İçeriğe atla
YeniMaarif uyumlu matematik testleriHemen çöz

Maarif uyumlu · 10. sınıf matematik · 3. Tema: Sayılar

Sayılar: yaprak test 1

10. sınıf matematiğin 3. teması Sayılar için 12 soru: 4 kolay, 4 orta, 4 zor.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları

Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.

  • MAT.10.3.1 · Bir doğal sayı ile asal çarpanları ve bölenleri arasındaki ilişkilere dair çıkarım yapabilme
  • MAT.10.3.2 · Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair muhakeme yapabilme
  • MAT.10.3.3 · Bir doğal sayının belirli doğal sayılara bölümünden kalanlarına dair muhakeme yapabilme

12 çözümlü soru

1.Kolay

MAT.10.3.1 · Bir doğal sayı ile asal çarpanları ve bölenleri arasındaki ilişkilere dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Bir doğal sayının asal çarpanları ve bölenleri ile ilgili ulaştığı sonuçlara yönelik matematiksel önermeler sunar.

Kodlama kulübündeki öğrenciler, bir şifreleme etkinliğinde kullanacakları anahtar sayıyı asal çarpanlarına ayrılmış biçimde 22⋅512^{2} \cdot 5^{1} olarak belirlemiştir. Şifreleme kuralını yazmadan önce bu anahtar sayının bölenleriyle ilgili bir matematiksel önerme sunmaları gerekmektedir. Bu anahtar sayı için sunulabilecek aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 1

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Anahtar sayı 22⋅512^{2} \cdot 5^{1} biçimindedir. Asal çarpanların üsleri 2 ve 1 olduğundan pozitif tam sayı bölenlerinin sayısı (2+1)(1+1)=3⋅2=6(2+1)(1+1)=3 \cdot 2=6 olur. Bu bölenler 1,2,4,5,10,201, 2, 4, 5, 10, 20 olup gerçekten 6 tanedir. Dolayısıyla doğru önerme A seçeneğidir. Tam sayı bölenleri negatiflerle birlikte 12 tanedir; bu değer pozitif bölen sayısı değildir.
2.Kolay

MAT.10.3.1 · Bir doğal sayı ile asal çarpanları ve bölenleri arasındaki ilişkilere dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: d) Elde ettiği önermelerin gerçek yaşam durumları içeren problemlerdeki kullanışlılığını değerlendirir.

Deprem sonrası bir okul bahçesi toplanma alanı olarak kullanılmaktadır. Bu alana 36 battaniye ulaştırılmıştır. Battaniyelerin tamamı çadırlara dağıtılacaktır. Her çadıra eşit sayıda ve en az bir battaniye verilecek, çadır sayısı da pozitif tam sayı olacaktır. Tek bir çadır kullanılması da, 36 çadır kullanılması da kurallara uygundur. 36'nın asal çarpanlarına ayrılmış hâli 22⋅322^{2} \cdot 3^{2} biçimindedir. Pozitif bölen sayısı ile asal çarpan kuvvetleri arasındaki önerme bu dağıtımda kullanıldığında kaç farklı çadır sayısı seçilebilir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 2

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

36 = 22⋅322^{2} \cdot 3^{2} olduğundan pozitif tam sayı bölenlerinin sayısı (2+1)(2+1)=3⋅3=9(2+1)(2+1) = 3 \cdot 3 = 9 dur. Bu bölenler 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 ve 36'dır. Her bölen, kurallara uygun bir çadır sayısına karşılık gelir; örneğin 4 çadırda 9'ar, 9 çadırda 4'er battaniye dağıtılabilir. Çadır sayısı negatif olamayacağından negatif bölenler bu problemde kullanışlı değildir. Önerme, 9 farklı çadır sayısı belirlenmesinde kullanılır. Doğru cevap B'dir.
3.Kolay

MAT.10.3.2 · Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: c) Oluşturduğu genellemelerin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını örneklerle sınar.

