Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
MAT.11.2.3 · Çokgenleri içbükey veya dışbükey olarak sınıflandırabilme
MAT.11.2.4 · Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair çıkarım yapabilme
MAT.11.2.5 · Çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerini içeren problemler çözebilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Elde ettiği genellemeleri kullanarak dörtgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin önermeler sunar.
Okulun bilim kulübü, bahçenin farklı noktalarındaki hava durumunu karşılaştırmak için dört noktaya ölçüm cihazı yerleştirmiştir. Noktalar birleştirilerek ABCD gözlem alanı oluşturulmuştur. Cihazların konumuna ait kayıtlar tablodadır.
Kayıt
Sonuç
Kenar doğrultuları
[AB]//[DC] ve [AD]//[BC]
Köşegen uzunlukları
∣AC∣=20 m ve ∣BD∣=12 m
Köşegenlerin kesişimi
Köşegenler E noktasında kesişir; ∣AE∣=∣EC∣ ve ∣BE∣=∣ED∣
Köşegenler arasındaki açı
90° değildir
Öğrenciler bu kayıtları daha önce inceledikleri dörtgen örnekleriyle karşılaştırarak gözlem alanına ilişkin bir genellemeye ulaşmıştır.Buna göre elde edilen genellemeyi doğru bir önerme olarak veren ifade aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Tabloda [AB]//[DC] ve [AD]//[BC] olduğu yazılıdır. Karşılıklı kenarları paralel olan dörtgen bir paralelkenardır. Köşegenlerin E noktasında birbirini ortalaması da bu genellemeyle uyumludur.
∣AC∣=20 m ve ∣BD∣=12 m olduğundan köşegenler eşit değildir. Köşegenleri eşit olmayan paralelkenar dikdörtgen ya da kare olamaz. Köşegenler arasındaki açı 90° olmadığı için dörtgen eşkenar dörtgen de olamaz.
Dikdörtgen, eşkenar dörtgen ve kare dışındaki bir paralelkenarın simetri ekseni yoktur. Bu nedenle gözlem alanına ilişkin doğru önerme B seçeneğidir.
A ve D seçenekleri köşegenlerin eşit olmasını gerektirir; verilen uzunluklar eşit değildir. C seçeneği köşegenlerin dik kesişmesini gerektirir; açı 90° değildir. E seçeneği karenin hem eşit köşegenlerini hem de köşegenlerinin simetri ekseni olmasını gerektirir; bu alan bir kare değildir.
2.Kolay
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: f) Uyguladığı ispatı kullanışlılık açısından değerlendirir.
Okul bandosu, konser sahnesinde ayak seslerini azaltmak için yere iki örtü sermeyi planlamaktadır. Birinci örtü eşkenar dörtgen biçimindedir. Ela, köşegenlerin dik kesişmesiyle oluşan dört eş dik üçgenin alanlarını toplayarak 'Köşegenleri dik kesişen eşkenar dörtgenin alanı, köşegen uzunluklarının çarpımının yarısına eşittir.' önermesini ispatlamıştır. İkinci örtü, bir üçgenin en uzun kenarına göre simetriği alınarak elde edilen bir deltoiddir ve köşegenleri dik kesişmektedir. Bu köşegenlerin uzunlukları 6 m ve 8 m'dir. Ela, aynı ispatı ikinci örtünün alanını bulurken kullanmak istemektedir.Buna göre Ela'nın ispatının ikinci örtü için kullanışlılığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Deltoidin köşegenleri dik kesiştiği için örtü, dik açılı dört üçgene ayrılır. Bu üçgenlerin hepsinin eş olması gerekmez. Alanları toplanırsa 21⋅d1⋅d2 elde edilir; yani Ela'nın ispatındaki alan fikri, eşlik şartı olmadan da bu örtüye uyarlanır. 21⋅6⋅8=24 olduğundan alan 24 m2 dir. İspat bu uyarlamayla kullanışlıdır. Doğru değerlendirme E seçeneğidir.
