Kısa cevap: evet. TYT'de (ve AYT'de) 4 yanlış 1 doğruyu götürür. Net şöyle hesaplanır:
Net = Doğru sayısı − (Yanlış sayısı ÷ 4)
Boş bırakılan sorular hesaba hiç girmez. 30 doğru, 8 yanlış yaptıysan netin 30 − 2 = 28'dir.
Peki emin olmadığın soruda ne yapmalı?
Asıl merak edilen bu. Cevap, kaç şık eleyebildiğine bağlı — ve matematiksel olarak nettir.
TYT soruları 5 seçeneklidir. Hiçbir fikrin olmadan rastgele işaretlersen:
- 1/5 ihtimalle doğru yaparsın: +1 net
- 4/5 ihtimalle yanlış yaparsın: −0,25 net
Beklenen kazanç: (1/5 × 1) − (4/5 × 0,25) = 0,20 − 0,20 = 0. Yani tamamen rastgele işaretlemek uzun vadede ne kazandırır ne kaybettirir.
Ama tek bir şık bile eleyebiliyorsan denge değişir:
| Eleyebildiğin şık | Doğru ihtimali | Beklenen net |
|---|---|---|
| 0 (rastgele) | 1/5 | 0,00 |
| 1 şık | 1/4 | +0,06 |
| 2 şık | 1/3 | +0,17 |
| 3 şık | 1/2 | +0,38 |
Pratik kural: iki şık arasında kaldıysan her zaman işaretle. Soru başına ortalama +0,17 net, 120 soruluk TYT'de deneme boyunca birkaç net fark demektir — ve sıralamada binlerce kişilik yer değiştirir.
"4 yanlış 1 doğruyu götürür" tam olarak ne demek?
Sık karıştırılan nokta: yanlış cevap, o sorunun puanını zaten alamadığın gibi, başka bir doğrunun çeyreğini de siler. 4 yanlış birikince 1 doğrun tamamen silinmiş olur. Bu yüzden "yanlışım az olsun" diye çok boş bırakmak da tuzaktır: boş soru hiçbir şey kaybettirmez ama hiçbir şey de kazandırmaz. Eleme yapabildiğin her soruda istatistik senin tarafındadır.
Deneme sonrası ne yapmalı?
Deneme çözdükçe ders ders doğru-yanlış sayını kaydet ve net gelişimini takip et. Ders bazında netini saniyede hesaplamak için TYT net hesaplama aracını kullanabilirsin — 40 Türkçe, 20 Sosyal, 40 Matematik, 20 Fen dağılımıyla ders ders girersin, toplam netin anında çıkar.
Netini puana çeviren siteler görürsün; bu değerler tahmindir. ÖSYM ham puanı o yıl sınava girenlerin ortalama ve standart sapmasıyla standart puana çevirir — sınav olmadan kimse kesin puan hesaplayamaz. Kesin olan tek şey netindir; hedefini net üzerinden takip et.
AYT'ye de hazırlanıyorsan aynı mantık orada da geçerli: AYT net hesaplama. Sınava kalan süreyi görmek için: YKS geri sayım.