Bilim fuarında "Kristal Büyümesi" projesi hazırlayan Ayşe, birbirinden farklı iki doğal sayı için şu genellemeyi kurmuştur: "EBOB her zaman her iki sayıdan da küçüktür; EKOK ise her zaman her iki sayıdan da büyüktür." Ayşe, bu genellemedeki EBOB ve EKOK varsayımlarını projesindeki iki deney kabının kristal sayılarıyla sınayacaktır. Birinci kapta 1212, ikinci kapta 3636 kristal vardır. Bu örnek, genellemedeki EBOB ve EKOK varsayımları için aşağıdakilerden hangisini gösterir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 3

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

36=12⋅336 = 12 \cdot 3 olduğundan 1212, 3636'yı böler. Bir doğal sayı diğerini böldüğünde EBOB küçük sayıya, EKOK büyük sayıya eşittir. Dolayısıyla EBOB⁡(12,36)=12\operatorname{EBOB}(12, 36) = 12 ve EKOK⁡(12,36)=36\operatorname{EKOK}(12, 36) = 36 olur. EBOB varsayımı, EBOB'un her iki sayıdan da küçük olmasını ister; ancak 12<1212 < 12 doğru değildir. EKOK varsayımı, EKOK'un her iki sayıdan da büyük olmasını ister; ancak 36>3636 > 36 doğru değildir. Bu örnekte iki varsayım da sağlanmaz.
4.Kolay

MAT.10.3.3 · Bir doğal sayının belirli doğal sayılara bölümünden kalanlarına dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: d) Ulaştığı önermelerin katkısını bu sayıların en küçük ortak katlarından oluşan sayılara bölümünden kalanı bulma bağlamında değerlendirir.

Matematik dersinde araştırma ödevi hazırlayan bir öğrenci, Mehmed Nadir'in Hesab-ı Nazari adlı kitabındaki bölünebilme kurallarını incelemiş ve defterine şu önermeyi yazmıştır: Sıfırdan farklı bir doğal sayının 3 ile bölümünden kalan aa, 4 ile bölümünden kalan bb ve bu sayıların en küçük ortak katı olan 12 ile bölümünden kalan cc ise; cc sayısının 3 ile bölümünden kalan aa, 4 ile bölümünden kalan bb olur. Öğrenci önermeyi, 12 ile bölümünden kalanı 7 olan bir doğal sayı üzerinde denemeye karar vermiştir. Bu önermeye göre seçilen sayının 3 ve 4 ile bölümünden kalanlar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 4

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Seçilen sayının 12 ile bölümünden kalanı 7 olduğundan önermedeki cc değeri 7'dir. Önermeye göre 3 ile bölümünden kalan, 7'nin 3 ile bölümünden kalana eşittir. 7=2⋅3+17 = 2 \cdot 3 + 1 olduğundan bu kalan a=1a = 1 olur. 4 ile bölümünden kalan, 7'nin 4 ile bölümünden kalana eşittir. 7=1⋅4+37 = 1 \cdot 4 + 3 olduğundan bu kalan b=3b = 3 olur. Böylece kalanlar sırasıyla 1 ve 3'tür.
5.Orta

MAT.10.3.1 · Bir doğal sayı ile asal çarpanları ve bölenleri arasındaki ilişkilere dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: b) Farklı örneklerden elde ettiği örüntüleri listeleyerek bir doğal sayının asal çarpanları ve bölenleri hakkındaki varsayımlarına yönelik örüntüleri geneller.

Bir okul müzik kulübü, ritim uygulamasında bir parçanın vuruş sayısının eşit süreli gruplara kaç farklı biçimde ayrılabildiğini incelemektedir. Bu değer, vuruş sayısının pozitif tam sayı bölenlerinin sayısına eşittir. Öğrenciler dört bölüm için asal çarpanlara ayırma ve pozitif bölen sayısı örneklerini aşağıdaki tabloda listelemiştir.
BölümVuruş sayısının asal çarpanlarına ayrılmış hâliPozitif bölen sayısı
Isınma22⋅312^{2} \cdot 3^{1}6
Eşlik21⋅322^{1} \cdot 3^{2}6
Nakarat22⋅322^{2} \cdot 3^{2}9
Kapanış24⋅312^{4} \cdot 3^{1}10
Kulüp, prova için nakarat bölümünü art arda 100 kez çalmıştır. Bu tekrarlardan oluşan final kaydının toplam vuruş sayısı, nakarat bölümünün vuruş sayısının 100 katıdır. Tablodaki örneklerden elde edilen örüntüye göre final kaydının pozitif tam sayı bölenlerinin sayısı kaçtır?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 5

