9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı
Fizik · Senaryo 5
- Soru 112 puan
Bir belgesel ekibi, bir buzul bölgesinde çekim yaparken not defterine şunları yazmıştır:
"Buzulun ucundan kopan dev parçalar suya düştüğünde oluşan dalgaları ölçtük. Kamera pilleri soğukta çok çabuk bitiyor; pilleri ceplerimizde ısıtarak taşıdık. Buzun içindeki hava kabarcıkları güneş ışığını dağıtıp buzulu masmavi gösteriyor. Araştırmacılar buzulun kalınlığını, buz içinde yayılan radyo dalgalarının yansımasıyla ölçtü. Buz örneklerindeki belirli atomların oranından buzulun yaşı hesaplanıyormuş. Gece gökyüzünde kutup ışıklarını gördük; rehberimiz bunların Güneş'ten gelen yüklü taneciklerin atmosferde parlamasıyla oluştuğunu söyledi."
1.1. Metindeki altı gözlemin her birinin fizik biliminin hangi alt dalıyla ilgili olduğunu aşağıdaki tabloya yazınız.
Gözlem Fizik biliminin alt dalı Suya düşen buz parçalarının oluşturduğu dalgalar Pillerin soğukta çabuk bitmesi Buzun mavi görünmesi Radyo dalgalarıyla kalınlık ölçümü Atom oranından yaş hesabı Kutup ışıkları 1.2. Metinde geçmeyen iki alt dalın adını yazınız. Her biri için buzul bölgesinde yapılabilecek bir gözlem ya da ölçüm örneği öneriniz.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 5 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 220 puan
Aşağıda fizik bilimine katkı sağlamış üç bilim insanının çalışma yaşamından kesitler verilmiştir.
Bilim insanı Çalışma yaşamından kesit İbn Sina Hareket eden bir cismin, onu iten şey ortadan kalktıktan sonra da bir süre hareketine devam etmesini açıklamak için "cisme aktarılan bir eğilim" fikrini ileri sürdü; önceki düşünürlerin görüşlerini okuyup eksik bulduğu noktaları yazdı. Cahit Arf Bir yakınının yurt dışındaki bir fizik problemi üzerine yazdığı mektubu alınca problemle ilgilenmeye başladı; sorunun matematiksel temelini aylarca çalışarak çözdü ve sonucu, kendi adıyla anılacak bir kuralla yayımladı. Jocelyn Bell Burnell Lisansüstü öğrencisiyken kilometrelerce uzunluktaki kayıt kâğıtlarını her gün elle inceledi; kâğıtlardaki küçük, düzenli bir sinyali fark etti ve parazit olmadığını kanıtlamak için haftalarca aynı saatlerde gözlemi yineledi. 2.1. Her bilim insanı için, kesitte öne çıkan bir unsuru (merak, sistemli gözlem, sınama ve kanıtlama, azim ve sabır, önceki birikimden yararlanma, sonuçları paylaşma) kesitteki ifadeye dayanarak açıklayınız. (Her bilim insanı için farklı bir unsur seçilecektir.)
2.2. Bell Burnell'in sinyali fark ettikten sonra hemen "yeni bir gök cismi buldum" demeyip gözlemi yinelemesi, bilimsel çalışmanın hangi özelliğini gösterir? Açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 5 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 318 puan
Bir öğrenci, evdeki aletlerin etiketlerinden şu verileri toplamıştır:
Alet Etiketteki veri Elektrikli su ısıtıcısı Hacim: 1,7 L Buzdolabı Günlük enerji tüketimi: 0,8 kWh Çamaşır makinesi Kütle: 65 kg Saç kurutma makinesi Güç: 1800 W Mikrodalga fırın Pişirme süresi ayarı: 0–30 dakika Elektrik sayacı Akım: 10 A 3.1. Tablodaki altı niceliği temel nicelik ve türetilmiş nicelik olarak sınıflandırınız.
3.2. Birimi SI birim sisteminde yazılmamış nicelikleri belirleyiniz. Her birinin değerini SI birimine çevirerek yazınız. (1 L = 1 dm³; 1 kWh = 3,6 · 10⁶ J alınacaktır.)