3.Kolay
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
Süreç bileşeni: a) Dörtgenlerin özelliklerini kullanarak özel dörtgenler arasında hiyerarşik veya nedensel ilişkiler ortaya koyar.
Elif, matematik proje ödevi için çizdiği özel dörtgenlerin dijital fotoğraflarını bilgisayarına kaydetmiştir. Her dosyanın açıklama notuna o dörtgeni belirleyen özelliği yazmış ve dosya boyutlarını aşağıdaki gibi not etmiştir.
Dosya
Açıklama notu
Dosya boyutu
foto1
Karşılıklı kenarları paralel olan bir dörtgen
1,2 MB
foto2
Tüm kenar uzunlukları birbirine eşit olan bir paralelkenar
2,4 MB
foto3
Tüm açılarının ölçüleri dik olan bir paralelkenar
3,6 MB
foto4
Tüm kenar uzunlukları birbirine eşit ve tüm açılarının ölçüleri dik olan bir paralelkenar
4,8 MB
Dosya boyutları ve açıklama notları birlikte dikkate alındığında aşağıdaki hiyerarşik ilişkilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Dosya boyutları karşılaştırıldığında en büyük boyut 4,8 MB (foto4), en küçük boyut 1,2 MB'tır (foto1).
- foto1'deki özellik paralelkenarı tanımlar.
- foto4'teki özellik hem tüm kenarları eşit hem de tüm açıları dik olan paralelkenarı, yani kareyi tanımlar.
Kare; kenarları eşit ve açıları dik olan bir paralelkenar olduğundan paralelkenarın özel bir hâlidir. Bu nedenle en büyük boyutlu dosyadaki dörtgen, en küçük boyutlu dosyadaki dörtgenin özel bir hâlidir.
B seçeneği bu ilişkiyi ters çevirir. 2,4 MB'lık dosya eşkenar dörtgeni, 3,6 MB'lık dosya dikdörtgeni tanımlar; eşkenar dörtgen dikdörtgenin özel hâli değildir ve bu ikisi aynı tür değildir. Kare ise eşkenar dörtgenin özel bir hâlidir; dolayısıyla D'deki ifade de yanlıştır.
4.Kolay
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
Süreç bileşeni: b) Özel dörtgenler arasındaki hiyerarşik ilişkilere dair anlamlı bir bütün oluşturur.
Okulun çevre kulübü, suyun ve elektriğin bilinçli kullanımı için bir pano hazırlamaktadır. Panodaki kart çerçeveleri, kenar ve açı özelliklerine göre dört gruba ayrılmıştır. Bir çerçeve, koşullarını sağladığı her gruba dahil edilmektedir. Su grubu su tasarrufu kartlarını, Enerji grubu elektrik tasarrufu kartlarını, Işık grubu aydınlatma kartlarını, Ortak grubu ise her iki tasarruf için ortak öneri kartlarını göstermektedir.
Grup
Çerçevenin sağlaması gereken özellikler
Su
Karşılıklı kenarlar paraleldir. Tüm kenar uzunlukları eşittir. Tüm açıların ölçüleri 90∘ dir.
Enerji
Karşılıklı kenarlar paraleldir. Tüm kenar uzunlukları eşittir.
Işık
Karşılıklı kenarlar paraleldir. Tüm açıların ölçüleri 90∘ dir.
Ortak
Karşılıklı kenarlar paraleldir.
