9. sınıf fizik 1. dönem 1. yazılı soruları

Soruları sınavdaki gibi süre tutarak kâğıda çöz. Bitirince “Çözdüm, kendimi puanla”yı aç ve cevabında olan ölçütleri işaretle. Puanın ve kazanım kazanım sonucun sayfanın sonunda; yalnız bu cihazda saklanır.

1. Soru 1

   orta

   FİZ.9.1.1Fizik Bilimi

   10 puan

   Farklı mesleklerden dört kişinin işlerinde yaptıkları bazı çalışmalar şöyledir: 1. Bir meteoroloji uzmanı, yarınki hava durumunu tahmin etmek için farklı şehirlerdeki hava sıcaklığı ve hava basıncı ölçümlerini karşılaştırıyor. 2. Bir doktor, ses dalgaları gönderen bir cihazla annenin karnındaki bebeği görüntülüyor. 3. Bir bağlama ustası, telin gerginliğini ayarlayarak çıkan sesin inceliğini değiştiriyor. 4. Bir inşaat mühendisi, yaya köprüsünün üzerinden aynı anda geçebilecek insanların köprüye uygulayacağı yükü hesaplıyor.

   a)Her bir çalışmada fizik biliminin hangi konusundan (örneğin ses, ısı ve sıcaklık, kuvvet ve denge gibi) yararlanıldığını yazınız.

   b)Bu dört örnekten ortak bir sonuca ulaşarak fizik biliminin tanımını kendi cümlelerinizle yazınız. Tanımınızda fiziğin neleri incelediğini ve hangi yollarla incelediğini belirtiniz.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Dört çalışmanın her biri için doğru fizik konusu (her biri 1 puan): 1 ısı-sıcaklık ve basınç, 2 ses dalgaları, 3 ses ve titreşim, 4 kuvvet ve denge4 pb) Tanımda fiziğin incelediği temel kavramlardan en az üçünü belirtme (madde, enerji, kuvvet, hareket, uzay, zaman); yalnız biri veya ikisi varsa 1 puan2 pb) Tanımda gözlem ve deneye dayandığını belirtme2 pb) Tanımda sonuçları matematiksel olarak ifade ettiğini veya yasalar ve teoriler oluşturduğunu belirtme2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) 1. Isı, sıcaklık ve basınç. 2. Ses dalgaları. 3. Ses ve titreşim. 4. Kuvvet ve denge. b) Fizik; madde, enerji, kuvvet, uzay ve zaman arasındaki ilişkileri gözlem ve deneyle inceleyen, ulaştığı sonuçları matematik diliyle yasa ve teorilere dönüştüren bilimdir. Bu yüzden tıp, müzik, meteoroloji ve mühendislik gibi pek çok alanda kullanılır.

2. Soru 2

   kolay

   FİZ.9.1.2Fizik Biliminin Alt Dalları

   8 puan

   Aşağıdaki durumların fizik biliminin hangi alt dalının çalışma alanına girdiğini yazınız ve her biri için kısa bir gerekçe belirtiniz.

   1. Kışın kalorifer peteğinden odaya yayılan ısıyla oda sıcaklığının artması

   2. Bir diş hekiminin küçük bir ayna yardımıyla dişlerin arka yüzünü görmesi

   3. Islak zeminde fren yapan bir otomobilin daha uzun mesafede durması

   4. Hastanede bazı hastalıkların tedavisinde atom çekirdeğinden yayılan ışımalardan yararlanılması

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   1. Termodinamik + gerekçe (ısı aktarımı ve sıcaklık değişimi). Alt dal doğru, gerekçe yoksa 1 puan2 p2. Optik + gerekçe (ışığın aynada yansıması). Alt dal doğru, gerekçe yoksa 1 puan2 p3. Mekanik + gerekçe (kuvvet ve hareket ilişkisi). Alt dal doğru, gerekçe yoksa 1 puan2 p4. Nükleer fizik + gerekçe (çekirdek ışımaları). Alt dal doğru, gerekçe yoksa 1 puan2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   1. Termodinamik: ısının petekten odaya aktarılması ve sıcaklığın değişmesi incelenir. 2. Optik: ışığın aynada yansımasıyla görüntü oluşur. 3. Mekanik: sürtünme kuvvetinin azalması aracın hareketini ve durma mesafesini etkiler. 4. Nükleer fizik: atom çekirdeği ve çekirdekten yayılan ışımalar incelenir.

