiniz. İfade doğruysa vektör eşitliğini yazınız; yanlışsa doğrusunu yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 1 · Soru 7
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- FİZ.9.1.1 · kâğıtta 1 soruFizik biliminin tanımına yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeTesti çöz
- FİZ.9.1.2 · kâğıtta 1 soruFizik biliminin alt dallarını sınıflandırabilmeTesti çöz
- FİZ.9.1.3 · kâğıtta 1 soruFizik bilimine katkıda bulunmuş bilim insanlarının deneyimlerini yansıtabilmeTesti çöz
- FİZ.9.1.4 · kâğıtta 1 soruBilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili kariyer olanaklarını sorgulayabilmeTesti çöz
- FİZ.9.2.1 · kâğıtta 1 soruBirimleri SI birim sisteminde verilen temel ve türetilmiş nicelikleri sınıflandırabilmeTesti çöz
- FİZ.9.2.2 · kâğıtta 1 soruSkaler ve vektörel nicelikleri karşılaştırabilmeTesti çöz
- FİZ.9.2.3 · kâğıtta 1 soruAynı doğrultu üzerinde yer alan farklı vektörlerin yön ve büyüklüklerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100