Bir grubun diğerinin özel hâli olması, bu gruptaki her çerçevenin diğer grubun bütün özelliklerini sağlaması demektir. Buna göre bu gruplar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi doğru bir bütün olarak veren ifade aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Tablodaki koşullar karşılaştırılır. Su grubu; karşılıklı kenarları paralel, tüm kenarları eşit ve açıları 90∘ olan çerçevelerdir. Enerji grubu ise yalnızca karşılıklı kenarları paralel ve tüm kenarları eşit olan çerçevelerdir. Su'nun koşulları Enerji'nin bütün koşullarını içerir; 90∘ koşulu Su'yu daha özel kılar. Dolayısıyla Su, Enerji'nin özel hâlidir. Enerji grubu, Ortak grubun tek koşulu olan karşılıklı kenar paralelliğini sağlar ve ek olarak kenar eşitliği ister. Dolayısıyla Enerji, Ortak'ın özel hâlidir. Bu iki ilişki birlikte kare ⊂ eşkenar dörtgen ⊂ paralelkenar hiyerarşisini tek bir bütün olarak verir. Doğru ifade C'dir. A ve E'de özel ile genel yer değiştirir. B'de dik açılı olma, kenarları eşit olmayı gerektirmediği için Işık, Enerji'nin özel hâli değildir. D'de Su, Işık'ın özel hâli olsa da Işık, Enerji'nin özelliklerinin tümünü sağlamaz.
5.Orta
MAT.11.2.3 · Çokgenleri içbükey veya dışbükey olarak sınıflandırabilme
Süreç bileşeni: b) Çokgenleri belirlediği ölçütlere göre ayrıştırır.
Okul kütüphanesinin okuma salonu için çokgen biçimli dört halı motifi hazırlanmaktadır. Tasarım ekibi motifleri ayırmak üzere şu ölçütü belirlemiştir: "En az bir iç açısı 180∘'den büyük olan motif içbükey, tüm iç açıları 180∘'den küçük olan motif dışbükeydir." Her motifte bir iç açının ölçüsü eksik bırakılmıştır.
Motif
Çokgen
Ölçüsü verilen iç açılar
K
Dörtgen
115∘, 85∘, 95∘
L
Dörtgen
40∘, 55∘, 65∘
M
Beşgen
150∘, 140∘, 100∘, 90∘
N
Beşgen
90∘, 80∘, 80∘, 70∘
Belirlenen ölçüte göre motifler ayrıldığında içbükey olanlar aşağıdakilerin hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Basit çokgenlerde iç açılar toplamı (n−2)⋅180∘ formülüyle bulunur; çokgenin içbükey olması bu toplamı değiştirmez. Dörtgende toplam 360∘, beşgende toplam 540∘ dir.
K: 115∘+85∘+95∘=295∘. Eksik açı 360∘−295∘=65∘. Açılar 115∘, 95∘, 85∘ ve 65∘ olup hepsi 180∘'den küçüktür. K dışbükeydir.
L: 40∘+55∘+65∘=160∘. Eksik açı 360∘−160∘=200∘>180∘. En az bir iç açı 180∘'den büyük olduğu için L içbükeydir.
M: 150∘+140∘+100∘+90∘=480∘. Eksik açı 540∘−480∘=60∘. Tüm iç açılar 180∘'den küçüktür. M dışbükeydir. Geniş açılar bulunması bu sonucu değiştirmez.
N: 90∘+80∘+80∘+70∘=320∘. Eksik açı 540∘−320∘=220∘>180∘. N içbükeydir.
Ölçüte göre içbükey motifler L ve N'dir.
6.Orta
MAT.11.2.4 · Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: a) Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair varsayımlarda bulunur.
Öğrenciler proje ödevinde Farabi’nin yöntemini kullanarak düzgün olmayan dışbükey çokgenleri bir köşesinden çizilen köşegenlerle parçalamış ve elde ettikleri kayıtları aşağıdaki tabloya yazmıştır. Ebu Sehl Kuhi’nin düzgün çokgen çizimlerini inceledikten sonra çizdikleri yeni bir dışbükey çokgende, bir köşeden çizilebilen köşegen sayısı S çokgeninde bir köşeden çizilen köşegen sayısından 2 fazladır.
Çokgen
Kenar sayısı
Bir köşeden çizilen köşegen sayısı
Oluşan üçgen sayısı
Dış açıların ölçüleri toplamı
P
4
1
2
360∘
Q
5
2
3
360∘
R
6
3
4
360∘
S
7
4
5
360∘
Bu bilgilere göre yeni çokgen için kurulabilecek doğru varsayım aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Tabloda S çokgeninde bir köşeden çizilen köşegen sayısı 4’tür. Yeni çokgende bu sayı 4+2=6 olur.