3. Soru 3

   orta

   FİZ.9.1.2Fizik Biliminin Alt Dalları

   10 puan

   Yerli bir elektrikli otomobil üreten firmada dört ekip farklı görevler üstleniyor: Ekip A: Bataryada kullanılacak, kristal yapılı yeni bir malzemenin elektriksel özelliklerini inceliyor. Ekip B: Elektrik motorundaki mıknatısların ve akım taşıyan sargıların tekerleği nasıl döndürdüğünü araştırıyor. Ekip C: Uzun yolculukta ısınan bataryanın sıcaklığını güvenli aralıkta tutacak soğutma sistemini tasarlıyor. Ekip D: Aracın yokuş aşağı inerken ve fren yaparken hareketini nasıl değiştirdiğini test ediyor.

   a)Her ekibin çalışmasının fizik biliminin hangi alt dalıyla ilişkili olduğunu yazınız.

   b)Tek bir ürün için fiziğin birden fazla alt dalında uzmanlaşmış kişilerin birlikte çalışması neden gereklidir? Metindeki ekiplerden ikisini örnek vererek açıklayınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Ekip A: katı hâl fiziği2 pa) Ekip B: elektromanyetizma2 pa) Ekip C: termodinamik2 pa) Ekip D: mekanik2 pb) Bir ürünün farklı parçalarının farklı fiziksel olaylara dayandığını iki ekip üzerinden ilişkilendirerek açıklama (yalnız genel ifade, örnek yoksa 1 puan)2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) A: Katı hâl fiziği. B: Elektromanyetizma. C: Termodinamik. D: Mekanik. b) Otomobilin her parçası farklı bir fiziksel olaya dayanır. Örneğin motoru elektromanyetizma bilen Ekip B tasarlasa bile motor ve batarya çalışırken ısınır; bu ısının uzaklaştırılmasını termodinamik bilen Ekip C çözmezse araç güvenli çalışmaz. Bu nedenle alt dallar birbirini tamamlar.

4. Soru 4

   orta

   FİZ.9.1.3Fizik Bilimine Yön Verenler

   10 puan

   Michael Faraday yoksul bir ailede büyüdü ve okulunu sürdüremeyerek çok genç yaşta çalışmaya başladı. Çalıştığı kitapçıda boş vakitlerinde bilim kitapları okuyarak kendini yetiştirdi, imkânları kısıtlı olmasına rağmen deneyler yaptı. Elektrik ve manyetizma üzerine deney sonuçlarını açıkladı ancak matematik bilgisi yetersiz olduğu için fikirlerini matematiksel olarak ifade edemedi. Bu eksikliği daha sonra iyi bir matematik eğitimi almış olan James Maxwell giderdi. Albert Einstein ise 1900 yılında üniversiteden mezun olduktan sonra uzun süre kendi alanında iş bulamadı. Fikirlerine başta birçok bilim insanı şüpheyle yaklaştı. Einstein çalışmalarını sürdürdü, bazı denklemleri için matematikçi meslektaşlarından yardım aldı.

   a)Faraday'ın yaşadıklarına bakarak onun iki kişilik özelliğini yazınız ve her birini metinden bir kanıtla destekleyiniz.

   b)Faraday ile Maxwell'in çalışmaları ve Einstein'ın matematikçilerden yardım alması, bilimin nasıl ilerlediği hakkında ne gösterir? Açıklayınız.

   c)Bu iki bilim insanının deneyimlerinden kendi öğrenme sürecinize uygulayabileceğiniz bir ders çıkarınız ve nasıl uygulayacağınızı yazınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Metne uygun iki kişilik özelliği (meraklı, azimli, kararlı, çalışkan, sabırlı vb.) ve her biri için metinden kanıt (her özellik ve kanıtı 2 puan; kanıtsız özellik 1 puan)4 pb) Bilimin iş birliği ve önceki çalışmaların üzerine inşa edilerek ilerlediğini belirtme2 pb) Bir bilim insanının eksik kaldığı yönün başka biri tarafından tamamlandığını örnekle ilişkilendirme1 pc) Deneyimle ilişkili somut bir ders (zorluklara rağmen vazgeçmemek, eksik konuda yardım istemek vb.)1 pc) Dersin kendi öğrenme sürecinde nasıl uygulanacağını somut olarak açıklama2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Meraklıdır: kimse zorlamadığı hâlde boş vakitlerinde bilim kitapları okumuştur. Azimlidir: okulunu bırakmak zorunda kalmasına ve imkânları kısıtlı olmasına rağmen deneyler yapmayı sürdürmüştür. b) Bilim tek bir kişinin işi değildir. Faraday'ın deneylerle bulduğu sonuçları Maxwell matematikle ifade etmiş, Einstein da denklemleri için başkalarından yardım almıştır. Bilim, insanların birbirinin eksiğini tamamlamasıyla ve önceki çalışmaların üzerine yenilerinin eklenmesiyle ilerler. c) Zorlandığım bir konuda vazgeçmek yerine Einstein gibi yardım istemeliyim. Örneğin anlamadığım bir fizik konusunu öğretmenime veya arkadaşıma sorar, sonra benzer soruları kendi başıma çözerek pekiştiririm.