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Nakarat bölümünün vuruş sayısı 22⋅322^{2} \cdot 3^{2} dir. 100=22⋅52100 = 2^{2} \cdot 5^{2} olduğundan final kaydının vuruş sayısı 22⋅32⋅22⋅52=24⋅32⋅522^{2} \cdot 3^{2} \cdot 2^{2} \cdot 5^{2} = 2^{4} \cdot 3^{2} \cdot 5^{2} olur. Tablodaki her örnekte pozitif bölen sayısı, üslerin 1 fazlalarının çarpımına eşittir: (2+1)(1+1)=6(2+1)(1+1) = 6, (1+1)(2+1)=6(1+1)(2+1) = 6, (2+1)(2+1)=9(2+1)(2+1) = 9 ve (4+1)(1+1)=10(4+1)(1+1) = 10. Bu örüntü, yeni gelen 525^{2} çarpanını da kapsayacak biçimde genellenirse final kaydının pozitif bölen sayısı (4+1)(2+1)(2+1)=5⋅3⋅3=45(4+1)(2+1)(2+1) = 5 \cdot 3 \cdot 3 = 45 bulunur. Soru yalnızca pozitif bölenleri istediğinden sonuç 2 ile çarpılmaz.
6.Orta

MAT.10.3.1 · Bir doğal sayı ile asal çarpanları ve bölenleri arasındaki ilişkilere dair çıkarım yapabilme

Süreç bileşeni: c) Oluşturduğu genellemelerin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını örneklerle sınar.

Bir okulun sağlıklı beslenme projesinde hemşire, üç şişeye sırasıyla 3636, 4848 ve 6060 damla D vitamini koymuştur. Her şişedeki damlalar günlere eşit sayıda dağıtılacağından, damla sayısının pozitif bölenleri seçilebilecek günlük damla miktarlarını gösterir. Öğrenciler, inceledikleri örneklerden şu genellemeyi kurmuştur: n=p1a1⋅p2a2⋯pkakn = p_{1}^{a_{1}} \cdot p_{2}^{a_{2}} \cdots p_{k}^{a_{k}} biçiminde asal çarpanlarına ayrılan bir doğal sayının pozitif bölen sayısı (a1+1)(a2+1)⋯(ak+1)(a_{1}+1)(a_{2}+1)\cdots(a_{k}+1) olur. Aynı genellemeye göre bu sayının tam sayı bölenlerinin sayısı, pozitif bölen sayısına eşittir. Bu genelleme, üç şişedeki damla sayıları örnek alınarak sınandığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 6

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Şişelerdeki sayılar asal çarpanlarına ayrılır: 36=22⋅3236 = 2^{2} \cdot 3^{2}, 48=24⋅3148 = 2^{4} \cdot 3^{1}, 60=22⋅31⋅5160 = 2^{2} \cdot 3^{1} \cdot 5^{1}. Pozitif bölen sayısı formülü örneklere uygulanır: (2+1)(2+1)=9(2+1)(2+1) = 9, (4+1)(1+1)=10(4+1)(1+1) = 10, (2+1)(1+1)(1+1)=12(2+1)(1+1)(1+1) = 12. Listeleyerek sınama da aynı sonucu verir: 3636'nın pozitif bölenleri 1,2,3,4,6,9,12,18,361, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36; 4848'in pozitif bölenleri 1,2,3,4,6,8,12,16,24,481, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48; 6060'ın pozitif bölenleri 1,2,3,4,5,6,10,12,15,20,30,601, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30, 60'tır. Genellemenin ilk kısmı üç örnekte de varsayımı karşılar. Her pozitif bölenin bir de negatif karşılığı olduğundan tam sayı bölen sayısı, pozitif bölen sayısının 22 katıdır: 1818, 2020 ve 2424. Bu yüzden tam sayı bölen sayısının pozitif bölen sayısına eşit olduğu iddiası üç örnekte de karşılanmaz. Sınama sonucu B seçeneğidir.
7.Orta

MAT.10.3.3 · Bir doğal sayının belirli doğal sayılara bölümünden kalanlarına dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: c) Oluşturduğu genellemenin kendi varsayımını karşılayıp karşılamadığını örneklerle sınar.

