9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı
Tarih · Senaryo 1
- Soru 115 puan
Aşağıdaki kaynakları inceleyerek soruları cevaplayınız.
Kaynak A — Bir lise öğrencisinin "Ailemin Göç Hikâyesi" konulu proje raporundan (kurgusal): "Büyükannemle yaptığım görüşmelerde ailemizin 1950'li yıllarda köyden şehre neden taşındığını öğrenmeye çalıştım. Başta bunun yalnızca iş bulmak için yapılmış bir tercih olduğunu sanıyordum. Ancak o yıllarda tarımda makineleşmenin köylerde iş gücüne duyulan ihtiyacı azalttığını okuyunca, taşınmanın tek bir nedenle açıklanamayacağını fark ettim. Büyükannemin genç bir kadın olarak verdiği bu kararı bugünün şartlarıyla değil, o günün imkânlarıyla düşünmeye çalıştım. Şimdi şehirde doğmuş olmamın bile uzun bir hikâyenin parçası olduğunu biliyorum."
Kaynak B — Emekli bir öğretmenin yerel gazetedeki köşe yazısından (kurgusal): "Kasabamızın Millî Mücadele yıllarını araştırırken, bugün alışkanlıkla kullandığımız okulun, çarşının ve hatta köy yolunun hangi fedakârlıklarla ayakta tutulduğunu gördüm. Bu bilgi, yaşadığım yere bakışımı değiştirdi: Artık sokaklarda yürürken kendimi yalnızca bir sakin değil, uzun bir emeğin mirasçısı olarak hissediyorum."
1.1. Kaynak A'daki öğrencinin tarih araştırması yaparken kazandığı iki beceriyi, kaynaktaki ifadelerle ilişkilendirerek açıklayınız.
1.2. Kaynak A ve Kaynak B'de tarih öğrenmenin bireye sağladığı ortak bir fayda vurgulanmaktadır. Bu faydayı, iki kaynaktan birer ifadeyle destekleyerek yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf tarih · senaryo 1 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 215 puan
Bir müze eğitimcisi, yurt dışına kaçırıldıktan yıllar sonra ülkemize geri getirilen pişmiş toprak bir heykelciğin sergiye konulması dolayısıyla yaptığı konuşmada şunları söylemiştir (kurgusal):
Kaynak C "Bu heykelcik yalnızca bir vitrin nesnesi değildir; onu yapan ellerin, onu kullanan insanların ve bu toprakların binlerce yıllık belleğinin bir parçasıdır. Bir eser ülkesinden koparıldığında, onunla birlikte bir hikâye de eksilir. Eserin geri dönmesi için uzun yıllar uğraşan hukukçular, diplomatlar ve müze çalışanları, bu eserin yalnız bir müzeye değil, burada yaşayan herkesin ortak geçmişine ait olduğunu düşündükleri için çalıştılar. Bugün çocuklar bu vitrinin önünde durduğunda, kendilerinden çok önce bu topraklarda yaşamış insanlarla aralarında bir bağ olduğunu hissedecekler."
Konuşmayı dinleyen bir öğrenci ise şu görüşü dile getirmiştir: "Eski bir heykelciğin hangi ülkede sergilendiğinin bugünkü hayatımıza bir etkisi yoktur; tarih dersinde bunları öğrenmek zaman kaybıdır."
2.1. Kaynak C'ye göre kültürel mirasın korunmasının topluma sağladığı faydalardan ikisini, kaynaktaki ifadelere dayanarak açıklayınız.
2.2. Öğrencinin görüşünü tarih öğrenmenin faydaları açısından değerlendiriniz. Görüşe katılıp katılmadığınızı bir gerekçeyle belirtiniz.
dubba.com.tr · 9. sınıf tarih · senaryo 1 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 310 puan
Aşağıda tarih öğrenmeyle ilişkili beş durum verilmiştir.
- I. Bir belediyenin, şehrin kuruluş yıl dönümünde bütün mahallelerin katıldığı bir kutlama düzenlemesi.
- II. Bir öğrencinin, bir savaşın nedenlerini araştırırken savaşa katılan farklı ülkelerin kaynaklarını karşılaştırması.
- III. Bir mühendisin, bir bölgede yapı tasarlarken o bölgede geçmişte yaşanan depremlerin kayıtlarını incelemesi.
