İçeriğe atla
Giriş yap
OYSS Hazırlık

10. sınıf · 1. dönem 2. yazılı

Biyoloji · Senaryo 3

7 ana soru · 15 madde · 100 puan · 40 dakika

Bu kâğıdı burada çöz

7 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

40:00
Anahtar
  1. Soru 115 puan

    Bora, fotosentezde havadaki hangi gazın kullanıldığını ve hangi gazın üretildiğini sınamak için üç özdeş, hava geçirmez cam fanus hazırlamıştır. Her fanusa bir mum, bir CO₂ ölçer ve aşağıdaki tabloda belirtilen maddeleri koyup fanusları kapatmıştır. Mumları, fitillerine sarılı ve pile bağlı ince bir teli ısıtarak fanus açılmadan yakmış; mumlar içerideki hava yanmaya yetmediği için kendiliğinden sönmüştür. Ardından fanusları 5 gün aynı sıcaklıkta bekletmiş, 5. günün sonunda mumları aynı yöntemle yeniden yakmayı denemiştir.

    Fanus Mumla birlikte fanusa konulan madde Bekletildiği ortam 5. gün sonunda CO₂ miktarı (ilk güne göre) 5. gün sonunda mum yeniden yakılmak istendiğinde
    I Su dolu cam kap (bitki yok) Aydınlık Değişmedi Tutuşmadı
    II Suda köklendirilmiş nane fidesi bulunan su dolu cam kap Aydınlık Azaldı Tutuştu ve bir süre yandı
    III Suda köklendirilmiş nane fidesi bulunan su dolu cam kap Karanlık (ışık geçirmez dolap) Arttı Tutuşmadı

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    1.1. II. fanustaki bitkinin fanus havasından hangi gazı kullandığını ve fanus havasına hangi gazı verdiğini belirleyiniz; her biri için tablodaki hangi bulguya dayandığınızı yazınız. Ardından III. fanusta mumun tutuşmamasını ve CO₂ miktarının artmasını açıklayınız.

    1.2. Bora, sonuçlarıyla "Bitkinin oksijen üretebilmesi için ışık gereklidir." hipotezini sınamak istemektedir. Bunun için hangi iki fanusun sonuçlarını karşılaştırması gerektiğini gerekçesiyle yazınız. Ardından I. ve III. fanusların karşılaştırılmasının bu hipotezi sınamak için neden uygun olmadığını açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 215 puan

    Bir süt çiftliğini ziyaret eden öğrencilere veteriner hekim, ineğin midesindeki dört bölmeyi adlarını söylemeden A, B, C ve D harfleriyle tanıtmış ve aşağıdaki notları vermiştir.

    Bölme Veteriner hekimin notu
    A Midenin en büyük bölmesidir. Yutulan otlar önce buraya gelir ve geçici olarak depolanır. İçinde çok sayıda mikroorganizma yaşar.
    B A ile birlikte çalışır; mikroorganizmalar burada da bulunur. Besin bu bölmeden ağza geri gönderilir.
    C Yeniden yutulan besin buraya gelir. Besindeki suyun büyük kısmı bu bölmede uzaklaştırılır.
    D Midenin son bölmesidir. İneğin kendi sindirim enzimleri bu bölmede etkili olur.

    Veteriner hekim ayrıca ineğin kendi hücrelerinin selülozu parçalayan enzimi üretemediğini, bu enzimlerin A ve B bölmelerinde yaşayan mikroorganizmalar tarafından salgılandığını belirtmiştir.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    2.1. A, B, C ve D bölmelerinin adlarını yazınız. Ardından ineğin otlarken kopardığı bir ot parçasının ağızdan ince bağırsağa kadar izlediği yolu, ağza geri dönüşünü de göstererek harflerle sıralayınız.

    2.2. A ve B bölmelerinde selülozun sindirimini, sindirimin gerçekleştiği yere göre hücre içi ya da hücre dışı sindirim olarak sınıflandırınız ve gerekçesini yazınız. Ardından besinin B bölmesinden ağza geri getirilip yeniden çiğnenmesinin hangi sindirim çeşidine örnek olduğunu belirtiniz ve bu olayın selülozun sindirimine katkısını açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 314 puan

    Bir biyoloji öğrencisi; at, insan, kedi ve tavuğu sindirim yapılarına göre ayırt etmek için aşağıdaki sınıflandırma anahtarını hazırlamıştır. Anahtar 1. basamaktan başlanarak kullanılır ve her canlı tek bir çıkışa ulaşır.

