İçeriğe atla
Giriş yap
OYSS Hazırlık

9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı

Edebiyat · Senaryo 2

6 ana soru · 19 madde · 100 puan · 40 dakika

Yazılı: 11 Kasım 2026

Bu kâğıdı burada çöz

6 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

40:00
Anahtar
  1. Soru 119 puan

    Aşağıdaki şiiri okuyup soruları cevaplayınız.

    Üç Derdim Var

    Vara vara vardım ol kara taşa
    Hasret ettin beni kavim kardaşa
    Sebep ne gözden akan kanlı yaşa
    Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm

    Nice sultanları tahttan indirdi
    Nicesinin gül benzini soldurdu
    Nicelerin gelmez yola gönderdi
    Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm

    Karac'oğlan der ki kondum göçülmez
    Acıdır ecel şerbeti içilmez
    Üç derdim var birbirinden seçilmez
    Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm

    Karacaoğlan (17. yüzyıl halk şairi; derlemelerdeki yaygın okunuşu)

    Sözlükçe: ol: o · kavim kardaş: akrabalar, yakınlar · nice: birçok · kondum göçülmez: konakladım, bu yerden göç edilmez · ecel şerbeti: ölüm

    1.1. Şiirin konusunu, temasını ve şiire hâkim olan duyguyu yazınız.

    1.2. Aşağıdaki tabloda şiirden alınan dizeler verilmiştir. Her dizede kullanılan edebî sanatın adını ve bu sanatın dizeye kattığı anlamı yazınız.

    Dize Edebî sanat Dizeye kattığı anlam
    Nicesinin gül benzini soldurdu
    Nice sultanları tahttan indirdi
    Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm

    1.3. Şiirdeki "kara taş" ve "ecel şerbeti" imgelerinin şiirde kazandığı anlamı bağlamdan hareketle yazınız.

    1.4. Şiirde edebî dile ait ifadelerin yanında günlük dile yakın ifadeler de vardır. Aşağıdaki tabloya şiirden ikişer örnek yazınız.

    Edebî dile ait ifadeler Günlük dile yakın ifadeler

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 2 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 219 puan

    Aşağıdaki şiiri okuyup soruları cevaplayınız.

    Saatçi

    Çarşının köşesinde küçük bir dükkân,
    Rafta yüz saat, her biri başka vakitte,
    İhtiyar saatçi eğilmiş masaya,
    Zamanı tamir eder ince bir pensle.

    Duvarda sarkaçlar nefes alıp verir,
    Tik taklar birikir, sessiz bir yağmur olur,
    Dükkânda akşam erken iner,
    Pencereden ışık sokağa eğilir.

    Kaç ömrün yayı kurulmuş bu masada,
    Kaç bekleyiş sarılmış küçük çarklara,
    Saatçi gözlüğünü alnına kaldırır,
    "Yarın gel," diyor, "bu da iyileşir."

    (Sınav için yazılmış özgün metin)

    2.1. Şiirin açık iletisini ve örtük iletisini birer cümleyle yazınız.

    2.2. Aşağıdaki tabloda şiirden alınan dizeler verilmiştir. Her dizedeki edebî sanatı belirleyiniz ve bu sanatın dizeye kattığı anlamı açıklayınız.

    Dize Edebî sanat Dizeye kattığı anlam
    Duvarda sarkaçlar nefes alıp verir
    Tik taklar birikir, sessiz bir yağmur olur
    Kaç ömrün yayı kurulmuş bu masada

    2.3. "Zamanı tamir eder ince bir pensle" dizesinde şair, hangi kelimeye sözlük anlamı dışında bir anlam yüklemiştir? Bu dizedeki imgeyi şiirin bütününden hareketle açıklayınız.

    2.4. Aşağıdaki tabloda şiirden alınan kelime ve kelime grupları verilmiştir. Her birinde görülen ses olayının adını yazınız.

    Şiirden alınan kelime / kelime grubu Ses olayı
    gözlüğünü
    rafta
    alnına
    diyor
    akşam erken

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 2 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 318 puan

    Aşağıdaki metni okuyup soruları cevaplayınız.

    Okurun Payı

    Bir arkadaşım, sevdiği bir şiiri bana okurken bir dizede durdu ve "Burası benim," dedi. Şaşırdım; şiir ona ait değildi. Ne demek istediğini sonradan anladım: Şair o dizede her şeyi söylememiş, bir aralık bırakmıştı; arkadaşım o aralığı kendi hayatıyla doldurmuştu. Dize artık biraz da onundu.

