Gerund ve Infinitive: konu anlatımı ve çalışma rehberi

Gerund, bir fiilin sonuna -ing eklenerek isim gibi kullanılmasıdır: 'Swimming is healthy' cümlesinde swimming hem eylem hem de özne işlevi görür. Infinitive ise 'to + fiil' yapısıyla oluşur: 'She wants to swim.' Türkçeye her ikisi de çoğunlukla '-mak/-mek' ya da '-ma/-me' ile çevrilir; bu yüzden ikisinin arasındaki fark Türkçede hissedilmez, ama İngilizcede yapı belirgindir ve değiştirilemez.

Bazı fiiller yalnızca gerund alır: enjoy, avoid, mind, suggest, finish, consider, keep, deny. 'She enjoys reading.' cümlesinde 'reading' yerini 'to read' ile değiştiremezsiniz. Bazı fiiller yalnızca infinitive alır: want, decide, hope, agree, refuse, manage, afford, plan. 'He decided to leave.' cümlesinde 'leaving' kullanmak dilbilgisi hatası olur. Bu grupları liste olarak ezberlemek yerine, her fiilin hangi yapıyı talep ettiğini örnek cümlelerle içselleştirmek çok daha kalıcıdır.

Bir diğer temel kural edatlarla ilgilidir: İngilizcede bir edattan sonra her zaman gerund gelir, infinitive gelmez. 'She is good at solving problems.' — at edatından sonra 'to solve' değil 'solving' zorunludur. 'I'm interested in learning more.' — in edatından sonra gerund gelir. 'before leaving', 'after arriving', 'without saying' gibi yapılar da bu kurala girer. Bu kural istisnasızdır; edat gördüğünüzde zihinsel olarak gerund moduna geçmelisiniz.

Bu ünitenin en kritik ve en çok soru çıkan bölümü, hem gerund hem infinitive alan ama anlam değiştiren fiillerdir: stop, remember, forget, try, regret, mean. 'He stopped smoking.' — sigara içmeyi bıraktı. 'He stopped to smoke.' — sigara içmek için durdu. Türkçede her ikisi de 'durdu' gibi görünür; ancak İngilizcede yapı, eylemin sırasını ve amacını kökten değiştirir. Bu farkı cümledeki mantıksal akıştan tanımak şarttır.

'Remember, forget ve regret' fiillerinde gerund geçmişe, infinitive geleceğe ya da yapılacak eyleme işaret eder. 'I remember meeting her.' — onu tanıdığımı hatırlıyorum (geçmiş olay). 'I remembered to meet her.' — onunla buluşmayı aklımda tuttum (yapılacak görev). 'I regret telling him.' — söylediğime pişmanım. 'I regret to tell you...' — size söylemek zorunda olduğum için üzgünüm. 'Try' fiilinde ise gerund denemek anlamında, infinitive ise çaba göstermek anlamındadır: 'Try adding salt.' ile 'Try to finish on time.' karşılaştırın.

'It's no use crying.', 'I can't help laughing.', 'look forward to seeing you', 'be worth reading' gibi kalıplar da bu ünitenin kapsamındadır. Bu kalıplarda gerund kullanımı sabittir. Özellikle 'look forward to' çok tuzaklıdır; çünkü to burada infinitive işareti değil, edattır ve arkasından gerund gelir. 'I look forward to hear from you.' yazmak yaygın bir hatadır; doğrusu 'I look forward to hearing from you.' olmalıdır. Bu kalıpları cümle içinde birkaç kez yazarak pekiştirin.

'Used to', 'be used to' ve 'get used to' üçlüsü hem okulda hem YDT'de birbirinden sıklıkla karıştırılır. 'Used to + V1' geçmiş alışkanlığı anlatır ve artık yapılmayan bir eylemi gösterir: 'I used to wake up early.' — Eskiden erken kalkardım (artık kalkmıyorum). Bu yapı bir zamanlar doğru olan ama şimdi geçersiz olan bir durumu ifade etmek için kullanılır ve infinitive alır.

'Be used to + V-ing' ise bir şeye alışık olmak anlamındadır; zaman kipine göre çekimlenir. 'She is used to working late.' — geç saate kadar çalışmaya alışkın. 'Get used to + V-ing' ise bir şeye alışma sürecini anlatır: 'He is getting used to living alone.' — yalnız yaşamaya alışıyor. İkisinde de to edattır, infinitive işareti değildir; bu yüzden mutlaka arkasından gerund gelir. Bu üç yapıyı Türkçe anlamlarıyla yan yana yazarak karşılaştırmalı bir tablo oluşturmak, karışıklığı hızla giderir.

