10. sınıf · 1. dönem 1. yazılı
Biyoloji · Senaryo 2
- Soru 116 puan
Bir araştırma grubunun raporunda, uzun mesafe göç eden bir kuş türüyle ilgili şu gözlemler yer almaktadır:
"Kuşlar göçten önce vücutlarında bol miktarda yağ depolar. Göç sırasında günlerce neredeyse hiç besin almadan uçarlar; kaslarını sürekli kasıp gevşetir, vücut sıcaklıklarını korurlar. Uçuş boyunca kas hücrelerindeki ATP miktarı ölçüldüğünde, yoğun enerji harcanmasına rağmen bu miktarın neredeyse sabit kaldığı görülmüştür."
1.1. Kas hücresinde ATP'nin enerji vermesi ve yeniden üretilmesi olaylarını fosforilasyon ve defosforilasyon kavramlarını kullanarak açıklayınız. Her olayda kullanılan ve oluşan maddeleri belirtiniz.
1.2. Yoğun enerji harcanmasına rağmen kas hücrelerindeki ATP miktarının neredeyse sabit kalmasını ATP'nin depolanmaması özelliğiyle ilişkilendiriniz. Kuşun bu süreçte kullandığı enerjinin kaynağını belirtiniz.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 2 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 216 puan
Bir öğrenci, canlılarda ATP'nin kullanıldığı bazı olayları aşağıdaki tabloda toplamıştır.
Canlı Gözlenen olay Ateş böceği Karanlıkta ışık saçar. Elektrikli yılan balığı Avını sersemletmek için elektrik akımı oluşturur. Çita Avının peşinden hızla koşar. Kutup ayısı Çok soğuk ortamda vücut sıcaklığını korur. 2.1. Her olayda ATP'deki kimyasal enerjinin hangi enerji formuna dönüştüğünü yazınız. Bu dönüşümlerden enerji ile ilgili hangi genellemeye ulaşılabileceğini belirtiniz.
2.2. Bir öğrenci "Ateş böceğinin saçtığı ışığın enerjisi Güneş'ten gelmez; çünkü ateş böceği fotosentez yapmaz." demiştir. Bu ifadeyi enerjinin besin zinciri boyunca aktarılmasıyla ilişkilendirerek sorgulayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 2 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 316 puan
Bir enerji içeceğinin reklamında şu ifadeler yer almaktadır:
"İçeceğimiz hazır ATP içerir! İçtiğiniz anda ATP kanınıza karışır, doğrudan kas hücrelerinize geçer ve size anında enerji verir. Fazlası vücudunuzda depolanır, ihtiyaç duyduğunuzda kullanılır."
3.1. Reklamdaki iki iddianın ATP'nin özelliklerine göre neden doğru olmadığını açıklayınız.
3.2. Kas hücrelerinin hareket için gereken ATP'yi nasıl elde ettiğini açıklayınız. Bu bilgiye dayanarak reklamı değerlendirmek isteyen bir öğrencinin sorması gereken bir araştırma sorusu yazınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 2 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 420 puan
Bir öğrenci, karbondioksitin fotosentezde kullanıldığını göstermek için bir deney tasarlamıştır. Öğrenci, aynı türden, aynı büyüklükte ve aynı gün sulanmış iki saksı bitkisini hava almayan iki özdeş cam fanusun altına koymuştur. Fanuslardan birinin içine havadaki karbondioksiti tutan sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisi bulunan bir kap, diğerine aynı miktarda su bulunan bir kap yerleştirmiştir. Fanuslar aynı sıcaklıktaki aydınlık bir ortamda bir hafta bekletilmiştir.
4.1. Deneyin hipotezini yazınız. Deneyin bağımsız değişkenini, bağımlı değişkenini ve iki kontrol değişkenini belirtiniz. Su bulunan kabın deneydeki görevini açıklayınız.
4.2. Bir hafta sonunda NaOH bulunan fanustaki bitkinin gelişiminin diğerine göre geri kaldığı ve yapraklarında daha az organik madde üretildiği belirlenmiştir. Bu sonucu fotosentez denklemiyle açıklayınız. Deneyde fanusların karanlık ortama konması durumunda neden anlamlı bir sonuç elde edilemeyeceğini belirtiniz.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 2 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 516 puan
Bir öğrenci, farklı canlılarda besinlerin sindirimi sırasında gerçekleşen bazı olayları sıralamıştır.
Olay Açıklama I İnsanda besinlerin dişlerle çiğnenerek küçük parçalara ayrılması II Midede salgılanan enzimlerin proteinleri daha küçük moleküllere parçalaması III Yağların safra ile küçük damlacıklara ayrılması IV Kuşun kaslı midesinde (taşlıkta) tohumların ezilmesi V İnce bağırsakta karbohidratların enzimlerle monosakkaritlere parçalanması 5.1. Olayları mekanik sindirim ve kimyasal sindirim olarak sınıflandırınız. Sınıflandırmada kullandığınız ölçütü yazınız.
5.2. Mekanik sindirimin kimyasal sindirimi nasıl kolaylaştırdığını açıklayınız. I. ve IV. olaylar arasındaki benzerliği ve farklılığı belirtiniz.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 2 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 616 puan
Aşağıda bir akyuvar hücresinin vücuda giren bir bakteriyi sindirmesi sırasında gerçekleşen olaylar karışık olarak verilmiştir.
A. Koful ile lizozom birleşir.
B. Bakteri, hücre zarı tarafından sarılarak koful içinde hücreye alınır.
C. Sindirimden geriye kalan atıklar hücre dışına atılır.
D. Lizozomdaki enzimler bakteriyi yapı taşlarına kadar parçalar.
E. Oluşan küçük moleküller sitoplazmaya geçer.
6.1. Olayları gerçekleşme sırasına göre diziniz. Bu sindirimin hangi sindirim çeşidi olduğunu gerekçesiyle belirtiniz.
6.2. Akyuvardaki bu sindirim ile ince bağırsakta gerçekleşen sindirimi enzimlerin etki ettiği yer ve sindirilebilecek besinin büyüklüğü bakımından karşılaştırınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 2 · Soru 6
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- BİY.10.1.1 · kâğıtta 3 soruCanlıların yaşamına devam edebilmesi için enerjinin gerekliliğini sorgulayabilmeTesti çöz
- BİY.10.1.3 · kâğıtta 1 soruFotosentezde kullanılan ve üretilen maddelerle ilgili deney yapabilmeTesti çöz
- BİY.10.1.5 · kâğıtta 2 soruCanlılarda sindirim çeşitlerini ve yapılarını sınıflandırabilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100