5. Soru 5

   kolay

   FİZ.9.1.4Fizik Bilimi İle İlgili Kariyer Keşfi

   8 puan

   Aşağıda Türkiye'deki üç kurumun verdiği iş ilanlarından bölümler yer almaktadır (kurum adları yazılmamıştır): İlan 1: “Radyasyondan korunma ve radyoaktif atıkların güvenli yönetimi üzerine çalışacak fizikçi aranıyor.” İlan 2: “Yer altındaki maden ve enerji kaynaklarını bulmak için jeofizik ölçümler yapacak uzman aranıyor.” İlan 3: “Millî uzay programı kapsamında uydu ve uzay görevlerinde çalışacak mühendis ve fizikçiler aranıyor.”

   a)Her ilanın TÜBİTAK, TENMAK, MTA, TUA ve ASELSAN kurumlarından hangisine ait olabileceğini yazınız ve kısa bir gerekçe belirtiniz.

   b)Bu ilanlardan birine başvurmayı düşünen bir öğrenci olsaydınız, karar vermeden önce kuruma fizikle ilgili kariyer olanakları hakkında hangi soruyu sorardınız? Bir soru yazınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) İlan 1: TENMAK + gerekçe (nükleer teknoloji, radyasyon). Kurum doğru, gerekçe yoksa 1 puan2 pa) İlan 2: MTA + gerekçe (maden ve enerji arama, jeofizik). Kurum doğru, gerekçe yoksa 1 puan2 pa) İlan 3: TUA + gerekçe (uzay ve havacılık çalışmaları). Kurum doğru, gerekçe yoksa 1 puan2 pb) Fizik kariyeriyle ilgili, cevabı karar vermeye yardım edecek anlamlı bir soru (eğitim yolu, çalışma alanı, gereken uzmanlık vb.)2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) İlan 1: TENMAK, çünkü nükleer teknoloji ve radyasyon alanında çalışır. İlan 2: MTA, çünkü maden ve enerji arama, jeofizik çalışmaları yapar. İlan 3: TUA, çünkü uzay ve havacılık teknolojileriyle ilgili çalışmalar yürütür. b) “Bu görevde çalışmak için fizik bölümünden sonra hangi alanda yüksek lisans yapmam gerekir?”

6. Soru 6

   kolay

   FİZ.9.2.1Temel ve Türetilmiş Nicelikler

   8 puan

   Aşağıda bazı fiziksel nicelikler verilmiştir:

   kütle, hız, sıcaklık, hacim, elektrik akımı, basınç, ışık şiddeti, enerji

   Bu nicelikleri temel nicelikler ve türetilmiş nicelikler olarak iki gruba ayırınız. Her niceliğin yanına SI'daki birimini yazınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   Sekiz niceliğin her biri için doğru grup ve doğru SI birimi (her nicelik 1 puan; grup ve birim birlikte doğru olmalı). Temel: kütle (kg), sıcaklık (K), elektrik akımı (A), ışık şiddeti (cd). Türetilmiş: hız (m/s), hacim (m³), basınç (Pa veya kg/m·s²), enerji (J veya kg·m²/s²)8 p

   Örnek cevap (tam puan)

   Temel nicelikler: kütle (kg), sıcaklık (K), elektrik akımı (A), ışık şiddeti (cd). Türetilmiş nicelikler: hız (m/s), hacim (m³), basınç (pascal, Pa), enerji (joule, J).

