İçeriğe atla
Giriş yap
OYSS Hazırlık

10. sınıf · 1. dönem 1. yazılı

Coğrafya · Senaryo 5

7 ana soru · 9 madde · 100 puan · 40 dakika

Yazılı: 10 Kasım 2026

Bu kâğıdı burada çöz

7 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

40:00
Anahtar
  1. Soru 120 puan

    Aşağıda Akdeniz kıyısındaki kurgusal Kayrakpınar ilçesinde yaşanan bir çevre olayıyla ilgili yerel bir haber ve ilçe ile yakın çevresinin konum ve fiziki haritası (Şekil 1) verilmiştir.

    Yayladaki Düden Kıyıdaki Kaynağı Bulandırdı (Kayrakpınar Postası, 21 Ekim 2026)

    Çatalsu Yaylası'ndaki maden ocağının atık havuzunda, iki gün süren sağanağın ardından 16 Ekim gecesi set yarıldı. Kireçli ve kimyasal katkılı ince çamur, yamaçtan aşağı süzülerek yaylanın en büyük düdeni olan Kuzgun Düdeni'ne boşaldı. Üç gün sonra ilçe merkezine içme suyu sağlayan Kızılin Kaynağı'nın suyu süt rengini aldı ve belediye şebekeye su vermeyi durdurdu. Jeoloji uzmanları, birkaç yıl önce düdene bırakılan zararsız bir boyanın da günler sonra bu kaynaktan çıktığını hatırlatarak düden ile kaynağın yer altındaki boşluklarla birbirine bağlı olduğunu açıkladı. Maden ocağında çalışmalar durduruldu.

    Şekil 1. Kayrakpınar ilçesi ve yakın çevresinin konum ve fiziki haritası

    1.1. Atığın yer altına karıştığı Kuzgun Düdeni'nin konumunu Şekil 1'den yararlanarak yazınız. Cevabınızda düdenin bulunduğu yarım küreleri, yer aldığı paralel ve meridyen aralığını, çevresindeki yer şekillerine ve ilçe merkezine göre konumunu ve bağlı olduğu akarsu havzasını belirtiniz.

    1.2. Haberde belirtilen içme suyu kesintisi dışında, Kuzgun Düdeni'ne karışan atığın yakın ve uzak çevredeki mekânlar üzerinde üç olası etkisini açıklayınız. Her etkiyi hareket ya da etkileşim kavramıyla ilişkilendiriniz.

    dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 212 puan

    Kayrakpınar Belediyesi, ilçenin 2006 ve 2026 yıllarına ait uydu görüntülerini Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında üst üste getirerek karşılaştırmıştır. Karşılaştırmada belirlenen değişimler aşağıda numaralanmıştır.

    • I. Yaylanın kuzeyindeki yamaçta 2006'da kesintisiz görünen yaklaşık 900 hektarlık çam ormanının yerinde, 2026 görüntüsünde koyu renkli ve bitki örtüsü bulunmayan geniş bir yanık saha vardır.
    • II. Kıyı ovasında plastik örtülü seraların kapladığı alan 1.400 hektardan 3.600 hektara çıkmış, seraların bir kısmı Sarıçay yatağının hemen kenarına kadar ulaşmıştır.
    • III. İlçe merkezinin yerleşik alanı ovaya doğru yaklaşık iki katına çıkmış; yeni mahalleler ve bir çevre yolu ortaya çıkmıştır.
    • IV. Sarıçay ağzının doğusunda, deniz kaplumbağalarının yumurta bıraktığı kumsalın gerisindeki kum tepeleri şeridi yarı yarıya daralmış, yerinde yeni tesisler görülmektedir.

    Her değişim için uydu görüntülerinden elde edilen bu bilginin hangi uygulama alanında ve hangi amaçla kullanılabileceğini aşağıdaki tabloya kısaca yazınız.

    No Uygulama alanı Kullanım amacı
    I
    II
    III
    IV

    dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 312 puan

    Selin, Mert ve Ada; coğrafya dersindeki grup çalışmasında Çatalsu Yaylası'na gelen yürüyüşçüler için bir harita oluşturmaktadır. Grup, dijital harita uygulamasındaki uydu görüntüsünü altlık olarak kullanıp haritanın ilk taslağını hazırlamıştır (Şekil 2). Ardından haritaya eklemek için yaylada aşağıdaki verileri toplamıştır.

    • I. Pansiyonların bulunduğu yerler
    • II. Pansiyonların oda sayıları ve gecelik fiyatları
    • III. Yaylanın içinden geçen yürüyüş patikasının güzergâhı
    • IV. Sedir ormanının kapladığı saha
    • V. Çeşmelerin bulunduğu yerler
    • VI. Çeşme sularının içilebilir olup olmadığını gösteren ölçüm sonuçları
    Şekil 2. Grubun hazırladığı ilk harita taslağı

    3.1. Toplanan verilerin mekânsal veri mi mekânsal olmayan veri mi olduğunu belirleyiniz. Mekânsal verilerin haritada hangi sembolle (nokta, çizgi, alan) gösterilmesi gerektiğini aşağıdaki tabloya yazınız. Mekânsal olmayan veriler için sembol hücresine kısa çizgi (–) koyunuz.