Tablonun ilk iki sayı sütunu karşılaştırılır: kenar sayısı 4, 5, 6, 7 iken bir köşeden çizilen köşegen sayısı sırasıyla 1, 2, 3, 4’tür. Buna göre kurulacak varsayım, kenar sayısının köşegen sayısından 3 fazla olduğudur. Yeni çokgenin kenar sayısı 6+3=9 olur.
Üçgen sayısı ise her satırda köşegen sayısının 1 fazlasıdır: 2, 3, 4, 5. Varsayım, oluşan üçgen sayısının 6+1=7 olduğudur.
Dış açıların ölçüleri toplamı dört çokgende de 360∘ olup kenar sayısı değiştikçe değişmemektedir. Varsayım, yeni çokgende de bu toplamın 360∘ olduğudur.
Bu üç varsayım birlikte yalnızca E seçeneğinde vardır.
7.Orta
MAT.11.2.5 · Çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerini içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: b) Problemin parçaları arasındaki ilişkileri belirler.
Bir halı atölyesinde dokunan yöresel bir halının orta deseni ABCD dikdörtgeni biçimindedir. Usta, deseni oluşturmak için B ile D köşelerini birleştiren [BD] doğru parçasını ve A köşesinden [DC] kenarı üzerindeki E noktasına uzanan [AE] doğru parçasını çizmiştir. [AE] ile [BD], F noktasında kesişmektedir. ∣AB∣=48 cm, ∣AD∣=36 cm ve ∣DE∣=16 cm'dir.Buna göre [AE] ve [BD] üzerinde oluşan parçalar arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
ABCD dikdörtgen olduğundan [AB]//[DC] ve ∣DC∣=∣AB∣=48 cm'dir. E, [DC] üzerinde olduğundan [AB]//[DE] ve ∣DE∣=16 cm'dir.
[AE] ve [BD]F noktasında kesişir. [AB]//[DE] olduğundan ∠AFB=∠EFD (ters açılar) ve ∠FAB=∠FED (iç ters açılar, kesen [AE]) olur. AA benzerliğine göre △AFB∼△EFD dir. Karşılıklı köşeler A↔E, F↔F, B↔D biçimindedir.
Benzerlik oranı ∣ED∣∣AB∣=1648=3 olduğundan ∣FE∣∣AF∣=∣FD∣∣BF∣=3 bulunur.
∣AD∣=36 cm yüksekliktir; paralel kenarlardan gelen bu oran yüksekliğe bağlı değildir. Doğru ilişki A seçeneğidir.
8.Orta
MAT.11.2.5 · Çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerini içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: d) Problemin çözümü için stratejiler geliştirir.
Bir karo firması, mağaza vitrininde sergilemek üzere düzgün altıgen biçiminde bir zemin örneği hazırlayacaktır. Örneğin her kenarı 2 m'dir. Zemin, kenar uzunluğu 0,5 m olan eşkenar üçgen karolarla boşluk kalmadan ve üst üste binmeden tamamen kaplanacaktır.Bu zeminin kaç karoyla kaplanacağını veren doğru strateji aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Kenar uzunlukları oranı n=0,52=4 tam sayı olduğundan ve karolar boşluk ile bindirme olmadan örttüğünden karo sayısı, alanların oranına eşittir. Düzgün altıgen, kenarı 2 m olan 6 eşkenar üçgene ayrılır. Eşkenar üçgenin alanı 43a2 olduğundan zeminin alanı 6⋅43⋅22=63 m²'dir. Bir karonun alanı 43⋅(0,5)2=163 m²'dir. Karo sayısı 16363=96 olur. Aynı strateji, her büyük eşkenar üçgenin n2=16 küçük üçgene ayrılmasıyla 6n2=6⋅16=96 biçiminde de kurulur. Bu strateji ve sonuç B seçeneğindedir.
