Üniversitede bir dersin başarı notu, dönem içi (vize) ve dönem sonu (final) notlarının ağırlıklı ortalamasıyla hesaplanır. En yaygın dağılım:
Ortalama = (Vize × 0,40) + (Final × 0,60)
Örnek: vizeden 50, finalden 70 aldıysan ortalaman (50 × 0,4) + (70 × 0,6) = 20 + 42 = 62'dir.
%40-%60 en yaygın oran olsa da evrensel değildir: bazı üniversiteler %30-%70 kullanır, bazı derslerde ödev/proje/kısa sınav dönem içi nota dahildir. Kesin oran, dersin izlencesinde (syllabus) ve üniversitenin eğitim-öğretim yönetmeliğinde yazar — hesap yapmadan önce oradan doğrula.
Asıl soru: finalden kaç almalıyım?
Vize notun belliyken formül tersten çözülür:
Gereken final notu = (Hedef ortalama − Vize × 0,40) ÷ 0,60
Hedef 60 ortalama için gereken final notları:
| Vize notu | Gereken final (hedef 60) | Gereken final (hedef 70) |
|---|---|---|
| 30 | 80 | 97 |
| 40 | 74 | 90 |
| 50 | 67 | 84 |
| 60 | 60 | 77 |
| 70 | 54 | 70 |
Tablonun söylediği acı gerçek: vizeden 30 aldıysan, 60 ortalama için finalden 80 gerekir — final ağırlığı yüksek olsa bile kötü vize kolay telafi edilmez. Vizeden 70 aldıysan finalde 54 yeterlidir; dönem içi çalışmanın getirisi budur.
Geçme notu ve koşullu geçme
İki eşik karıştırılır:
- Doğrudan geçme: Çoğu üniversitede 60 (CC ve üzeri) doğrudan geçer.
- Koşullu geçme: 50-59 bandı (DC/DD) genellikle "şartlı"dır — dönem genel not ortalaman (GANO) belirli eşiğin (yaygın olarak 2,00) üzerindeyse dersi geçmiş sayılırsın.
- Ayrıca birçok üniversitede final alt sınırı vardır: ortalaman yetse bile finalden örneğin 50'nin altı kalma sebebidir.
Bu üç kuralın kesin değerleri üniversiteden üniversiteye değişir; yönetmeliğine bakmadan karar verme.
Bütünlemeye kalırsan: bütünleme notu genellikle final notunun yerine geçer, vize notun aynen korunur. Yani yukarıdaki "gereken final" hesabı bütünleme için de birebir geçerlidir.
Hesabı elle yapma
Vize final ortalama hesaplama aracına vize notunu ve hedef geçme notunu gir; ortalamanı ve finalden alman gereken en düşük notu anında görürsün. Finale henüz girmediysen bu aracın asıl değeri tam da bu "tersten çözüm"dür.
ALES'e de hazırlanan üniversitelilerdensen: ALES net hesaplama ve ALES geri sayım araçları da aynı yerde.