7. Soru 7

   zor

   FİZ.9.2.1Temel ve Türetilmiş Nicelikler

   10 puan

   Bir kargo dronunun teknik bilgi kartı şöyledir: Kütle: 2,5 kg Menzil: 12 km Uçuş süresi: 40 dakika Motor akımı: 15 A Azami sürat: 54 km/h Yük bölmesi hacmi: 6 L Batarya enerjisi: 360 kJ Çalışma sıcaklığı: 25 °C

   a)Kartta geçen nicelikleri temel ve türetilmiş nicelikler olarak sınıflandırınız.

   b)Azami sürat değerini SI birimine çeviriniz. Süratin türetilmesinde hangi temel niceliklerin kullanıldığını yazınız.

   c)Bir öğrenci “Kartta sıcaklık °C ile verildiği için sıcaklık türetilmiş bir niceliktir.” diyor. Bu düşüncenin hatalı olduğunu gerekçesiyle açıklayınız ve çalışma sıcaklığını SI birimiyle yazınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) Temel: kütle, menzil (uzunluk), uçuş süresi (zaman), motor akımı (elektrik akımı), sıcaklık. Türetilmiş: sürat, hacim, enerji. Her iki doğru nicelik 1 puan4 pb) 54 km/h = 15 m/s (işlem doğru, sonuç hatalıysa 1 puan)2 pb) Süratin uzunluk ve zaman temel niceliklerinden türetildiğini belirtme1 pc) Sıcaklığın yedi temel nicelikten biri olduğunu, bir niceliğin temel olmasının kullanılan birime değil başka niceliklerden türetilip türetilmediğine bağlı olduğunu belirtme2 pc) SI birimi kelvin ile 25 °C ≈ 298 K yazma1 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) Temel: kütle, menzil (uzunluk), uçuş süresi (zaman), motor akımı (elektrik akımı), sıcaklık. Türetilmiş: sürat, hacim, enerji. b) 54 km/h = 54 · 1000 m / 3600 s = 15 m/s. Sürat; uzunluk ve zaman temel niceliklerinden türetilir. c) Hatalıdır. Sıcaklık SI'daki yedi temel nicelikten biridir; bir niceliği temel yapan, başka niceliklerden türetilmeden kendi başına tanımlanmasıdır, hangi birimle yazıldığı değildir. Sıcaklığın SI birimi kelvindir: 25 °C ≈ 298 K.

8. Soru 8

   kolay

   FİZ.9.2.2Skaler ve Vektörel Nicelikler

   8 puan

   Aşağıdaki her cümlede geçen fiziksel niceliğin skaler mi vektörel mi olduğunu yazınız. Her biri için kararınızı “yön bilgisine ihtiyaç var mı?” sorusuyla gerekçelendiriniz.

   1. Fırının içindeki sıcaklık 180 °C'ye ulaştı.

   2. Halat çekme yarışında takım, halatı kendi tarafına doğru 900 N büyüklüğünde kuvvetle çekiyor.

   3. Kargo paketinin kütlesi 4 kg'dır.

   4. Bir gemi limandan kuzey yönünde 30 km/h hızla ayrılıyor.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   1. Sıcaklık: skaler + yön gerekmediği gerekçesi (karar doğru, gerekçe yoksa 1 puan)2 p2. Kuvvet: vektörel + etkisinin çekilen yöne bağlı olduğu gerekçesi (karar doğru, gerekçe yoksa 1 puan)2 p3. Kütle: skaler + yön gerekmediği gerekçesi (karar doğru, gerekçe yoksa 1 puan)2 p4. Hız: vektörel + geminin nereye gideceğini bilmek için yön gerektiği gerekçesi (karar doğru, gerekçe yoksa 1 puan)2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   1. Sıcaklık skalerdir; 180 °C demek yeterlidir, yön sorulmaz. 2. Kuvvet vektöreldir; halatın hangi tarafa çekildiği sonucu belirler. 3. Kütle skalerdir; 4 kg sayı ve birimle tam ifade edilir. 4. Hız vektöreldir; geminin bir süre sonra nerede olacağını bulmak için kuzeye gittiğini bilmek gerekir.