    Sanırım iyi metinlerin ortak yanı bu. Her şeyi açıkça söyleyen bir yazı, okura yapacak iş bırakmaz; okur yalnızca izler. Oysa bir şeyi sezdirip gerisini susan metin, okuru içeri çağırır. Okur kendi anılarını, korkularını, sevinçlerini o sessizliğe taşır; metin her okurda biraz farklı bir şeye dönüşür. Belki de bir şiirin yüzyıllarca yaşamasının sırrı budur: Her kuşak ona kendi payını katar.

    Bunu bir kural gibi söylemek istemiyorum; kuralları sevmem. Açık söyleyen güzel metinler de var elbette. Yine de şunu gözlemledim: Beni en çok değiştiren kitaplar, bana en az şey söyleyenler oldu. Onlar cömert metinlerdi; anlamın yarısını bana bırakmışlardı.

    Şimdi okurken kendime şunu soruyorum: Bu cümlede benim payım ne? Bazen hiçbir şey bulamıyorum; bazen de bir dizeyi okuyup arkadaşım gibi "Burası benim," diyorum. O an, yazarla aramda kimsenin görmediği bir el sıkışma oluyor.

    (Bir yazarın denemesinden — sınav için yazılmış özgün metin)

    3.1. Metnin konusunu ve ana düşüncesini yazınız.

    3.2. Aşağıda metinden alınan üç cümle numaralandırılmıştır:

    • I. "Bunu bir kural gibi söylemek istemiyorum; kuralları sevmem."
    • II. "Bir arkadaşım, sevdiği bir şiiri bana okurken bir dizede durdu ve 'Burası benim,' dedi."
    • III. "Şimdi okurken kendime şunu soruyorum: Bu cümlede benim payım ne?"

    Her cümlenin deneme türünün hangi özelliğini yansıttığını aşağıdaki tabloya yazınız.

    Cümle Yansıttığı deneme özelliği
    I
    II
    III

    3.3. Metinde koyu yazılan aralık ve cömert kelimelerinin metindeki anlamlarını bağlamdan hareketle yazınız.

    3.4. Yazarın "Oysa bir şeyi sezdirip gerisini susan metin, okuru içeri çağırır." cümlesini, 1. sorudaki şiirin "Nicelerin gelmez yola gönderdi" dizesiyle ilişkilendirerek açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 2 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 416 puan

    Bir ilçe meydanındaki çınar ağacı iki farklı metinde anlatılmıştır. Metin A ilçe gazetesinde çıkan bir haber, Metin B bir şairin dörtlüğüdür. Metinleri okuyup soruları cevaplayınız.

    Metin A — Haber

    İlçemizin meydanındaki çınar ağacı, yapılan inceleme sonucunda anıt ağaç olarak tescil edilmiştir. Yaşı yaklaşık 600 olarak belirlenen ağacın gövde çevresi 7 metre, boyu 28 metredir. Ağacın çevresine koruma bandı çekilecek, kuruyan dalları uzmanlar tarafından budanacaktır. Meydanda araç park edilmesi yasaklanmış olup vatandaşlarımızın ağacın köklerine zarar vermemeleri rica olunur.

    Metin B

    Altı yüz yıl meydanın sözünü dinlemiş,
    Düğünler, cenazeler geçmiş gölgesinden,
    Kollarını açmış sabırlı bir dede gibi,
    Dalında bir kuş ötse bütün çarşı susar.

    (Sınav için yazılmış özgün dörtlük)

    4.1. a) Metin B'nin örtük iletisini yazınız.

    b) Metin A'da örtük ileti bulunmamasının nedenini, metnin türü ve yazılış amacıyla açıklayınız.

    4.2. Aynı çınarın kuruyan bir dalından bir heykeltıraş heykel yapmış, bir müzisyen de çınar için bir türkü bestelemiştir. Aşağıdaki tabloda verilen sanat dallarının güzel sanatların hangi grubunda yer aldığını ve her birinin malzemesini yazınız.

    Sanat dalı Güzel sanat grubu Malzemesi
    Heykel
    Müzik
    Edebiyat

    4.3. Aşağıdaki tabloyu, iki metni karşılaştırarak doldurunuz.

    Ölçüt Metin A Metin B
    Kullanılan dil (günlük–resmî dil / edebî dil)
    Çınarın yaşını belirten ifade
    Çınara bakış (nesne olarak mı, canlı bir varlık olarak mı?)