    Basamak Soru Cevap "Evet" ise Cevap "Hayır" ise
    1 Ağızda diş bulunur mu? 2. basamağa geçiniz. Çıkış (I)
    2 Selülozu sindiren mikroorganizmalar kör bağırsakta bulunur mu? Çıkış (II) 3. basamağa geçiniz.
    3 Köpek dişleri büyük ve sivri, sindirim kanalı vücut boyutuna göre kısa mıdır? Çıkış (III) Çıkış (IV)

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    3.1. At, insan, kedi ve tavuğun anahtarda hangi çıkışa ulaştığını yazınız. Ardından anahtara inek de eklenirse ineğin 2. basamakta hangi cevabı alacağını gerekçesiyle ve hangi çıkışa ulaşacağını yazınız.

    3.2. Anahtardaki at ile insanın midesi tek bölmelidir ve ikisinin de sindirim kanalı vücut boyutuna göre uzundur. Buna karşın at, selülozca zengin otlardan yararlanabilirken insan selülozu sindiremez. Bu farkın nedenini açıklayınız. Ardından at ile insanın diş yapılarını karşılaştırarak her birinin diş yapısının beslenme biçimine nasıl uyum sağladığını açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 414 puan

    Bir öğrenci, sindirim sistemindeki salgıların neden gerekli olduğunu sorgulamak için şu düşünce deneyini kurmuştur: "Bir kişinin mide öz suyu enzim ve mukus içermeye devam etseydi ama içinde hiç HCl bulunmasaydı ne olurdu?" Öğrenci, bu kişinin öğle yemeğinde haşlanmış yumurta, ekmek ve zeytinyağlı salata yediğini; mide dışındaki bütün sindirim organlarının ve salgılarının ise normal çalıştığını varsaymıştır.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    4.1. Bu kişide kimyasal sindirimi midede başlayamayacak besin grubunu belirleyiniz. Nedenini, HCl'nin bu besin grubunun sindirimindeki iki görevini yazarak açıklayınız. Ardından HCl bulunmamasının besinlerle birlikte mideye ulaşan bakteriler açısından sonucunu belirtiniz.

    4.2. Öğrencinin varsayımındaki kişide bu besin grubunun sindirimi tamamen durmaz. Sindirimin hangi organda ve hangi salgılardaki enzimlerle tamamlanabileceğini yazınız. Ardından oluşan yapı taşlarının kana hangi yapı aracılığıyla geçtiğini ve hücrelerde hangi iki amaçla kullanıldığını belirtiniz.

    dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 514 puan

    Arda, kahvaltıda yediği peynirli tostun vücudundaki yolculuğunu anlatan bir "besin günlüğü" yazmıştır. Günlükten alınan ifadeler aşağıda verilmiştir.

    İfade Arda'nın günlüğü
    I Ekmek ağzımda dişlerimle küçük parçalara ayrılırken tükürüğümdeki enzim, ekmekteki nişastanın kimyasal sindirimini başlattı.
    II Safra kesemden ince bağırsağıma dökülen safra, içindeki enzimle peynirdeki yağları yağ asitleri ve gliserole parçaladı.
    III Pankreas öz suyundaki bikarbonat, midemden ince bağırsağıma geçen asitli besin bulamacını nötralize etti.
    IV Peynirdeki yağlardan oluşan yağ asitleri ve gliserol, villuslardaki kılcal kan damarlarına doğrudan geçti.
    V Tosttan geriye kalan sindirilmemiş artıkların kimyasal sindirimi kalın bağırsağımda tamamlandı.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    5.1. Günlükteki beş ifadenin her birinin doğru (D) mu yanlış (Y) mı olduğunu belirleyiniz. Yanlış olduğunu belirlediğiniz her ifadeyi bilimsel olarak doğru biçimde yeniden yazınız.