Mert, akıllı telefonundaki matematik uygulamasında şu genellemeyi oluşturmuştur: "Hem 22'ye hem 66'ya tam bölünen her doğal sayı 1212'ye de tam bölünür." Bu genellemeyi, 22 ile 66'nın çarpımının 1212 olması varsayımına dayandırmıştır. Genellemenin varsayımını karşılayıp karşılamadığını, telefonunun depolama uygulamasında görünen dört dosyanın kilobayt cinsinden boyutuyla sınayacaktır.
DosyaBoyut (KB)
Fotoğraf24482448
Video36183618
Belge18361836
Müzik50405040
Mert genellemesini bu örneklerle sınadığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşır?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 7

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

Genelleme bir koşullu önermedir: Bir sayı hem 22'ye hem 66'ya tam bölünüyorsa 1212'ye de tam bölünür. Örnek, ancak öncül doğru ve sonuç yanlışsa genellemeyi karşılamaz. 66'ya bölünme için sayının hem 22'ye hem 33'e bölünmesi gerekir. - 24482448: Son rakam çift olduğundan 22'ye, basamakları toplamı 2+4+4+8=182+4+4+8=18 olduğundan 33'e ve dolayısıyla 66'ya bölünür. Son iki basamak 4848, 44'ün katı olduğundan 44'e de bölünür. 2448=12×2042448=12\times 204 olup kalan 00'dır. Örnek genellemeyle çelişmez. - 36183618: Son rakam çift, basamakları toplamı 3+6+1+8=183+6+1+8=18 olduğundan hem 22'ye hem 66'ya bölünür. Son iki basamak 18=4×4+218=4\times 4+2 olduğundan 44'e bölünmez; bu yüzden 1212'ye de bölünmez. 3600=12×3003600=12\times 300 ve 18=12×1+618=12\times 1+6 olduğundan 3618=12×301+63618=12\times 301+6, yani kalan 66'dır. Öncül doğru, sonuç yanlış: genelleme bu örneği karşılamaz. - 18361836: Basamakları toplamı 1818 ve sayı çifttir; 66'ya bölünür. Son iki basamak 3636, 44'ün katıdır. 1836=12×1531836=12\times 153 olduğundan 1212'ye tam bölünür. Örnek çelişmez. - 50405040: Basamakları toplamı 99, 33'ün katıdır ve sayı çifttir; 66'ya bölünür. 5040=12×4205040=12\times 420 olduğundan 1212'ye de tam bölünür. Örnek çelişmez. Yalnızca video boyutu genellemeyi karşılamadığını gösterdiğinden doğru yargı D'dir. (22 ile 66 aralarında asal değildir; 1212'ye bölünme için birlikte aranması gereken koşullar 33 ve 44'tür.)
8.Orta

MAT.10.3.3 · Bir doğal sayının belirli doğal sayılara bölümünden kalanlarına dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Ulaştığı sonuçlara yönelik matematiksel önermeleri doğrulayabileceği şekilde sunar.

Kodlama ve robotik kulübü, robotların beş basamaklı seri numaralarını 1212'ye bölmeden kalanı bulacak bir program hazırlamaktadır. Program, bir robotun seri numarası için yalnızca şu iki sonucu kaydetmiştir: Sayının 33 ile bölümünden kalan 22, 44 ile bölümünden kalan 33'tür. Buna göre bu seri numarasının 1212 ile bölümünden kalanına ilişkin, doğrulanabilecek biçimde sunulmuş doğru önerme aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 8

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

Kaydedilen sonuçlara göre seri numarasının 33 ile bölümünden kalan 22, 44 ile bölümünden kalan 33'tür. Bu sayının 1212 ile bölümünden kalan cc olsun. cc, 1212'den küçük bir doğal sayıdır; ayrıca cc'nin 33 ile bölümünden kalanı 22, 44 ile bölümünden kalanı 33 olmalıdır. 44 ile bölümünden kalanı 33 olup 1212'den küçük olan doğal sayılar 33, 77 ve 1111'dir. 3=3⋅1+03 = 3 \cdot 1 + 0 olduğundan 33'ün 33 ile bölümünden kalanı 00'dır. 7=3⋅2+17 = 3 \cdot 2 + 1 olduğundan 77'nin 33 ile bölümünden kalanı 11'dir. 11=3⋅3+211 = 3 \cdot 3 + 2 olduğundan 1111'in 33 ile bölümünden kalanı 22'dir. Bu üç sayıdan yalnızca 1111, 33 ile bölümünden 22 kalanını verir. 11=4⋅2+311 = 4 \cdot 2 + 3 olduğu için 1111'in 44 ile bölümünden kalanı 33'tür ve 11<1211 < 12'dir. Böylece önerme, seri numarası 1212'ye bölünmeden doğrulanır. Doğru önerme B'dir.
9.Zor

MAT.10.3.2 · Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: e) Elde ettiği önermeler ile ilgili matematiksel doğrulama yöntemlerini seçer ve kullanır.