9.Zor
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: b) Varsayımlarını kullanarak dörtgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin örüntüleri geneller.
Okulun çevre kulübü, atık ahşaplar geri dönüştürülerek okul bahçesinde dışbükey dörtgen biçiminde üç kompost bölmesi hazırlamıştır. Bölmelerin köşegen uzunlukları, köşegenleri arasındaki açı ve hesaplanan taban alanları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Bölme
Köşegen uzunlukları
Köşegenler arasındaki açı
Taban alanı
I
6 m ve 4 m
90∘
12 m2
II
6 m ve 4 m
30∘
6 m2
III
10 m ve 4 m
60∘
103 m2
Kulüp, bu örneklerdeki varsayımlardan hareketle dışbükey dörtgenlerin köşegen ve alan özelliklerine ilişkin örüntüyü genellemek istemektedir.
Tablodaki üç bölmenin ölçümlerinin tümüne uyan genelleme aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Köşegen uzunlukları e ve f, aralarındaki açı θ olsun. Aday genellemelerin her biri üç satırla ayrı ayrı sınanır.
A) 21ef: I. bölmede 21⋅6⋅4=12 olur ve uyar. II. bölmede yine 12 bulunur; ölçülen alan 6 m2 olduğundan uymaz. III. bölmede 21⋅10⋅4=20, ölçülen alan 103 m2 olduğundan uymaz. Dik kesişmeye ait bağıntı tüm açılara genellenemez.
B) 21efcosθ: I. bölmede 12cos90∘=0=12 olur. II. bölmede 12cos30∘=63=6, III. bölmede 20cos60∘=10=103 olur. Sinüs ile kosinüs karıştırıldığı için elenir.
C) efsinθ: I. bölmede 24sin90∘=24=12, II. bölmede 24sin30∘=12=6, III. bölmede 40sin60∘=203=103 olur. Üçünde de ölçülen alanın tam iki katı çıktığından, 21 çarpanı eksiktir.
D) 21efsinθ: I. bölmede 12sin90∘=12, II. bölmede 12sin30∘=6, III. bölmede 20sin60∘=20⋅23=103 olur. Üç ölçümle de uyumludur. Aynı köşegenlere sahip I ve II. bölmelerde alanların oranı sin90∘:sin30∘=2:1 biçimindedir; III. bölme de bu örüntüyü 60∘ için doğrular.
E) II ve III. bölmelerde köşegenler dik olmadığı hâlde alan, e, f ve sinθ ile tam olarak belirlenmiştir. Bu yüzden “dik kesişmezse bulunamaz” iddiası ölçümlere uymaz.
Üç örneğin tümüne uyan genelleme D seçeneğidir.
10.Zor
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
Süreç bileşeni: b) Özel dörtgenler arasındaki hiyerarşik ilişkilere dair anlamlı bir bütün oluşturur.
Yeşilova Tarım Kooperatifi, sebze üretiminde kullanılacak dörtgen biçimli parselleri özel dörtgen özelliklerine göre gruplamak istemektedir. Ölçüm ekibinin beş parsele ait kayıtları aşağıdaki tablodadır.
Parsel
Kenar ve paralellik
Açılar
Köşegenler
P1
Tüm kenar uzunlukları eşit; karşılıklı kenarlar birbirine paralel
Tüm açılar 90∘
Uzunlukları eşit, birbirini ortalar ve birbirine dik
P2
Karşılıklı kenarlar birbirine paralel ve eşit; komşu kenar uzunlukları eşit değil
Tüm açılar 90∘
Uzunlukları eşit, birbirini ortalar; birbirine dik değil
P3
Tüm kenar uzunlukları eşit; karşılıklı kenarlar birbirine paralel
Karşılıklı açılar eşit; hiçbir açı 90∘ değil
Birbirini ortalar ve birbirine dik; uzunlukları eşit değil
P4
Yalnız bir çift karşılıklı kenar birbirine paralel; paralel olmayan kenar uzunlukları eşit değil
Karşılıklı açıların tümü eşit değil
Birbirini ortalamaz
P5
İki çift komşu kenar kendi içinde eşit; tüm kenar uzunlukları eşit değil; hiçbir çift karşılıklı kenar paralel değil
Yalnız bir çift karşılıklı açı eşit
Birbirine dik; yalnız biri diğerini ortalar
Tablodaki ölçümlere göre aşağıdakilerden hangisi, bu parseller arasındaki hiyerarşik ilişkileri doğru ve tutarlı bir bütün olarak kurar?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Önce her parsel, tablodaki kenar, açı ve köşegen özellikleriyle adlandırılır.
