İçeriğe atla
Giriş yap
OYSS Hazırlık

9. sınıf · 1. dönem 1. yazılı

Edebiyat · Senaryo 1

5 ana soru · 16 madde · 100 puan · 40 dakika

Yazılı: 11 Kasım 2026

Bu kâğıdı burada çöz

5 soru · 100 puan. Her sorudan sonra cevabını anahtarla kontrol et, puanını ver; sonunda toplamını ve zayıf konunu gör. Hesap gerekmez.

40:00
Anahtar
  1. Soru 124 puan

    Aşağıdaki şiiri okuyup soruları cevaplayınız.

    Kıyıdaki Fener

    Akşam olur, gönlümde sızı kalır,
    Rüzgâr sokakta eski türkü arar,
    Kıyıda fener yolcuyu bekliyor,
    Dalgalar yorgun, kuma uzanıyor.

    Işığı suya düşer damla damla,
    Gece bir kuş gibi iner kıyıya,
    Bin yıldır bekler o taşın üstünde,
    Sabrı dağ kadar, gönlü deniz kadar.

    Her gemi bir hikâye taşır ona,
    Fener susar, dinler hepsini sessiz,
    Gün ağarır, uykuya dalar fener,
    Kıyıda yalnız ayak izi kalır.

    (Sınav için yazılmış özgün metin)

    1.1. Şiirin konusunu, temasını ve şiire hâkim olan duyguyu yazınız.

    1.2. Aşağıdaki tabloda şiirden alınan dizeler verilmiştir. Her dizede kullanılan edebî sanatın adını ve bu sanatın dizeye kattığı anlamı yazınız.

    Dize Edebî sanat Dizeye kattığı anlam
    Dalgalar yorgun, kuma uzanıyor.
    Gece bir kuş gibi iner kıyıya
    Bin yıldır bekler o taşın üstünde
    Işığı suya düşer damla damla

    1.3. "Her gemi bir hikâye taşır ona" dizesinde şair, hangi kelimeye sözlük anlamı dışında bir anlam yüklemiştir? Bu dizedeki imgeyi şiirin bütününden hareketle açıklayınız.

    1.4. Aşağıdaki tabloda verilen ses olaylarının her biri için şiirden birer örnek kelime ya da kelime grubu yazınız. Ardından bu ses olaylarının şiirin söyleyişine katkısını bir cümleyle belirtiniz.

    Ses olayı Şiirden örnek
    Ünsüz yumuşaması
    Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi)
    Ünlü düşmesi
    Ünlü daralması
    Ulama

    Söyleyişe katkısı: ......................................................................

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 1 · Soru 1

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  2. Soru 216 puan

    Aşağıdaki şiiri okuyup soruları cevaplayınız.

    İlahi

    Aşkın aldı benden beni
    Bana seni gerek seni
    Ben yanarım dünü günü
    Bana seni gerek seni

    Ne varlığa sevinirim
    Ne yokluğa yerinirim
    Aşkın ile avunurum
    Bana seni gerek seni

    Aşkın âşıklar öldürür
    Aşk denizine daldırır
    Tecelli ile doldurur
    Bana seni gerek seni

    Yunus Emre (Yunus Emre Dîvânı'ndan; günümüz Türkçesiyle yaygın okunuşu, ilk üç dörtlük)

    Sözlükçe: dünü günü: gece gündüz · yerinmek: üzülmek, hayıflanmak · tecelli: (tasavvufta) Tanrı'nın varlığının gönülde belirmesi, görünmesi

    2.1. Şiirde söyleyicinin "sen" diye seslendiği varlık kimdir? Buradan hareketle şiirin temasını ve ana duygusunu yazınız.

    2.2. Aşağıdaki tabloda şiirden alınan dizeler verilmiştir. Her dizedeki edebî sanatı belirleyiniz ve bu sanatın dizeye kattığı anlamı açıklayınız.

    Dize Edebî sanat Dizeye kattığı anlam
    Ben yanarım dünü günü
    Ne varlığa sevinirim / Ne yokluğa yerinirim
    Aşk denizine daldırır

    2.3. a) "Bana seni gerek seni" dizesinin her dörtlüğün sonunda tekrar edilmesinin şiirin söyleyişine ve anlamına katkısını açıklayınız.

    b) Aşağıdaki tabloda verilen dizeleri, taşıdıkları anlamı koruyarak günlük dille ifade ediniz.

