10. sınıf · 1. dönem 2. yazılı
Biyoloji · Senaryo 1
6 ana soru · 13 madde · 100 puan · 40 dakika
- Soru 117 puan
Selin, evdeki akvaryumun lambası açıkken su bitkisinin yapraklarından küçük gaz kabarcıklarının yükseldiğini, lamba kapatıldıktan bir süre sonra ise kabarcıkların kesildiğini fark etmiştir. Biyoloji öğretmeni bu kabarcıkların fotosentezde üretilen oksijen olduğunu söyleyince Selin, oksijen üretiminin ışığa bağlı olup olmadığını kontrollü bir deneyle sınamaya karar vermiştir. Selin'in okul laboratuvarından aldığı malzemeler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Malzeme Miktar Elodea (su bitkisi) 4 dal (eşit uzunlukta) Şeffaf cam beher 4 adet Işık kaynağı (lamba) 1 adet Karanlık kutu (ışık geçirmez) 1 adet Termometre 1 adet Kronometre 1 adet Sofra tuzu 1 paket Su Yeterli miktarda Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1.1. Selin'in tasarladığı deneyin amacını bir cümleyle yazınız. Ardından bu deneydeki bağımsız değişkeni, bağımlı değişkeni ve sabit tutulması gereken kontrol değişkenlerinden ikisini belirleyiniz.
1.2. Selin'in kuracağı kontrol düzeneği için listeden hangi malzemeleri kullanması gerektiğini seçiniz ve düzeneğin nasıl kurulacağını açıklayınız. Ardından kontrol düzeneğinin bu deneydeki işlevini gerekçesiyle belirtiniz.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 1 · Soru 1
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 217 puan
Bir hayvanat bahçesi rehberi, ziyaretçilere dört memelinin sindirim yapılarını tanıtmak için aşağıdaki bilgi kartını hazırlamıştır. Kartta canlıların adları yerine K, L, M ve N harfleri kullanılmıştır.
Canlı Diş Yapısı Mide Yapısı Bağırsak Uzunluğu (vücut boyutuna göre) K Büyük, sivri köpek dişleri; küçük, keskin kesici dişler Tek bölmeli, genişleyebilen Kısa L Geniş, çıkıntılı yüzeyli azı dişleri; kesici dişler bitki koparmaya uyarlanmış Dört bölmeli (işkembe, börkenek, kırkbayır, şirden) Uzun M Kesici, köpek ve azı dişlerinin üçü de belirgin Tek bölmeli Orta N Geniş, çıkıntılı yüzeyli azı dişleri; güçlü kesici dişler Tek bölmeli Uzun; kör bağırsak gelişmiş Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
2.1. Rehberin bu kartı hazırlarken kullandığı üç ölçütü belirleyiniz. Ardından bu ölçütlere göre karttaki dört canlıyı beslenme biçimleri bakımından gruplandırarak her gruba hangi canlıların girdiğini yazınız.
2.2. L ile K canlılarının sindirim yapılarını beslenme biçimleriyle ilişkilendirerek karşılaştırınız. Karşılaştırmanızda her iki canlı için diş yapısı, mide yapısı ve bağırsak uzunluğunun beslenmeye nasıl uyum sağladığını açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 1 · Soru 2
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 317 puan
Bir biyoloji öğretmeni, öğrencilerinden insanda enerji eldesi süreçlerini özetleyen bir "Süreç Kartı" hazırlamalarını istemiştir. Öğrenci Mert, aşağıdaki tabloyu oluşturmuştur.
Süreç Gerçekleştiği Yer Açıklama Kimyasal sindirim Ağız, mide, ince bağırsak Büyük besin molekülleri enzimlerle hidroliz edilerek yapı taşlarına parçalanır. Emilim Ağırlıklı olarak ince bağırsak Yapı taşları villuslar aracılığıyla kan ve lenf kılcallarına alınır. Taşınma Kan ve lenf dolaşımı Yapı taşları hücrelere ulaştırılır; hücreler bunları enerji eldesi, büyüme ve onarım için kullanır. Öğretmen tabloyu inceledikten sonra Mert'e şu soruyu yöneltir: "Peki safra ince bağırsağa hiç ulaşamasaydı yağların sindirim ve emilim süreçleri nasıl etkilenirdi? Bu durumun enerji eldesiyle bağlantısını da düşün."
Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
3.1. Safranın ince bağırsağa ulaşamaması durumunda yağların sindiriminin nasıl etkileneceğini, safranın yağlar üzerindeki görevini açıklayarak belirtiniz.