9. Soru 9

   orta

   FİZ.9.2.2Skaler ve Vektörel Nicelikler

   10 puan

   Durum 1: Ece boş bir kovaya önce 3 L, sonra 5 L su dolduruyor. Durum 2: Düz bir kanalda duran bir mavnaya iki römorkör halatlarla kanal boyunca 6000 N ve 4000 N büyüklüğünde kuvvet uyguluyor. Römorkörlerin hangi yöne çektiği bilinmiyor.

   a)Durum 1'de kovadaki toplam su hacmi kaç litredir? Bu sonucun tek bir değer olmasının nedenini açıklayınız.

   b)Durum 2'de mavnaya etki eden toplam kuvvetin büyüklüğü hangi değerleri alabilir? Sonucun neden tek bir değer olmadığını açıklayınız.

   c)Skaler ve vektörel niceliklerin bir benzer ve bir farklı yönünü yazınız.

   Çözdüm, kendimi puanla

   Cevabında olan her ölçütü işaretle.

   a) 8 L ve hacmin yönü olmayan skaler bir nicelik olduğu için sayıların doğrudan toplandığını belirtme (sonuç doğru, gerekçe yoksa 1 puan)2 pb) Aynı yönde çekerlerse 10000 N, zıt yönde çekerlerse 2000 N (her biri 1 puan)2 pb) Kuvvetin vektörel olduğu, toplamın yönlere bağlı olduğu açıklaması3 pc) Benzer yön: ikisinin de sayı ve birimle ifade edilmesi / ölçülebilmesi1 pc) Farklı yön: vektörel niceliğin ayrıca yön bilgisi gerektirmesi, skalerin gerektirmemesi2 p

   Örnek cevap (tam puan)

   a) 3 L + 5 L = 8 L. Hacim skaler bir niceliktir, yönü yoktur; bu yüzden değerler doğrudan toplanır ve sonuç değişmez. b) Römorkörler aynı yönde çekerse 6000 N + 4000 N = 10000 N, zıt yönlerde çekerse 6000 N − 4000 N = 2000 N olur. Kuvvet vektörel olduğu için toplam, kuvvetlerin büyüklüğüne ek olarak yönlerine de bağlıdır. c) Benzer: İkisi de bir sayı ve bir birimle ölçülür. Farklı: Vektörel nicelikte ayrıca yön belirtilmelidir, skaler nicelikte yön gerekmez.

10. Soru 10

    kolay

    FİZ.9.2.3Vektörler

    8 puan

    Yatay ve sürtünmesiz bir zeminde duran bir kutuya, zemine paralel ve doğu-batı doğrultusunda aynı anda üç kuvvet uygulanıyor: doğu yönünde 25 N, doğu yönünde 10 N ve batı yönünde 15 N.

    a)Kutuya etki eden kuvvetlerin bileşkesinin büyüklüğünü ve yönünü bulunuz.

    b)Kutunun hareket etmemesi için aynı doğrultuda dördüncü bir kuvvet uygulanacaktır. Bu kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü yazınız.

    Çözdüm, kendimi puanla

    Cevabında olan her ölçütü işaretle.

    a) Doğu yönündeki kuvvetleri toplayıp batı yönündekini çıkarma işlemi (25 + 10 − 15)2 pa) Bileşke büyüklüğü 20 N2 pa) Bileşkenin yönü doğu1 pb) 20 N büyüklüğünde (2 puan) ve batı yönünde (1 puan)3 p

    Örnek cevap (tam puan)

    a) Doğu yönü pozitif alınırsa R = 25 N + 10 N − 15 N = 20 N. Bileşke 20 N büyüklüğünde ve doğu yönündedir. b) Bileşkeyi sıfırlamak için bileşkeye zıt bir kuvvet gerekir: 20 N büyüklüğünde, batı yönünde.

11. Soru 11

    orta

    FİZ.9.2.3Vektörler

    10 puan

    Doğu-batı doğrultusundaki bir doğru üzerinde A, B ve C vektörleri veriliyor. A vektörü doğu yönünde ve 6 birim büyüklüğündedir. Vektörler arasında B = −½A ve C = 2B ilişkileri vardır.

    a)B ve C vektörlerinin büyüklüklerini ve yönlerini bulunuz.

    b)Bu vektörlerden hangi ikisi birbirine zıt vektördür? Gerekçesini yazınız.

    c)A + B + C bileşke vektörünün büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. Bu bileşke, verilen vektörlerden hangisine eşittir?