    Şiirdeki ifade (edebî dil) Günlük dildeki karşılığı
    Ben yanarım dünü günü
    Aşkın ile avunurum

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 1 · Soru 2

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  3. Soru 322 puan

    Aşağıdaki metni okuyup soruları cevaplayınız.

    Kelimenin Ağırlığı

    Çocukken dedem, bir şey anlatacağı zaman önce bir süre susardı. Ben o sessizliği unutkanlık sanırdım; sonradan anladım ki dedem kelime seçiyordu. Aynı olayı anlatan iki cümle düşünüyorum şimdi: "Yağmur yağdı, sokaklar ıslandı." ve "Yağmur, sokakların tozunu alıp götürdü." İkisi de doğru. Ama birincisi bana yalnızca bir haber verirken ikincisi sokağı gözümün önüne getiriyor; tozun gidişini, taşların parlayışını görüyorum. Fark, olayın kendisinde değil; kelimenin ağırlığında.

    Edebiyatın yaptığı şey belki de budur: günlük dilde yan yana gelmeyen kelimeleri buluşturmak, aşınmış bir sözü yontup yeniden parlatmak. Bir şair "yanıyorum" dediğinde yalnız bir sıcaklığı söylemiyor; bir özlemi, bir aşkı da söylüyor. Biz de okurken o sözün altında ne olduğunu kazıyoruz.

    Şunu iddia etmiyorum: Her süslü cümle güzeldir. Tam tersine, süs çoğu zaman anlamı örter. Bazen tek bir yalın kelime, bir sayfa dolusu yavan cümleden daha çok şey söyler. Ölçü nedir, bilmiyorum; belki de ölçü yoktur. Ama dedemin sessizliğini hâlâ hatırlıyorum ve her yazmaya oturduğumda kelimelerimi onun gibi tartmaya çalışıyorum. Belki hiç o ağırlığı tutturamayacağım. Olsun; denemek bile bir şeydir.

    (Bir yazarın denemesinden — sınav için yazılmış özgün metin)

    3.1. Metnin konusunu, ana düşüncesini ve yazılış amacını yazınız.

    3.2. Aşağıdaki tabloda deneme türünün bazı özellikleri verilmiştir. Her özellik için okuduğunuz metinden kanıt olabilecek bir cümle ya da ifade yazınız.

    Deneme türünün özelliği Metinden kanıt
    Yazar, kesin sonuçlara varmaz.
    Yazar, kendisiyle konuşur gibi içten bir anlatım kullanır.
    Yazar, gözlem ve deneyimlerinden yararlanır.
    Yazar, kişisel görüşlerini kanıtlama zorunluluğu duymadan dile getirir.

    3.3. Metinde koyu yazılan yontup ve yavan kelimelerinin metindeki anlamlarını bağlamdan hareketle yazınız.

    3.4. Yazarın "Bir şair 'yanıyorum' dediğinde yalnız bir sıcaklığı söylemiyor; bir özlemi, bir aşkı da söylüyor." cümlesini, 2. sorudaki ilahiden uygun bir dizeyle ilişkilendirerek açıklayınız.

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 1 · Soru 3

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  4. Soru 418 puan

    Bir dağ köyünde aynı bahar sabahı iki farklı metinde anlatılmıştır. Metin A köy muhtarlığının duyurusu, Metin B bir şairin dörtlüğüdür. Metinleri okuyup soruları cevaplayınız.

    Metin A — Duyuru

    Köyümüzde kar, yayla yolunun üst kesiminde de erimiştir. Yayla yolu 15 Mayıs'tan itibaren araç geçişine açılacaktır. Dere seviyesi yükseldiğinden köprü geçişlerinde dikkatli olunması rica olunur. Otlaklarda ot boyu yeterli düzeye ulaşmıştır; hayvanlarını yaylaya çıkaracak olanların muhtarlığa bilgi vermesi gerekmektedir.

    Metin B

    Kar gitti, dağ omzundan yükü attı,
    Dere coştu, yeni türkü tutturdu,
    Çimen bir yeşil halı serdi yola,
    Yayla kapıyı araladı bize.