    No Veri türü Sembol
    I
    II
    III
    IV
    V
    VI

    3.2. Grubun gözlemcisi Ada, taslağı diğer grupların haritalarıyla karşılaştırınca taslağın yürüyüşçüler için yeterli olmadığını fark etmiştir. Bir haritada bulunması gerektiği hâlde Şekil 2'de yer almayan üç bileşeni belirleyiniz. Her bileşenin haritaya nasıl ekleneceğini açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 414 puan

    Mert, "Doğu Afrika'da Bir Vadinin Öyküsü" başlıklı sunumunda bölgedeki levha hareketlerini üç aşamalı kesitlerle (Şekil 3) anlatmıştır. Sunum notlarında Doğu Afrika'da kuzey–güney doğrultusunda binlerce kilometre süren çukur bir vadi bulunduğu, vadi tabanında uzun ve dar göllerin sıralandığı, vadinin kenarlarında volkan konilerinin yükseldiği ve vadinin kuzey ucunun bir denize açıldığı yazmaktadır.

    Şekil 3. Doğu Afrika'da levha hareketlerinin aşamaları

    Şekil 3'ten ve sunum notlarından yararlanarak Doğu Afrika'daki levha sınırının türünü yazınız. I, II ve III. aşamalarda yaşanan süreçleri mantodaki konveksiyon akıntılarıyla ilişkilendirerek sırasıyla açıklayınız. Süreç devam ederse oluşacak IV. aşamada bölgenin nasıl bir görünüm alacağını açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 514 puan

    Ada, ailesiyle Çatalsu Yaylası'na yaptığı gezide gözlemlerini aşağıdaki gibi not etmiştir.

    • Yayla 1.850 m yükseltidedir. Çevresindeki tepeler açık gri renkli, kalın katmanlı kireç taşlarından oluşur.
    • Kireç taşlarının içinde deniz kabuklularına ve mercanlara ait fosiller vardır.
    • Yeni açılan bir yol yarmasında kireç taşı katmanları yatay değildir; dalga biçiminde bükülerek bir yükselip bir alçalmaktadır.

    Deniz canlılarına ait fosillerin bugün 1.850 m yükseltideki bir yaylada bulunmasını, Toros Dağları'nın oluşumunu levha hareketleriyle ilişkilendirerek oluş sırasına göre açıklayınız. Açıklamanızda Ada'nın üç gözleminin her birini kanıt olarak kullanınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  6. Soru 614 puan

    Kayrakpınar ilçesinin kıyı kesimindeki P İstasyonu'na ait iklim grafiği Şekil 4'te verilmiştir. İstasyona birkaç kilometre uzaklıkta, aynı iklim koşullarının görüldüğü ve yükseltileri birbirine yakın iki saha incelenmiştir.

    • K sahası: Kireç taşından oluşur. Kayaç yüzeyinde yağmur sularının açtığı derin oluklar ve küçük çukurlar vardır; yağış suları yüzeyde uzun süre akmadan çatlaklardan yer altına süzülür.
    • L sahası: Granitten oluşur. Sivri tepeler ve dik yamaçlar görülür; kayaç yüzeyinde iri kristaller gözle seçilebilmektedir.
    Şekil 4. P İstasyonu iklim grafiği
    Şekil 4. P İstasyonu iklim grafiği

    Şekil 4'teki iklim özelliklerini ve iki sahanın kayaç özelliklerini dikkate alarak K ve L sahalarındaki ayrışma hızını karşılaştırınız. Karşılaştırmanızı iklim, kayaç ve kimyasal çözünme arasında neden-sonuç ilişkisi kurarak açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 6

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  7. Soru 714 puan

    Selin, Mert'in sunumunda anlattığı Doğu Afrika vadisinin kuzey kesiminde, deniz seviyesinin altındaki bir çukurda bulunan R İstasyonu'nun iklim grafiğini (Şekil 5) ve bu sahayla ilgili bir araştırma notunu incelemiştir.

    Saha, vadi boyunca sıralanan volkanlardan çıkan bazalt lavlarıyla örtülüdür. Gündüz güneş altında kızan koyu renkli kaya yüzeylerinin sıcaklığı 60 °C'yi aşmakta, gece 25 °C dolaylarına inmektedir. Kaya bloklarının yüzeyinde ince pullar hâlinde kopmalar ve ağ biçiminde çatlaklar vardır. Yer altındaki tuzlu suların yüzeye yakın kesimlerde buharlaşması sonucunda kayaç gözeneklerinde ve çatlaklarda beyaz tuz kristalleri birikmiştir. Bitki örtüsü yok denecek kadar azdır; kayaların üzerindeki toprak örtüsü yer yer birkaç santimetreyi geçmez.

    Şekil 5. R İstasyonu iklim grafiği
    Şekil 5. R İstasyonu iklim grafiği

    Şekil 5'teki iklim özelliklerinden ve araştırma notundaki gözlemlerden yararlanarak R sahasında etkili olan ayrışma türünü ve bu ayrışmayı oluşturan iki süreci açıklayınız. Toprak örtüsünün ince olmasını ayrışma hızıyla ilişkilendiriniz. Aynı bazalt kayacı P İstasyonu'nun (Şekil 4) iklim koşullarında bulunsaydı ayrışma türünün ve hızının nasıl değişeceğini açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf coğrafya · senaryo 5 · Soru 7

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme
/ 8
/ 12
2. soru · Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme
/ 12
3. soru · Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme
/ 6
/ 6
4. soru · Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme
/ 14
5. soru · Yerkürenin tektonik yapısını çözümleyebilme
/ 14
6. soru · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme
/ 14
7. soru · Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim ve kayaç özellikleri arasındaki ilişkileri yapılandırabilme
/ 14

Toplam: 0 / 100

10. sınıf coğrafya: bütün kâğıtlar