P1: Tüm kenarlar eşit, karşılıklı kenarlar paralel, bütün açılar 90∘ ve köşegenler eşit, birbirini ortalıyor ve birbirine dik. Bu parsel karedir. Kare; dikdörtgenin, eşkenar dörtgenin, paralelkenarın ve (komşu kenar çiftleri eşit olduğu için) deltoidin özel hâlidir.
P2: Karşılıklı kenarlar paralel ve eşit, bütün açılar 90∘, köşegenler eşit ve birbirini ortalıyor; ancak komşu kenarlar eşit değil ve köşegenler birbirine dik değil. Bu parsel kare olmayan bir dikdörtgendir. Dikdörtgen bir paralelkenardır fakat eşkenar dörtgen değildir.
P3: Tüm kenarlar eşit, karşılıklı kenarlar paralel, karşılıklı açılar eşit ama hiçbir açı 90∘ değil; köşegenler birbirini ortalayıp birbirine dik, uzunlukları eşit değil. Bu parsel kare olmayan bir eşkenar dörtgendir. Eşkenar dörtgen bir paralelkenar ve karşılıklı açıları eşit bir deltoiddir; dik açısı olmadığı için dikdörtgen değildir.
P5: Yalnızca komşu kenar çiftleri eşit, bütün kenarlar eşit değil ve karşılıklı kenarlar paralel değil. Köşegenler dik ama yalnız biri diğerini ortalıyor. Bu parsel eşkenar dörtgen olmayan bir deltoiddir.
P4: Yalnız bir çift karşılıklı kenar paralel, köşegenler birbirini ortalamıyor. Bu parsel yamuktur; iki çift kenarı paralel olmadığı için paralelkenar değildir ve kare–dikdörtgen–eşkenar dörtgen dalına girmez.
Böylece kapsayan ilişkiler (kare; dikdörtgen, eşkenar dörtgen, paralelkenar ve deltoiddir) ile tersine çevrilemeyen ilişkiler (P3, P2 ve P5 karşı örnekleri) ve hiyerarşiye girmeyen P4 tek bir bütün oluşturur. Bu bütün yalnızca E seçeneğindedir.
11.Zor
MAT.11.2.3 · Çokgenleri içbükey veya dışbükey olarak sınıflandırabilme
Süreç bileşeni: c) Ayrıştırdığı çokgenleri tasnif eder.
Bir belediye, yeni bisiklet yolunun dinlenme noktalarındaki park alanlarını sınırlamak için kendini kesmeyen çokgen biçimli zemin levhaları hazırlatmaktadır. Atölyede K, L, M, N ve P levhalarına ait şu veriler kaydedilmiştir:
Levha
Çokgen
Veriler
K
Dörtgen
İç açılarının ölçüleri 100∘, 80∘, 110∘ ve 70∘ dir.
L
Dörtgen
Üç iç açısının ölçüleri 50∘, 60∘ ve 40∘ dir.
M
Beşgen
Dört iç açısının ölçüleri 90∘, 100∘, 80∘ ve 70∘ dir.
N
Beşgen
İç bölgesinden alınan herhangi iki noktayı birleştiren doğru parçasının tamamı her durumda levhanın iç bölgesinde kalmaktadır. İç açılarından birinin ölçüsü 120∘ dir.