3.3. Güç biriminin (W) temel birimlerle ifadesi kg·m²/s³'tür. Bu ifadeden yararlanarak gücün türetilmiş nicelik olmasının nedenini açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 5 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 418 puan
Bir kargo dağıtım aracının bir günlük kaydı aşağıda verilmiştir.
No Kayıt I Araç 8 saat çalıştı. II Toplam 96 km yol katetti. III Gün sonunda depoya, yani sabah çıktığı noktaya döndü. IV Öğleden sonra şehir dışı yolda doğuya doğru 72 km/sa hızla ilerledi. V Taşınan kargonun toplam kütlesi 420 kg idi. VI Yokuşta araca, hareket yönünün tersine, 900 N büyüklüğünde bir sürtünme kuvveti etki etti. VII Aracın lastik basıncı 2,4 bar ölçüldü. VIII Gün boyunca ortalama sürat 12 km/sa oldu. 4.1. Kayıtlardaki fiziksel nicelikleri skaler ve vektörel olarak sınıflandırarak numaralarıyla yazınız. (III numaralı kayıtta hangi niceliğin anlatıldığını belirtiniz.)
4.2. Aracın gün boyunca ortalama sürati 12 km/sa iken ortalama hızı kaç km/sa'tir? Nedenini skaler ve vektörel nicelik kavramlarıyla açıklayınız.
4.3. IV ve VI numaralı kayıtlardaki nicelikler için "büyüklük" ve "yön" bilgilerini ayrı ayrı yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 5 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 532 puan
Şekil 1'de, bir nehir üzerinde doğu–batı doğrultusunda hareket eden P, R, S ve T kayıklarının hız vektörleri kare ızgara üzerinde gösterilmiştir. Her bir karenin kenarı 1 m/s'lik hızı temsil etmektedir; doğu yönü pozitif (+) alınmıştır.
Şekil 1. Aynı doğrultudaki hız vektörleri (1 kare = 1 m/s) Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
5.1. Her kayığın hızının büyüklüğünü ve yönünü aşağıdaki tabloya yazınız.
Kayık Hızın büyüklüğü (m/s) Yön P R S T 5.2. Hızları büyüklükçe eşit, yönce zıt olan kayık çiftini belirleyiniz ve bu ilişkiyi vektör eşitliği biçiminde (örneğin X = −Y gibi) yazınız.
5.3. T kayığının hızını P kayığının hızının bir reel sayıyla çarpımı biçiminde (T = k·P) yazınız. k sayısını nasıl bulduğunuzu gösteriniz.
5.4. Bir öğrenci, "R kayığının hızı T kayığının hızının −3 katıdır." demiştir. Öğrencinin ifadesinin doğru olup olmadığını şekildeki verilere dayanarak gerekçesiyle belirleyiniz. İfade yanlışsa doğru ilişkiyi vektör eşitliği biçiminde yazınız.
5.5. Nehir akıntısı doğuya doğru 1 m/s hızla aksaydı ve kayıkların suya göre hızları şekildeki gibi kalsaydı, kıyıdaki bir gözlemciye göre S kayığının hızının büyüklüğü ve yönü ne olurdu? Nedeniyle yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf fizik · senaryo 5 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- FİZ.9.1.2 · kâğıtta 1 soruFizik biliminin alt dallarını sınıflandırabilmeTesti çöz
- FİZ.9.1.3 · kâğıtta 1 soruFizik bilimine katkıda bulunmuş bilim insanlarının deneyimlerini yansıtabilmeTesti çöz
- FİZ.9.2.1 · kâğıtta 1 soruBirimleri SI birim sisteminde verilen temel ve türetilmiş nicelikleri sınıflandırabilmeTesti çöz
- FİZ.9.2.2 · kâğıtta 1 soruSkaler ve vektörel nicelikleri karşılaştırabilmeTesti çöz
- FİZ.9.2.3 · kâğıtta 1 soruAynı doğrultu üzerinde yer alan farklı vektörlerin yön ve büyüklüklerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100