- IV. Bir ülkenin, bağımsızlık mücadelesini anlatan anıtları koruması ve bunları okullarda tanıtması.
- V. Bir kişinin, aile büyüklerinin yaşadığı zorlukları öğrenince onların geçmişteki kararlarını anlayışla karşılaması.
Her durumda tarih öğrenmenin bireye mi topluma mı fayda sağladığını ve bu faydanın ne olduğunu aşağıdaki tablonun ilgili sütunlarına yazınız.
Durum Bireye / Topluma Sağladığı fayda I II III IV V dubba.com.tr · 9. sınıf tarih · senaryo 1 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 418 puan
Şekil 1'de, tarihte dönüm noktası sayılan bazı olayların yer aldığı ölçeksiz bir zaman şeridi verilmiştir. Şeritteki II, IV, VI ve VIII numaralı kutular boş bırakılmıştır.
Şekil 1. Ölçeksiz zaman şeridi (II, IV, VI, VIII numaralı kutular boştur) Boş kutulara yerleştirilebilecek olaylar karışık sırayla aşağıda verilmiştir. Listedeki olaylardan biri şeritte yer almamaktadır.
İstanbul'un fethi · Kavimler Göçü'nün başlaması · Roma şehrinin kuruluşu (geleneksel tarih) · Cumhuriyet'in ilanı · Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılışı
4.1. Boş kutulara gelmesi gereken olayları, kutu numarasıyla birlikte aşağıdaki tabloya yazınız. Listede olup şeritte yer almayan olayı ve bu olayın neden şeride yerleştirilemeyeceğini belirtiniz.
Kutu Olay II IV VI VIII Şeritte yer almayan olay ve nedeni 4.2. Şeritteki II, V ve VII numaralı olayların yıllarını yüzyıl ve yüzyılın yarısı olarak aşağıdaki tabloya yazınız.
Kutu Yıl Yüzyıl Yüzyılın hangi yarısı II MÖ 753 V 1071 VII 1789 4.3. Roma şehrinin kuruluşu ile Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılışı arasında kaç yıl geçmiştir? İşleminizi göstererek yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf tarih · senaryo 1 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 515 puan
Aşağıda aynı kasabayı farklı dönemlerde anlatan iki kaynak verilmiştir.
Kaynak A — 1650'li yıllarda bölgeyi dolaşan bir seyyahın notlarından (kurgusal, sadeleştirilmiş): "Gümüşpınar kasabasına ırmağın üzerindeki taş köprüden girilir. Çarşıda bakırcılar ve dericiler sıra sıra dükkânlarında çalışır. Perşembe günleri kurulan pazara çevre köylerden yün, peynir ve tahıl getirilir. Kasabanın suyu dağdan künklerle indirilip çarşı başındaki çeşmeden dağıtılır. Kaleden aşağı bakıldığında ırmak boyunca uzanan bahçeler görünür."
Kaynak B — Aynı kasabayı tanıtan günümüz gezi rehberinden (kurgusal): "Kasabaya, eski taş köprünün yanına yapılan karayolu köprüsünden girilir; taş köprü artık yalnız yayalara açıktır. Çarşıdaki bakırcı dükkânlarından yalnız ikisi kalmıştır ve bunlar da turistlere hediyelik eşya satmaktadır. Deri atölyeleri elli yıl önce şehir dışındaki sanayi bölgesine taşınmıştır. Perşembe pazarı hâlâ kurulmaktadır; ancak tezgâhlarda çevre köylerin ürünleri yanında uzak illerden gelen sebze ve meyve de satılır. Suyu barajdan borularla gelen kasabada eski çeşme kullanılmamakta, koruma altında tutulmaktadır. Irmak boyundaki bahçelerin büyük bölümü konut alanına dönüşmüştür."
5.1. Kaynak A ve Kaynak B'yi karşılaştırarak kasabanın yaşamındaki iki değişimi ve bir sürekliliği, her birini iki kaynaktaki ifadelere dayandırarak açıklayınız.
5.2. Tarihin doğasıyla ilgili aşağıdaki numaralı cümlelerden üçü yanlıştır. Yanlış cümlelerin numaralarını yazınız ve her birini doğru biçimde yeniden yazınız.