    (Sınav için yazılmış özgün dörtlük)

    4.1. a) Metin A'nın iletisi açık mı, örtük mü? Gerekçesiyle yazınız. b) Metin B'nin örtük iletisini yazınız. c) İki metinden hangisi yoruma daha açıktır? Gerekçesiyle belirtiniz.

    4.2. Aynı bahar sabahını bir ressam da tuvale aktarmıştır. Edebiyat ve resim, güzel sanatların hangi gruplarında yer alır? Her ikisinin malzemesini yazınız.

    4.3. Aşağıdaki tabloyu, iki metni karşılaştırarak doldurunuz.

    Ölçüt Metin A Metin B
    Yazılış amacı
    Kelimelerin kullanımı (gerçek anlam / mecaz–imge)
    Karın erimesini anlatan ifade
    Okurdan beklenen

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 1 · Soru 4

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.
  5. Soru 520 puan

    Bir öğrenci, 1. sorudaki "Kıyıdaki Fener" şiirini betimleme paragrafına dönüştürmek için aşağıdaki taslağı yazmıştır. Taslağı okuyup soruları cevaplayınız.

    Akşam olunca kumsalda ki fener yavaş yavaş uyanır. Rüzgar sokaklarda eski bir türkü arar gibi dolaşır, dalgalar yorgun yolcular gibi kuma uzanır. Fener yüzyıllardır aynı taşın üstünde durur; sabrı dağ kadar gönlü deniz kadar geniştir. Gemiler geçdikçe hepsini sessizce dinler, onların ışıklarıda suya damla damla düşer. Fener için herşey bir hikâyedir. Gün ağarınca akdeniz'in üstüne beyaz bir sessizlik iner ve kıyıda yanlız ayak izleri kalır.

    5.1. Taslakta sekiz yazım ve noktalama yanlışı vardır. Yanlışları bulup doğru biçimlerini aşağıdaki tabloya yazınız.

    Yanlış Doğru

    5.2. 4. sorudaki Metin B dörtlüğünü, dörtlüğün temasını ve ana duygusunu koruyarak 6–8 cümlelik bir betimleme paragrafı olarak yeniden yazınız. Dörtlüğün dizelerini aynen aktarmayınız. Paragrafınız aşağıdaki ölçütlere göre değerlendirilecektir:

    • Dörtlüğün temasına ve ana duygusuna uygunluk
    • Betimleme unsurları (niteleyici kelimeler, duyulara seslenen ifadeler, imge ve çağrışım)
    • Paragraf bütünlüğü ve cümleler arası akış
    • Yazım kuralları (büyük harf, ayrı/bitişik yazım, düzeltme işareti)
    • Noktalama işaretleri
    • Uzunluk (6–8 cümle) ve özgünlük

    dubba.com.tr · 9. sınıf edebiyat · senaryo 1 · Soru 5

    Önce kâğıda çöz; sonra ölçütü ve olası cevabı burada gör, kendini puanla.

Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).

Bu kâğıttaki konuları test et

Kâğıtta puan kaybettiğin konunun 12 soruluk testini çöz; çözümler test bitince açılır. Her konunun ilk iki testi ücretsiz, hesap gerekmez.

9. sınıf edebiyat testlerini çöz

Cevap ve puanlama anahtarı

Bu senaryonun anahtarı açık: her maddenin tam puan ölçütü, olası yanıtı, kısmi ve sıfır puan durumu aşağıda. Önce kâğıdı çöz, sonra aç.

Anahtarı göster: tam puan, kısmi puan, olası yanıt
Anahtar yükleniyor…
Anahtarı PDF olarak indir

Puanlama anahtarı ve örnek cevaplar Dubba’nın hazırladığı örneklerdir; resmî değerlendirme ölçütleri ODSGM ve okulun tarafından belirlenir. Yasal uyarı (yeni sekmede açılır).

Kendini puanla

Anahtardaki ölçütlere bakarak her maddeden aldığın puanı yaz ya da Tam / 0 düğmesine bas. Toplamın ve konu konu durumun hemen çıkar.

1. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 5
/ 8
/ 5
/ 6
2. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 4
/ 6
/ 6
3. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 6
/ 8
/ 4
/ 4
4. soru · “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
/ 6
/ 4
/ 8
5. soru · Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulayabilme
/ 8
/ 12

Toplam: 0 / 100

9. sınıf edebiyat: bütün kâğıtlar

1. dönem 1. yazılı