Okulun sergi holünde üç dikdörtgen pano vardır. Panoların ölçüleri 4848 cm ×\times 3636 cm, 4848 cm ×\times 6060 cm ve 3636 cm ×\times 6060 cm'dir. Her pano, kenar uzunluğu tam sayı santimetre olan özdeş kare fayanslarla kesilmeden ve boşluk bırakılmadan döşenecektir. İşçilik ücreti fayans başına 1515 TL'dir. Toplam işçilik maliyetini en aza indirmek için her panoda, kenarı o panonun iki kenar uzunluğunun en büyük ortak bölenine eşit olan mümkün olan en büyük fayans kullanılacaktır. Ece, herhangi iki doğal sayı için EBOB(a,b)⋅EKOK(a,b)=a⋅bEBOB(a,b) \cdot EKOK(a,b) = a \cdot b önermesini doğrulamıştır. Ece bu önermeyi üç sayıya genelleyerek EBOB(48,36,60)⋅EKOK(48,36,60)=48⋅36⋅60EBOB(48,36,60) \cdot EKOK(48,36,60) = 48 \cdot 36 \cdot 60 eşitliğinin doğru olduğunu ve üç panodaki toplam fayans sayısının EKOK(48,36,60)EBOB(48,36,60)\dfrac{EKOK(48,36,60)}{EBOB(48,36,60)} olduğunu ileri sürmektedir. Ece'nin üç sayıya yönelik genellemesi matematiksel bir doğrulama yöntemiyle sınandığında, en az maliyete ilişkin doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 9

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Doğrulama yöntemi olarak asal çarpanlara ayırma seçilir. Sayılar iki basamaklı olduğu için çarpanlar belirlenebilir; ortak katları 720'ye kadar listelemek kullanışsızdır. İki sayı için bilinen eşitlik ise üçüncü sayıya kendiliğinden taşınamayacağından cebirsel genelleme, sayısal olarak sınanmadan kabul edilemez. 48=24⋅348 = 2^4 \cdot 3, 36=22⋅3236 = 2^2 \cdot 3^2 ve 60=22⋅3⋅560 = 2^2 \cdot 3 \cdot 5 olduğundan EBOB(48,36,60)=22⋅3=12EBOB(48,36,60) = 2^2 \cdot 3 = 12 ve EKOK(48,36,60)=24⋅32⋅5=720EKOK(48,36,60) = 2^4 \cdot 3^2 \cdot 5 = 720 bulunur. Çarpım 12⋅720=864012 \cdot 720 = 8640'tır. Üç sayının çarpımı 48⋅36⋅60=1728⋅60=10368048 \cdot 36 \cdot 60 = 1728 \cdot 60 = 103680'dir. 8640≠1036808640 \neq 103680 olduğundan genelleme yanlıştır; toplam fayans sayısı 72012=60\dfrac{720}{12} = 60 alınamaz. Her pano kendi kenarlarının EBOB'u ile döşenir. EBOB(48,36)=12EBOB(48,36) = 12 olup fayans sayısı 4⋅3=124 \cdot 3 = 12, EBOB(48,60)=12EBOB(48,60) = 12 olup fayans sayısı 4⋅5=204 \cdot 5 = 20, EBOB(36,60)=12EBOB(36,60) = 12 olup fayans sayısı 3⋅5=153 \cdot 5 = 15'tir. İki sayıya ait önerme bu hesapla uyumludur: örneğin EKOK(48,36)EBOB(48,36)=14412=12\dfrac{EKOK(48,36)}{EBOB(48,36)} = \dfrac{144}{12} = 12. Toplam fayans sayısı 12+20+15=4712 + 20 + 15 = 47, en az işçilik maliyeti 47⋅15=70547 \cdot 15 = 705 TL'dir.
10.Zor

MAT.10.3.2 · Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: ç) Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair elde ettiği genellemelere yönelik önermeler sunar.