YDT'de bu ünitenin yapıları cümle tamamlama, cloze test ve çeviri sorularına yansır. Bir cümlede boşluk görüldüğünde şu soruyu sorun: 'Bu boşluktan önce edat, belirli bir fiil ya da used to/be used to/get used to yapısından biri mi var?' Bu soruyu yanıtlarsanız gerund mı yoksa infinitive mi geleceğini büyük ölçüde belirleyebilirsiniz. Çeviri sorularında ise Türkçe cümlenin mantıksal akışına bakarak hangi fiilin geçmişe, hangisinin geleceğe işaret ettiğini saptamak, doğru yapıyı seçmenizi kolaylaştırır.

Önce gerund alan ve infinitive alan fiil listelerini karşılaştırmalı şekilde not edin; her fiil için bir örnek cümle yazın ve Türkçe karşılığını hemen altına ekleyin. Bu aşamada amaç kural ezberlemek değil, her fiilin 'hissini' tanımaktır. İlk iki günü bu temel gruplar ile edatlardan sonra gelen gerund kuralına ayırın; kullandığınız bir metin ya da dizi diyaloğundan gerçek örnekler toplayın, bu anlama katkı sağlar.

İkinci aşamada anlam değiştiren fiillere odaklanın: stop, remember, forget, try, regret, mean. Her biri için iki cümle çifti oluşturun; birini gerundla, diğerini infinitive ile yazın ve ikisinin Türkçe karşılığını koyun. Ardından bu cümle çiftlerini karıştırarak kendinize test uygulayın. Bu tekrar, beyin üzerindeki yükü azaltır ve sınav anında sezgisel bir tanıma kapasitesi kazandırır.

Son aşamada used to üçlüsü ve kalıpları (it's no use, can't help, look forward to, be worth) üzerinde çalışın. Bu kalıpları bağlamlı cümlelerle öğrenmek, soyut kural ezberinden çok daha etkilidir. Çalışmanızın son gününde tüm üniteyi kapsayan karma boşluk doldurma soruları çözün; her yanlışta ilgili kurala dönerek not alın. Hata defteri tutmak bu ünitede özellikle işe yarar, çünkü hatalar belirli fiil çiftlerinde yoğunlaşır.

En sık karıştırılan yapı çifti 'be used to' ile 'used to' dur. 'I used to swim.' (eskiden yüzerdim) ile 'I am used to swimming.' (yüzmeye alışkınım) cümleleri anlam olarak tamamen farklıdır; ancak öğrenciler her ikisinde de sadece 'used to' görür ve infinitive seçer. Çözüm: Cümlede 'be' fiilini görmüşseniz arkasında to edatı var demektir ve gerund gelmelidir.

'Look forward to' yapısında to'nun edat olduğunu unutmak da çok yaygın bir hatadır. 'I look forward to see you.' yanlıştır; doğrusu 'I look forward to seeing you.' dur. Aynı hata 'be used to', 'get used to', 'object to', 'be committed to' gibi yapılarda da tekrarlanır. Bir kalıpta to gördüğünüzde durup 'Bu to bir edat mı yoksa infinitive işareti mi?' sorusunu sormak, bu hata grubunu büyük ölçüde ortadan kaldırır.

'Stop, remember ve forget' fiillerinde gerund ile infinitive arasındaki anlam farkını görmezden gelmek sınav hatalarına yol açar. 'I forgot posting the letter.' (mektubu gönderdiğimi unuttum) ile 'I forgot to post the letter.' (mektubu göndermeyi unuttum) farklı anlamlardır. Sınav sorularında bu fiilleri gördüğünüzde hemen bağlamı okuyun: cümlede geçmişe dönük bir pişmanlık ya da hatırlama mı söz konusu, yoksa yapılması gereken bir görev mi? Bu soruyu yanıtlamak doğru yapıyı seçmenizi sağlar.

• Bir cümlede edat (at, in, on, about, for, without, before, after) gördüğünüzde arkasına her zaman gerund (V-ing) yazın; infinitive asla gelmez.
• 'Used to' ile 'be used to' yu karıştırmamak için şunu hatırlayın: 'be used to' da am/is/are/was/were fiili varsa to edattır ve gerund gelir.
• Stop, remember, forget, try, regret gördüğünüzde önce cümlenin zaman sıralamasını çizin: eylem önce mi oldu, sonra mı? Önce olduysa gerund, sonra/yapılacaksa infinitive seçin.
• 'Look forward to', 'it's no use', 'can't help', 'be worth' kalıplarını her seferinde tam cümleyle tekrar edin; bu kalıplar gerund zorunluluğunu cümle bağlamında pekiştirir.

Aşağıdaki sorular Dubba editör ekibi tarafından bu ünite için hazırlandı. Cevabı görmeden önce kendin çözmeyi dene.

DubbAI'ye 'stop, remember ve forget fiillerinin gerund ve infinitive aldığında anlamının nasıl değiştiğini gösteren boşluk doldurma soruları üret' komutunu vererek kendi yanlışlarınıza özel sorular oluşturabilirsiniz. Ayrıca 'used to, be used to ve get used to içeren karma cümleler yaz ve boşlukları bana çözdür' diyerek üçlünün karışmasını önleyebilirsiniz.