3.2. Safranın ince bağırsağa ulaşamaması durumunda yağ yapı taşlarının emilimi ve hücrelere taşınmasının nasıl etkileneceğini belirleyiniz. Ardından bu durumun hücrelerdeki enerji eldesine ve enerji gerektiren olaylara etkisini açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 1 · Soru 3
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 417 puan
Biyoloji öğretmeni, sindirim ve emilim süreçlerini özetleyen aşağıdaki tabloyu tahtaya yazar ve öğrencilerden boşlukları doldurmalarını ister. Ardından sınıfla birlikte tabloda emilim yolu diğerlerinden farklı olan besin grubunu ve kana geçen besinlerin vücuda dağılmadan önce uğradığı organı tartışır.
Besin Kimyasal Sindirim Bölgesi Yapı Birimi Emilim Yolu Karbohidratlar Ağız, (I) ……………… Monosakkaritler Kılcal kan damarı Proteinler (II) ……………… , ince bağırsak Amino asitler Kılcal kan damarı Nötral yağlar (III) ……………… (IV) ……………… ve gliserol (V) ……………… Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
4.1. Tablodaki (I), (II), (III), (IV) ve (V) numaralı boşlukları doldurunuz.
4.2. Tablodaki (V) numaralı boşluğa yazdığınız emilim yolunun, karbohidrat ve protein yapı birimlerinin emilim yolundan farklı olmasının nedenini açıklayınız.
4.3. Kılcal kan damarına geçen glikoz ve amino asitlerin vücuda dağılmadan önce karaciğere uğramasının vücut için önemini iki örnekle açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 1 · Soru 4
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 516 puan
Bir biyoloji öğrencisi, farklı besin gruplarının hücresel solunuma katılım basamaklarını gösteren aşağıdaki kod kartlarını hazırlamıştır. Ancak öğretmen, kartlardan ikisinin yanlış eşleştirildiğini belirtmiştir.
Kod Madde Eşleştirilen Basamak K1 Glikoz Glikoliz K2 Gliserol Asetil-CoA K3 Yağ asitleri Asetil-CoA K4 3 karbonlu amino asitler Krebs döngüsü K5 2 karbonlu amino asitler Asetil-CoA K6 4 ve daha fazla karbonlu amino asitler Krebs döngüsü Buna göre aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
5.1. Tablodaki yanlış eşleştirilen iki kodu belirleyiniz; her biri için doğru basamağı yazınız ve amino asitlerin hücresel solunuma farklı basamaklardan katılmasının nedenini açıklayınız.
5.2. Glikoz ile yağ asitlerinin hücresel solunumda ortak olarak geçtiği basamakları yazınız. Ardından karbohidrat, yağ ve proteinlerin oksijenli solunumu sonucunda ortak olarak açığa çıkan ürünleri belirtiniz.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 1 · Soru 5
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla. - Soru 616 puan
Bir araştırmacı, eşit kütlede alınan üç farklı besin grubu örneğinin (X, Y, Z) hücrelerde yıkımına ilişkin bilgileri aşağıdaki tabloda özetlemiştir.
Özellik (eşit kütle için) Besin X Besin Y Besin Z Yıkımı sonucunda elde edilen enerji miktarı Çok Az Az Yıkımı sonucunda azotlu atık oluşumu Yok Yok Var Not: "Az" ve "Çok" ifadeleri üç besin arasındaki göreli farkı göstermektedir. Besin Y ve Besin Z'nin enerji miktarları birbirine yakındır.
Buna göre aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
6.1. Tablodaki Besin X, Besin Y ve Besin Z'nin hangi besin grubuna ait olduğunu belirleyiniz. Her belirleme için tablodaki iki veriyi gerekçe olarak kullanınız.
6.2. Tabloya göre azotlu atık yalnızca Besin Z'nin yıkımında oluşmaktadır. Besin Z'nin yapı taşlarının taşıdığı hangi özellik bu sonuca yol açmaktadır? Gerekçenizi açıklayınız.
dubba.com.tr · 10. sınıf biyoloji · senaryo 1 · Soru 6
Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu kâğıttaki konuları test et
Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.
- BİY.10.1.3 · kâğıtta 1 soruFotosentezde kullanılan ve üretilen maddelerle ilgili deney yapabilmeTesti çöz
- BİY.10.1.5 · kâğıtta 1 soruCanlılarda sindirim çeşitlerini ve yapılarını sınıflandırabilmeTesti çöz
- BİY.10.1.6 · kâğıtta 2 soruİnsanda enerji eldesi için sindirim, emilim ve taşıma süreçlerinin gerekliliği ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilmeTesti çöz
- BİY.10.1.8 · kâğıtta 2 soruFarklı besin gruplarından enerji eldesi süreçlerini karşılaştırabilmeTesti çöz
Cevap ve puanlama anahtarı
Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.
Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).
Kendini puanla
Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.
Toplam: 0 / 100