Okul bahçesini çitle çevirme projesinde çit çekilecek uzunluklar aşağıdaki gibidir. Öğrenciler bu uzunlukların ortak bölenleri ile ortak katlarını inceleyerek EBOB ve EKOK arasındaki ilişkilere dair genellemeler yapmış ve bunları önerme olarak yazmıştır.
ÇitUzunluk
Bahçenin kısa kenarı24 m
Bahçenin uzun kenarı36 m
Çiçek tarhının düz kenarı18 m
Buna göre öğrencilerin sunduğu aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 10

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

Tablodaki uzunluklar 1818, 2424 ve 3636 m’dir. Bahçenin kenarları 2424 m ve 3636 m’dir. Asal çarpanlar: 18=2⋅3218=2\cdot 3^{2}, 24=23⋅324=2^{3}\cdot 3, 36=22⋅3236=2^{2}\cdot 3^{2}. İki kenar için EBOB⁡(24,36)=22⋅3=12\operatorname{EBOB}(24,36)=2^{2}\cdot 3=12 ve EKOK⁡(24,36)=23⋅32=72\operatorname{EKOK}(24,36)=2^{3}\cdot 3^{2}=72 olur. 12⋅72=86412\cdot 72=864 ve 24⋅36=86424\cdot 36=864 olduğundan EBOB⁡(24,36)⋅EKOK⁡(24,36)=24⋅36\operatorname{EBOB}(24,36)\cdot\operatorname{EKOK}(24,36)=24\cdot 36 eşitliği sağlanır. Üç çit uzunluğu için EBOB⁡(18,24,36)=2⋅3=6\operatorname{EBOB}(18,24,36)=2\cdot 3=6 ve EKOK⁡(18,24,36)=23⋅32=72\operatorname{EKOK}(18,24,36)=2^{3}\cdot 3^{2}=72 olur. 6⋅72=4326\cdot 72=432, üç uzunluğun çarpımı ise 18⋅24⋅36=15 55218\cdot 24\cdot 36=15\,552 olur. 432≠15 552432\neq 15\,552 olduğundan aynı eşitlik üç uzunluk için sağlanmaz. Bu nedenle doğru önerme C’dir. A’da üç uzunluk için eşitlik yoktur; iki kenar için ise vardır. B’de 12+72=84≠86412+72=84\neq 864 olur. D’de EBOB 66’dır; uzunluklar aralarında asal değildir ve EKOK çarpıma eşit değildir. E’de 12<24<36<7212<24<36<72 olduğundan EBOB kenarlardan büyük, EKOK kenarlardan küçük değildir.
11.Zor

MAT.10.3.2 · Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: a) Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair varsayımlarda bulunur.

Bir okul kütüphanesine roman, bilim ve tarih kitaplarından sırasıyla 2828, 4242 ve 7070 adet gelmiştir. Kütüphaneci, bölümleri birbirine karıştırmadan her bölümdeki kitapların tamamını aynı büyüklükte paketlere ayıracaktır. Paket büyüklüğü bütün bölümlerde aynı olacak ve olabildiğince büyük seçilecektir. Bu kütüphanede roman kulübü 2828 günde, bilim kulübü 4242 günde, tarih kulübü 7070 günde bir toplanmaktadır. Üç kulüp bugün aynı gün toplanmıştır. Kütüphaneci, paket büyüklüğü ile kulüplerin yeniden aynı gün toplanacağı en kısa süreye ilişkin varsayımlar yazmıştır. Buna göre kütüphanecinin aşağıdaki varsayımlarından hangisi doğrudur?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 11

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

Paketlemede bölümler karıştırılmadan kitapların tamamı aynı ve olabildiğince büyük paketlere ayrılacaktır. Aranan büyüklük, 2828, 4242 ve 7070 sayısının ortak pozitif bölenlerinin en büyüğüdür. 28=22⋅728 = 2^{2} \cdot 7, 42=2⋅3⋅742 = 2 \cdot 3 \cdot 7 ve 70=2⋅5⋅770 = 2 \cdot 5 \cdot 7 olduğundan ortak çarpanların en küçük kuvvetleri alınır: EBOB(28,42,70)=2⋅7=14\text{EBOB}(28, 42, 70) = 2 \cdot 7 = 14. Kontrol: 28=2⋅1428 = 2 \cdot 14, 42=3⋅1442 = 3 \cdot 14, 70=5⋅1470 = 5 \cdot 14. Böylece kitapların tamamı kullanılır. Kulüpler bugün birlikte toplanmıştır. Yeniden aynı gün toplanacakları en kısa süre, bu üç sayının ortak pozitif katlarının en küçüğüdür. Kuvvetlerin en büyükleri alınır: EKOK(28,42,70)=22⋅3⋅5⋅7=420\text{EKOK}(28, 42, 70) = 2^{2} \cdot 3 \cdot 5 \cdot 7 = 420. Kontrol: 420÷28=15420 \div 28 = 15, 420÷42=10420 \div 42 = 10, 420÷70=6420 \div 70 = 6. Pozitif ortak katların en büyüğü yoktur; ancak en küçüğü 420420 olduğu için kulüpler 420420 gün sonra yeniden aynı gün toplanır. Dolayısıyla doğru varsayım E seçeneğidir.
12.Zor