    Çözdüm, kendimi puanla

    Cevabında olan her ölçütü işaretle.

    a) B: 3 birim, batı yönünde (büyüklük 1, yön 1)2 pa) C: 6 birim, batı yönünde (büyüklük 1, yön 1)2 pb) A ile C; büyüklükleri eşit (6 birim), yönleri ters olduğu için (çift doğru, gerekçe yoksa 1 puan)2 pc) Bileşke 3 birim (2 puan), batı yönünde (1 puan)3 pc) Bileşkenin B vektörüne eşit olduğunu belirtme1 p

    Örnek cevap (tam puan)

    a) B = −½A: büyüklüğü 6 · ½ = 3 birim, eksi işareti yönü tersine çevirdiği için batı yönünde. C = 2B: büyüklüğü 2 · 3 = 6 birim, B ile aynı yönde yani batı yönünde. b) A ve C zıt vektördür; ikisinin büyüklüğü de 6 birimdir ve yönleri birbirine terstir (C = −A). c) Doğu pozitif alınırsa: +6 − 3 − 6 = −3. Bileşke 3 birim büyüklüğünde ve batı yönündedir. Bu, B vektörüne eşittir.

12. Soru 12

    zor

    FİZ.9.2.3Vektörler

    12 puan

    İki işçi, yatay zeminde duran bir dolaba zemine paralel ve aynı doğrultuda birer kuvvet uyguluyor. Kuvvetlerin büyüklükleri her denemede aynı kalıyor, yalnızca yönleri değişiyor. 1. deneme: İki işçi aynı yönde ittiğinde kuvvetlerin bileşkesi 50 N oluyor. 2. deneme: İşçiler zıt yönlerde ittiğinde kuvvetlerin bileşkesi 10 N oluyor.

    a)İşçilerin uyguladığı kuvvetlerin büyüklüklerini bulunuz. Çözüm yolunuzu gösteriniz.

    b)2. denemede bileşke kuvvetin yönünü hangi işçinin kuvveti belirler? Nedenini açıklayınız.

    c)2. denemede üçüncü bir işçi aynı doğrultuda bir kuvvet uygulayarak bileşkeyi sıfır yapmak istiyor. Bu işçinin uygulaması gereken kuvvetin büyüklüğünü ve hangi işçinin kuvvetiyle aynı yönde olması gerektiğini yazınız.

    Çözdüm, kendimi puanla

    Cevabında olan her ölçütü işaretle.

    a) F₁ + F₂ = 50 N ve F₁ − F₂ = 10 N denklemlerini kurma3 pa) Kuvvetleri 30 N ve 20 N bulma (her biri 1 puan)2 pb) Büyüklüğü fazla olan 30 N'luk kuvvetin yönü belirlediğini yazma1 pb) Zıt yönlü kuvvetlerde bileşkenin büyük kuvvetin yönünde olduğu gerekçesi2 pc) Kuvvetin büyüklüğü 10 N2 pc) 20 N kuvvet uygulayan işçinin kuvvetiyle aynı yönde (30 N'luk kuvvete zıt) olması2 p

    Örnek cevap (tam puan)

    a) Büyük kuvvet F₁, küçük kuvvet F₂ olsun. Aynı yönde: F₁ + F₂ = 50 N. Zıt yönde: F₁ − F₂ = 10 N. İki denklem toplanırsa 2F₁ = 60 N, F₁ = 30 N; buradan F₂ = 20 N. b) 30 N uygulayan işçinin kuvveti belirler. Zıt yönlü iki kuvvette bileşke, büyüklükler farkına eşittir ve büyük olan kuvvetin yönündedir. c) Bileşke 10 N ve 30 N'luk kuvvetin yönündedir; onu sıfırlamak için 10 N büyüklüğünde, bileşkeye zıt yani 20 N uygulayan işçiyle aynı yönde bir kuvvet gerekir.

ODSGM 9. sınıf fizik 1. dönem 1. yazılı için 5 senaryo yayımladı; okulun zümresi birini seçer ve yazılıyı ona göre hazırlar. Senaryolar yalnız soru sayısında ayrılır: toplam 5-7 soru, 2 ünite: fi̇zi̇k bi̇li̇mi̇ ve kari̇yer keşfi̇, kuvvet ve hareket. Sorular açık uçlu ya da kısa cevaplı; çoktan seçmeli yok, işlem ve gerekçe puanlanır. Kâğıt Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) üzerinden hazırlanır: iki soruyu zümre yazar, gerisi MEB soru havuzundan gelir.

Kaynak: MEB ÖDSGM, 2026-2027 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tabloları, ortaöğretim fizik (9. sınıf). Kodlar ve öğrenme çıktıları resmî; soru aralıkları senaryolar arasındaki en az–en çok değerdir.