    5.2. Arda günlüğünü "Ekmekteki nişasta, ağzımda çiğnediğim anda enerjiye dönüştü." cümlesiyle bitirmiştir. Bu cümlenin neden hatalı olduğunu; nişastanın hücrelerde enerji eldesinde kullanılabilmesi için geçmesi gereken sindirim, emilim, taşınma ve hücresel solunum basamaklarını sırasıyla ilişkilendirerek açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  6. Soru 614 puan

    Bir dağcı, iki gün sürecek zirve tırmanışı için çantasına kuru üzüm, ceviz ve kurutulmuş et koymuştur. Kuru üzüm büyük ölçüde karbohidrat, ceviz büyük ölçüde yağ, kurutulmuş et ise büyük ölçüde protein içerir. Dağcının rehberi, "Bu üç besinin yapı taşları hücrelerinde solunum tepkimelerine farklı kapılardan girer ama aynı yolun sonunda buluşur." demiştir.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    6.1. Üç besinin yapı taşlarından hücresel solunumla enerji elde edilmesini karşılaştırarak aşağıdaki tabloya iki benzerlik ve iki farklılık yazınız.

    Benzerlikler Farklılıklar
    1
    2

    6.2. Tırmanışın dik bir bölümünde dağcının bacak kaslarına ihtiyacı karşılayacak kadar oksijen ulaşamamıştır. Bu sırada kas hücrelerinde glikozdan hızlı ATP üretimi sürerken yağ asitlerinden ATP üretimi yavaşlamıştır. Bu farkı, glikoz ve yağ asitlerinin hücresel solunuma katıldığı basamakları oksijen gereksinimiyle ilişkilendirerek açıklayınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 6

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  7. Soru 714 puan

    Bir biyoloji öğrencisi, iki farklı fermantasyon türünü karşılaştırmak amacıyla aşağıdaki iki düzeneği kurmuştur.

    Düzenek I: 250 mL'lik cam şişeye ılık su, toz şeker ve taze ekmek mayası konulmuş; şişenin ağzına sönük bir balon geçirilmiştir.

    Düzenek II: 250 mL'lik cam şişeye kaynatılıp ılıtılmış süt ve yoğurt mayası konulmuş; şişenin ağzına sönük bir balon geçirilmiştir.

    Her iki düzenek de 37 °C'de 3 saat bekletilmiştir. Süre sonunda Düzenek I'deki balonun şiştiği, Düzenek II'deki balonun ise sönük kaldığı görülmüştür. Düzenek II'deki sütün kıvamının koyulaşmaya başladığı ve pH kâğıdıyla yapılan ölçümde asitliğinin arttığı belirlenmiştir.

    Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

    7.1. Düzenek I'de balonu şişiren gazı ve bu gazın fermantasyonun hangi basamağında oluştuğunu belirtiniz. Ardından Düzenek II'deki balonun sönük kalmasını, bu düzenekte gerçekleşen fermantasyon türünü ve piruvatın son ürüne dönüşme biçimini yazarak açıklayınız.

    7.2. İki düzenekteki fermantasyonları karşılaştıran aşağıdaki tabloyu tamamlayınız.

    Karşılaştırma ölçütü Düzenek I Düzenek II
    Fermantasyonu gerçekleştiren canlı (a) (b)
    Fermantasyonun gerçekleştiği hücre bölümü (c) (d)
    ETS kullanılır mı? (e) (f)
    Bir glikozdan net ATP kazancı (g) (h)

    7.3. Düzenek II'de balon şişmediği hâlde fermantasyonun gerçekleştiğini gösteren gözlemi belirterek gerekçelendiriniz. Ardından Düzenek II'deki değişimin yoğurt mayasındaki canlılardan kaynaklandığını gösterebilmek için kurulması gereken kontrol düzeneğini yazınız.

    dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 3 · Soru 7

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddelerle ilgili deney yapabilme
/ 9
/ 6
2. soru · Canlılarda sindirim çeşitlerini ve yapılarını sınıflandırabilme
/ 8
/ 7
3. soru · Canlılarda sindirim çeşitlerini ve yapılarını sınıflandırabilme
/ 6
/ 8
4. soru · İnsanda enerji eldesi için sindirim, emilim ve taşıma süreçlerinin gerekliliği ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
/ 8
/ 6
5. soru · İnsanda enerji eldesi için sindirim, emilim ve taşıma süreçlerinin gerekliliği ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
/ 10
/ 4
6. soru · Farklı besin gruplarından enerji eldesi süreçlerini karşılaştırabilme
/ 8
/ 6
7. soru · Fermantasyon ile ilgili deney yapabilme
/ 6
/ 4
/ 4

Toplam: 0 / 100

10. sınıf biyoloji: bütün kâğıtlar

1. dönem 2. yazılı

1. dönem 1. yazılı