MAT.10.3.3 · Bir doğal sayının belirli doğal sayılara bölümünden kalanlarına dair muhakeme yapabilme

Süreç bileşeni: b) Aynı sayı ile bölme işleminden elde edilecek kalanlara ilişkin farklı örneklerle ilgili örüntüleri listeleyerek varsayımlarına yönelik örüntüleri geneller.

Bir büyükşehir belediyesinin trafik yönetim merkezi, sabah zirve saatinde bazı otobüs hatlarının duraklardan aldığı yolcu sayılarını incelemektedir. Merkez, yolcuları 12 kişilik gruplar halinde planlarken gruba girmeyen yolcu sayısını bölme işlemini yeniden yapmadan bulmak için beş hatta ait örnekleri aşağıdaki tabloya listelemiştir.
HatYolcu sayısı3 ile bölümünden kalan4 ile bölümünden kalan12 ile bölümünden kalan
H18752311
H21468104
H32390222
H43521215
H54806026
Aynı sabah sefere başlayan H6 hattının yolcu sayısı tabloda yoktur. Bu sayının 3 ile bölümünden kalanı, H5 satırındaki 3 ile bölümünden kalana eşittir; 4 ile bölümünden kalanı ise H4 satırındaki 4 ile bölümünden kalana eşittir. Tablodaki farklı örneklerde aynı bölenlere ait kalan örüntüleri listelenip genellenerek H6 hattının yolcu sayısının 12 ile bölümünden kalanı bulunacaktır. Buna göre bu kalan kaçtır?

dubba.com.tr · 10. sınıf matematik · Sayılar · Yaprak test 1 · Soru 12

Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

Tablodaki her satırda 12 ile bölümünden kalan (cc), 3 ile bölümünden kalan (aa) ve 4 ile bölümünden kalan (bb) yan yana listelenir: - H1: a=2a=2, b=3b=3, c=11c=11 ve 11=3⋅3+211=3\cdot 3+2, 11=4⋅2+311=4\cdot 2+3 - H2: a=1a=1, b=0b=0, c=4c=4 ve 4=3⋅1+14=3\cdot 1+1, 4=4⋅1+04=4\cdot 1+0 - H3: a=2a=2, b=2b=2, c=2c=2 ve 2=3⋅0+22=3\cdot 0+2, 2=4⋅0+22=4\cdot 0+2 - H4: a=2a=2, b=1b=1, c=5c=5 ve 5=3⋅1+25=3\cdot 1+2, 5=4⋅1+15=4\cdot 1+1 - H5: a=0a=0, b=2b=2, c=6c=6 ve 6=3⋅2+06=3\cdot 2+0, 6=4⋅1+26=4\cdot 1+2 Beş örneğin tümünde aynı örüntü vardır: cc nin 3 ile bölümünden kalan aa, 4 ile bölümünden kalan bb dir. Yani 0≤c<120 \le c < 12 olmak üzere cc, hem 3 ile bölündüğünde aa hem 4 ile bölündüğünde bb kalanını verir. H6 için tablodan a=0a=0 (H5) ve b=1b=1 (H4) okunur. 4 ile bölümünden kalanı 1 olan ve 12 den küçük olan adaylar 11, 55 ve 99 dur. - 11 in 3 ile bölümünden kalanı 11 dir. - 55 in 3 ile bölümünden kalanı 22 dir. - 99 un 3 ile bölümünden kalanı 00 dır. Yalnız 99, 3 ile bölündüğünde 00 kalanını verir. Bu genelleme tablodaki beş örneğin hepsiyle de uyumludur. Öyleyse H6 nın 12 ile bölümünden kalanı 99 dur.

İlgili rehberler