No Cümle I Belirli bir zamanda meydana gelen somut ve özel gelişmelere tarihsel olay denir. II Olgular, bir kez yaşanıp biten, başlangıcı ve bitişi kesin olarak belli gelişmelerdir. III Tarihçi, geçmişteki bir olayı laboratuvarda deney yoluyla yeniden yaşatarak inceler. IV Kronoloji, olayların oluş sırasına göre düzenlenmesidir. V Tarihte süreklilik kavramı, her şeyin zamanla tamamen değiştiğini ifade eder. VI Tarihsel kanıt, olay ve olguları destekleyen belge ve kalıntılardan elde edilir. dubba.com.tr · 9. sınıf tarih · senaryo 1 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 614 puan
Bir araştırmacı, kasabasındaki taş köprü hakkında yaptığı çalışmayı günlüğüne şöyle anlatmıştır (kurgusal):
"Köprünün ne zaman ve hangi amaçla yaptırıldığını merak ediyordum; çalışmamı 'Köprü hangi tarihte, kimin isteğiyle ve ne için yapıldı?' sorusuyla sınırladım. İlk iş olarak köprünün kemerindeki kitabenin fotoğrafını çektim. İl arşivinde köprünün onarımına ilişkin 1890 tarihli bir yazışma buldum. Kasabanın en yaşlı sakinlerinden ikisiyle görüşüp anlattıklarını kaydettim. Ayrıca köprü hakkında 1978'de yayımlanmış bir makaleyi okudum. Kitabedeki yazıyı okuyabilmek için bir uzmandan yardım aldım; her kaynağın tarihini, kimin tarafından ve hangi amaçla hazırlandığını not ettim. Makale köprünün 1600'lü yıllarda yapıldığını söylüyor, kitabe ise daha erken bir tarih veriyordu. Makalenin yazarının kitabeyi hiç görmediğini anlayınca tarih konusunda kitabeyi esas aldım. Yaşlı sakinlerin anlattığı 'köprüyü bir gecede bitiren usta' hikâyesini ise o dönemin yapı tekniklerini düşünerek bir efsane olarak değerlendirdim. Sonunda bulgularımı, yararlandığım bütün kaynakları kaynakçada göstererek bir makaleye dönüştürdüm."
6.1. Tarihsel bilginin üretim sürecindeki aşağıdaki aşamalarda araştırmacının ne yaptığını metinden hareketle tabloya yazınız.
Aşama Araştırmacının yaptığı işlem Konu veya sorun belirleme Kaynağı inceleme Kaynağı sorgulama Kanıta dayalı ürün oluşturma 6.2. Metinde koyu yazılan dört kaynaktan üçünü seçiniz. Her birinin birinci elden mi ikinci elden mi kaynak olduğunu gerekçesiyle yazınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf tarih · senaryo 1 · Soru 6
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 713 puan
Bir kazı ekibinin ön raporunda şu bilgiler yer almaktadır (kurgusal):
Kaynak D "Höyüğün en üst katmanında, üzerinde bir hükümdar adı yazılı gümüş sikkeler bulundu. Alt katmanlarda bir ocak kalıntısıyla birlikte yanmış tahıl taneleri ele geçti. Alt katmandaki bir yapının duvarında, henüz okunamayan kısa bir yazıt tespit edildi. Mezar alanında ise bir yetişkine ait iskelet açığa çıkarıldı."
7.1. Rapordaki buluntulardan üçünü seçiniz. Her buluntunun incelenmesinde tarihe yardımcı hangi bilim dalından yararlanılacağını ve bu bilim dalının tarihçiye ne tür bilgi sağlayacağını tabloya yazınız.
Buluntu Yardımcı bilim dalı Tarihçiye sağlayacağı bilgi 7.2. Raporu okuyan bir tarihçi şu görüşü ileri sürmüştür: "Sikkelerin üzerinde hükümdarın adı yazdığına göre yerleşimin bu hükümdar zamanında kurulduğu kesinleşmiştir; başka incelemeye gerek yoktur." Bu görüşün zayıf yönlerini, Kaynak D'ye dayanarak iki gerekçeyle açıklayınız.
dubba.com.tr · 9. sınıf tarih · senaryo 1 · Soru 7
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- TAR.9.1.1 · kâğıtta 3 soruTarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilmeTesti çöz
- TAR.9.1.2 · kâğıtta 2 soruTarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilmeTesti çöz
- TAR.9.1.3 · kâğıtta 2 soruTarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100