İçeriğe atla
Giriş yap
OYSS Hazırlık

10. sınıf · 1. dönem 2. yazılı

Tarih · Senaryo 6

6 ana soru · 12 madde · 100 puan · 40 dakika

Bu kâğıdı burada çöz

6 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

40:00
Anahtar
  1. Soru 116 puan

    XIII. yüzyılda Kayseri yakınlarında görev yapan bir kadının, aynı hafta karşısına çıkan üç kişiyle ilgili notları aşağıda verilmiştir (kurgusal).

    I. kişi: "Obası yazı Erciyes'in yaylasında, kışı ovanın kuytu yerlerinde geçiriyor. Koyun ve at sürüleri var. Pazara yün, keçe ve yağ getirip karşılığında un, demir eşya ve kumaş alıyor."

    II. kişi: "Şehrin çarşısında dükkânı var. Suriye'den gelen kumaşı Konya'ya, Kayseri'de dokunan halıyı kervanlarla uzak pazarlara gönderiyor. Vergisini şehir divanına ödüyor."

    III. kişi: "Şehre yarım günlük yoldaki bir köyde oturuyor. Buğday ve arpa ekiyor, bağı var. Ürününün bir kısmını şehir pazarında satıyor, ektiği toprağın vergisini ödüyor."

    1.1. Selçuklu toplumu yerleşme durumlarına göre üç kesime ayrılırdı. Notlardaki üç kişinin hangi kesime ait olduğunu yazınız ve her biri için notlardan bir kanıt gösteriniz.

    Kişi Ait olduğu kesim Notlardan kanıt
    I
    II
    III

    1.2. Notlarda üç kesimin ekonomik faaliyetlerinin birbirini nasıl tamamladığını açıklayınız. Bu karşılıklı ilişkinin şehirlerin gelişmesine iki etkisini yazınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf tarih · senaryo 6 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 216 puan

    Bir müzenin Türkiye Selçuklu Dönemi salonundaki tanıtım kartlarında şu bilgiler yer almaktadır (kurgusal pano metni).

    Kart 1: Vitrindeki gümüş ve bakır sikkeler Konya, Sivas ve Erzincan gibi farklı şehirlerdeki darphanelerde basılmıştır. Aynı vitrinde, Selçuklu pazarlarında geçerli olan yabancı altın paralar da sergilenmektedir.

    Kart 2: Sultan I. Gıyaseddin Keyhüsrev 1207'de Antalya'yı aldı. Bu fetihten sonra Selçuklular, Akdeniz'de ticaret yapan yabancı tüccarlarla anlaşmalar imzaladı; bu tüccarlara düşük gümrük ödeme ve güvenle ticaret yapma hakkı tanındı.

    2.1. Kart 1'deki bilgilerden Türkiye Selçuklu Devleti'nin ekonomik hayatına ilişkin iki çıkarım yapınız. Her çıkarımı karttaki bir bilgiyle ilişkilendiriniz.

    2.2. Kart 2'de anlatılan fetih ve anlaşmaların Selçuklu ticaretine ve şehirleşmesine etkilerini açıklayınız. Antalya'nın alınmasının neden önemli olduğunu da gerekçesiyle belirtiniz.

    dubba.com.tr · 10. sınıf tarih · senaryo 6 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 316 puan

    Bir öğrenci, Ömer Hayyam hakkında hazırladığı sunum için aşağıdaki iki notu almıştır.

    Not 1 (ansiklopediden): Matematikten şiire pek çok alanda eser veren Hayyam, Melikşah'ın saltanatı sırasında İsfahan'a çağrıldı. Burada sultanın emriyle yapılan gözlemevinde, kendisi gibi birkaç bilginle birlikte yıllarca gök cisimlerini izledi. Bu ekibin çalışmaları sonunda, sultanın adıyla anılan Celali Takvimi ortaya çıktı.

    Not 2 (bir sosyal medya paylaşımından): "Ömer Hayyam'ın en güzel rubaisi!" başlığıyla paylaşılan bir dörtlük. Paylaşımda dörtlüğün hangi eserden alındığı yazmıyor. Öğrencinin baktığı bir kitapta ise Hayyam'a, yazmadığı hâlde yüzlerce rubainin mal edildiği belirtiliyor.

    3.1. Not 1'deki bilgilerden yararlanarak Büyük Selçuklu Devleti'nin bilime yaklaşımına ilişkin iki çıkarım yapınız ve gerekçelendiriniz.

    3.2. Öğrenci Not 2'deki dörtlüğü sunumuna "Hayyam'ın rubaisi" diye koymak istemektedir. Bu kararın neden sorunlu olduğunu açıklayınız ve dörtlüğün gerçekten Hayyam'a ait olup olmadığını araştırmak için iki yol öneriniz.

    dubba.com.tr · 10. sınıf tarih · senaryo 6 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 416 puan

    Aşağıda XII. yüzyılda yaşamış bir âlimin hayatı anlatılmaktadır (kurgusal anlatım).