P
Altıgen
Beş iç açısının ölçüleri 130∘, 120∘, 110∘, 140∘ ve 100∘ dir.
Bu verilere göre levhaların içbükey ve dışbükey olarak doğru tasnifi aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Kendini kesmeyen bir çokgende bir iç açının ölçüsü 180∘ den büyükse çokgen içbükey, bütün iç açıların ölçüleri 180∘ den küçükse dışbükeydir. İç bölgedeki herhangi iki noktayı birleştiren doğru parçası her durumda iç bölgede kalıyorsa çokgen dışbükeydir. İç açılar toplamı n kenarlı çokgende (n−2)⋅180∘ dir.
K dörtgeninin açıları verilmiştir: 100∘+80∘+110∘+70∘=360∘. Hepsi 180∘ den küçüktür; K dışbükeydir. 100∘ ve 110∘ geniş açı olsa da 180∘ yi aşmadığı için K, “geniş iç açısı olan çokgen içbükeydir” ölçütünün karşı örneğidir.
L dörtgeninde verilen açılar 50∘+60∘+40∘=150∘ dir. Dördüncü iç açı 360∘−150∘=210∘ olur. 210∘>180∘ olduğu için L içbükeydir.
M beşgeninde verilen açılar 90∘+100∘+80∘+70∘=340∘ dir. Beşinci iç açı 540∘−340∘=200∘ olur. 200∘>180∘ olduğu için M içbükeydir.
N levhasında doğru parçası her durumda iç bölgede kaldığından N dışbükeydir. Verilen 120∘ lik açı 180∘ den küçüktür ve bu sonucu bozmaz. N de geniş açısına rağmen dışbükeydir; aynı hatalı ölçütün karşı örneğidir.
P altıgeninde verilen açılar 130∘+120∘+110∘+140∘+100∘=600∘ dir. Altıncı iç açı 720∘−600∘=120∘ olur. Verilen ve bulunan bütün açılar 180∘ den küçük olduğu için P dışbükeydir. P de geniş açılar taşıyan bir karşı örnektir.
Buna göre içbükey levhalar L ve M; dışbükey levhalar K, N ve P dir. Doğru tasnif A seçeneğidir.
12.Zor
MAT.11.2.4 · Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: b) Varsayımlarını kullanarak dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin örüntüleri geneller.
Okulun görsel sanatlar atölyesi, bir Türk-İslam yapısındaki geometrik çini süslemeyi modellemektedir. Süslemenin ortasında düzgün altıgen biçiminde bir madalyon vardır. Öğrenciler, merkezinden eşkenar üçgenlere ayırdıkları küçük düzgün altıgenlerle aşağıdaki tabloyu oluşturmuştur.
Kenar uzunluğu (cm)
En uzun köşegen (cm)
Bir eşkenar üçgenin alanı (cm²)
Altıgenin alanı (cm²)
2
4
3
63
4
8
43
243
6
12
93
543
Madalyonun kenar uzunluğu yerinde doğrudan ölçülememiştir. Simetri ekseni olan en uzun köşegenin uzunluğu 16 cm ölçülmüştür.Tablodaki değerlerin tümüne uyan örüntü kullanılarak madalyonun alanı hesaplanacaktır. Buna göre madalyonun alanı kaç santimetrekaredir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 1 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Tabloda en uzun köşegen her satırda kenarın 2 katıdır: 4=2⋅2, 8=2⋅4, 12=2⋅6. Genelleme: en uzun köşegen =2a. Madalyonda 2a=16 olduğundan a=8 cm'dir.
Bir eşkenar üçgenin alanı 43a2 bağıntısına uyar: a=2 için 3, a=4 için 43, a=6 için 93. Düzgün altıgen, merkezinden 6 eşkenar üçgene ayrıldığından alanı 6⋅43a2=233a2 olur. Bu genelleme üç satırda da sağlanır: a=2 için 63, a=4 için 243, a=6 için 543.
a=8 için alan 233⋅64=963 cm²'dir.