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 2 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 58 puan

    Aşağıda bir şairle yapılan söyleşiden alınan bölümler verilmiştir (kurgusal). Söyleşiyi okuyup soruları cevaplayınız.

    I. Şiirlerinizde "kapı" kelimesi çok sık geçiyor. Bunun bir nedeni var mı? — Kapı benim için yalnızca tahtadan bir nesne değil; eşiği, ayrılığı, dönüşü de anlatır. Okur "kapı"yı görünce bunların hepsini birden duysun istiyorum.

    II. Şiirlerinizdeki olaylar gerçekten yaşandı mı? — Bir kısmı. Ama şiire girince hiçbir şey olduğu gibi kalmaz; yaşanmış bir akşamı yeniden kurarım, saatini, rengini, kişilerini değiştiririm. Şiirdeki akşam artık benim akşamım değil, şiirin akşamıdır.

    III. Günlük konuşmada kullanmayacağınız sözleri şiirde neden kullanıyorsunuz? — Çünkü bazen "üşüdüm" demek yetmiyor. "Ceketimin içinde bir kış taşıyorum" dediğimde kelimeler sözlükteki anlamlarından çıkıp yeni bir anlam kazanıyor; okur üşümeyi görüyor.

    IV. Okurlarınız şiirlerinizden birbirinden çok farklı şeyler anladıklarını söylüyor. — Bu beni sevindiriyor. Bir dizedeki "deniz" kelimesi kimine çocukluğunu, kimine bir kaybı hatırlatır; ben bu hatırlatmaları engelleyemem, istemem de.

    V. Bir şiir sizce ne zaman "iyi" bir şiirdir? — Söylediği şey doğru olduğu için değil, söyleyişi güzel olduğu için okunan; okurda haz uyandıran şiir iyidir.

    5.1. Söyleşinin her bölümünde aşağıdaki kavramlardan biri ön plandadır. Her bölümün karşısına uygun kavramı yazınız. (Kavramlar: çağrışım · estetik değer · imge · kurmaca · sembol · söz varlığı; bir kavram artacaktır.)

    Bölüm Kavram
    I
    II
    III
    IV
    V

    5.2. Şairin II. bölümdeki sözlerinden hareketle edebî eserlerde gerçeklik ile kurmaca arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 2 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  6. Soru 620 puan

    Bir öğrenci, 2. sorudaki "Saatçi" şiirini betimleme paragrafına dönüştürmek için aşağıdaki taslağı yazmıştır. Taslağı okuyup soruları cevaplayınız.

    Çarşının köşesindeki küçük dükkanın camında bir çok saat durur. İhtiyar usta öyle sessiz çalışırki içeri giren müşteri konuşmaya çekinir. Duvardaki sarkaçlar sallanır raftaki saatlerin sesi birbirine karışır. Ahmet usta gözlüğünü alnına kaldırıp "Yarın gel," der. Burada zaman durur mu, kimse bilmez; yada herkez bilir de söylemez. Hiç bir müşteri elinde bozuk bir saatle geri dönmemiştir.

    6.1. Taslakta sekiz yazım ve noktalama yanlışı vardır. Yanlışları bulup doğru biçimlerini aşağıdaki tabloya yazınız.

    Yanlış Doğru

    6.2. 4. sorudaki Metin B dörtlüğünü, dörtlüğün temasını ve ana duygusunu koruyarak 6–8 cümlelik bir betimleme paragrafı olarak yeniden yazınız. Dörtlüğün dizelerini aynen aktarmayınız. Paragrafınız aşağıdaki ölçütlere göre değerlendirilecektir:

    • Dörtlüğün temasına ve ana duygusuna uygunluk
    • Betimleme unsurları (niteleyici kelimeler, duyulara seslenen ifadeler, imge ve çağrışım)
    • Açık ve örtük iletinin korunması
    • Paragraf bütünlüğü ve cümleler arası akış
    • Yazım ve noktalama kuralları
    • Uzunluk (6–8 cümle) ve özgünlük

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 2 · Soru 6

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu kâğıttaki konuları test et

Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.

9. sınıf edebiyat testlerini çöz

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 5
/ 6
/ 4
/ 4
2. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 4
/ 6
/ 4
/ 5
3. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 4
/ 6
/ 4
/ 4
4. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 4
/ 6
/ 6
5. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 5
/ 3
6. soru · Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulayabilme
/ 8
/ 12

Toplam: 0 / 100

9. sınıf edebiyat: bütün kâğıtlar

1. dönem 1. yazılı