    Horasan'da bir köyde doğan Ali, okumayı ve yazmayı köyünün küttabında öğrendi. Gençliğinde Nişabur'a giderek Nizamiye Medresesinde fıkıh, matematik ve astronomi dersleri aldı. Hastalandığında bir süre şehrin darüşşifasında tedavi gördü; iyileşince günlerini darülkütüpte kitap okuyarak geçirdi. Ünlü bir hocadan ders almak için Bağdat'a ve Merv'e yolculuk etti. Ömrünün son yıllarında Anadolu'ya geçti; Konya'da Nizamiye'nin ders düzeni örnek alınarak açılan bir medresede müderris oldu ve Türkçe konuşan öğrencilere ders verdi.

    4.1. Anlatıda geçen dört kurumun adını ve her birinin işlevini yazınız.

    Kurum İşlevi

    Şekil 1'de XI-XIII. yüzyıllarda medreselerin açıldığı bazı şehirler gösterilmiştir.

    Şekil 1

    4.2. Ali'nin ilim yolculukları ve Anadolu'daki müderrisliği ile Şekil 1'deki iki grup medresenin dağılımından yararlanarak eğitim kurumlarının ve âlimlerin Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecine iki katkısını açıklayınız. Katkılardan en az birini Şekil 1 ile ilişkilendiriniz.

    dubba.com.tr · 10. sınıf tarih · senaryo 6 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 516 puan

    Bir tarih öğretmeni tahtaya "Tarih yoktur, tarihçi vardır." sözünü yazmış ve şu bilgiyi vermiştir:

    "Osman Bey dönemine ait, olayları günü gününe kaydeden bir vakayiname elimizde yoktur. İlk Osmanlı kronikleri, Osman Bey'den yaklaşık yüz yıl sonra yazılmıştır."

    Öğrencilerden Ece ve Arda ise şu yorumları yapmıştır:

    Ece: "Kaynak az olunca her tarihçi boşlukları kendine göre dolduruyor. Demek ki kuruluşla ilgili bütün yorumlar aynı derecede doğrudur; hangisini seçersek seçelim fark etmez."

    Arda: "Kaynak az olduğu için farklı yorumlar ortaya çıkması doğal. Ama yorumların hepsi eşit değildir; bazıları kaynaklarla daha iyi desteklenir."

    5.1. Öğretmenin verdiği bilgiyi kullanarak Osmanlı Devleti'nin kuruluşuna dair farklı görüşlerin ortaya çıkmasının iki nedenini açıklayınız.

    5.2. Ece ve Arda'nın yorumlarını değerlendiriniz. Hangi yorumun tarih biliminin yöntemine daha uygun olduğunu gerekçesiyle yazınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf tarih · senaryo 6 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  6. Soru 620 puan

    Bir yönetmen, Osmanlı Beyliği'nin kuruluş yıllarını anlatan bir belgesel için aşağıdaki sahne listesini hazırlamıştır (kurgusal).

    Sahne Sahnenin içeriği Yönetmenin dayandığı kaynak
    A Osman Bey'in gördüğü bir rüyanın, soyunun hükümdar olacağı biçiminde yorumlanması Olaylardan yaklaşık yüz yıl sonra yazılmış bir kronikteki menkıbe
    B Osmanlı kuvvetlerinin 1302'de Bizans ordusunu yendiği Koyunhisar Muharebesi Olaylarla aynı dönemde yaşamış Bizanslı bir tarihçinin eseri
    C Osman Bey'in kılıcının gökten inen bir ışıkla parladığı an Halk arasında anlatılan ve yazılı kaynağı bulunmayan bir söylenti
    D Osman Bey'in Bizans tekfurlarıyla komşuluk ilişkileri Hem Osmanlı kroniklerinde hem Bizans kaynaklarında yer alan bilgiler

    6.1. Sahneleri, dayandıkları kaynağa göre "belgeye dayalı ve güvenilirliği yüksek" ile "menkıbe/söylentiye dayalı" olarak ikiye ayırınız. Her sahne için kısa bir gerekçe yazınız.

    6.2. Danışman bir tarihçi, A sahnesinin belgeselden çıkarılmamasını ama izleyiciye nasıl sunulacağının değiştirilmesini önermiştir. Menkıbelerin tarihçi için hangi açıdan değerli olabileceğini ve A sahnesinin belgeselde nasıl sunulması gerektiğini açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf tarih · senaryo 6 · Soru 6

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme
/ 9
/ 7
2. soru · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme
/ 8
/ 8
3. soru · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türk-İslam medeniyetinde bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında meydana gelen gelişmeleri Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecine etkisi açısından değerlendirebilme
/ 8
/ 8
4. soru · Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türk-İslam medeniyetinde bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında meydana gelen gelişmeleri Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecine etkisi açısından değerlendirebilme
/ 8
/ 8
5. soru · Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair farklı görüşleri tartışabilme
/ 8
/ 8
6. soru · Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair farklı görüşleri tartışabilme
/ 12
/ 8

Toplam: 0 / 100

10. sınıf tarih: bütün kâğıtlar

1. dönem 1. yazılı