TYT Problemler

89, 25 ve 45 sayıları 2018-2025 TYT dökümündendir. Üst sayfa bunları dağılım olarak gösterir. Bu sayfa alt tip başına kurulum yazar. Ortak kural: bir bilinmeyen tanımla, ikinci niceliği ona bağla, birimi kontrol et. Şık, kurulumdan sonra gelir.

Bilinmeyen çoğu zaman sayının kendisi veya bir basamağıdır. İki basamaklı sayıda onlar a, birler b ise sayı 10a+b’dir; basamaklar toplanıyorsa a+b ayrı denklem olur. Tuzak: “rakamları yer değiştirince” deyince 10b+a yazmayı unutup a ile b’yi toplamaya devam etmek. İkinci niceliği bağlarken “farkı k” cümlesini (10a+b)−(10b+a)=k diye yaz; mutlak değer soruluyorsa yönü denkleme gömme, iki durumu ayrı dene.

Bilinmeyen şu andaki yaş olsun (veya küçük olanın şu anki yaşı). n yıl sonra herkesin yaşına n eklenir; n yıl önce çıkarılır. Fark sabittir: bugün 12 ise 8 yıl sonra da 12’dir. Tuzak: “babası oğlunun yaşının 3 katı olduğunda” cümlesini bugünkü yaşlara uygulamak. O cümle başka bir andır; o andaki yaşları (şu an ± t) ile yaz. İkinci kişi her zaman birinciye bağlanır, iki bağımsız x-y açılmaz.

Bilinmeyen çoğu zaman süre (t) veya bir kişinin birim zamandaki işidir. Bir işi a günde bitiren kişi günde 1/a iş yapar; birlikte 1/a+1/b. Havuzda dolduran artı, boşaltan eksi. Tuzak: “A 3 günde, B 6 günde” deyince 3+6=9 gün yazmak. İkinci nicelik ortak iş denklemine payda olarak girer, günlerin toplamı olarak değil. “A 2 gün çalıştı, kalanı B” ise A’nın 2/a’sını çıkar, kalanı B’nin birimine böl.

Bilinmeyen genelde t (ortak süre) veya birinin hızıdır. Yol = hız × zaman. Karşılıklı gidişte hızlar toplanır, aynı yönde fark alınır; mesafe kapanınca denklem biter. Tuzak: aynı anda çıkanları ayrı saat gibi işlemek veya dönüşü unutup tek yön yazmak. “A çıktıktan 2 saat sonra B” ise B’nin süresi t−2’dir, ikisine aynı t yazılmaz. Birimi km/sa ile dakika karıştırma; önce saate çevir.

Bilinmeyen maliyet, satış veya yüzde oranı olsun; hangisi soruluyorsa o x, diğeri ona bağlanır. Yüzde, “100’e göre” değil eldeki niceliğe uygulanır: maliyetin %20’si maliyet × 0,20. Kâr = satış − maliyet; zarar tersi. Basit faizde faiz = anapara × oran × süre (süre yıl cinsinden uyumlu olmalı). Tuzak: peş peşe iki yüzdeyi toplam yüzde sanmak; %20 indirim sonra %20 zam, başlangıca dönmez. İkinci yüzde, birinci işlemden sonraki tutara uygulanır.

Bilinmeyen çoğu zaman eklenecek madde veya son yüzde. Korunan nicelik saf madde miktarıdır: derişim × hacim (veya kütle). İki karışım birleşince paylar toplanır, toplam hacme bölünür. Tuzak: yüzdeyi hacim gibi toplayıp 30+40=70 yazmak. Su eklemek payı değiştirmez, paydayı büyütür; alkol eklemek her ikisini de. “Buharlaştı” ise hacim azalır, saf madde aynı kalır, derişim artar.

Bilinmeyen grafikte okunan bir değer veya iki okuma arasındaki ilişkidir. Önce eksen birimini oku (saat mi, km mi, kişi mi), sonra sorunun istediği aralığı işaretle. Eğim hız veya birim zamandaki değişimdir; yatay dilim durmayı anlatır. Tuzak: görseldeki “yüksek nokta”yı istenen nicelik sanmak. Tablo satırını toplam ile karıştırma; “kaç kişi hem A hem B” kesişim satırıdır, sütun toplamı değil.

TYT 120 soru, 165 dakika; matematik 40. Problem cümlesi uzunsa ilk turda kurulumunu gördüğünü çöz, takıldığını işaretle. Dört yanlış bir doğruyu götürür. Yanlış defterini alt tipe göre tut: yaş farkını bozdum, işçi paydasını topladım, yüzdeyi yanlış tabana vurdum. Aynı tipe iki hafta düşüyorsan o gün yalnız o tip. Dağılım ve geometri kotası TYT matematik testleri sayfasında; burası yöntem.

Cebir ve sayılar, problem kurulumunun altyapısıdır.

Denklemler ve eşitsizlikler ünitesi problem ailesinin müfredat karşılığıdır. Soru adedi koddan.