Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
MAT.11.2.3 · Çokgenleri içbükey veya dışbükey olarak sınıflandırabilme
MAT.11.2.4 · Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair çıkarım yapabilme
MAT.11.2.5 · Çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerini içeren problemler çözebilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: d) Dörtgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin sunduğu önermeleri yeni durumlara uyarlayarak değerlendirir.
Bir kentin otobüs aktarma durağında yolcu bekleme alanı ABCD dik yamuğu biçimindedir. [AB]∥[DC] olup A ve D köşelerindeki açılar diktir. Bu alanın köşegenleri birbirini dik kesmektedir. Ölçümlerde ∣AB∣=16 m ve ∣DC∣=9 m bulunmuştur. Köşegenleri birbirini dik kesen bir dik yamukta paralel kenarların uzunluklarının çarpımının, yamuğun yüksekliğinin karesine eşit olduğu bilinmektedir.Bu önerme verilen bekleme alanına uyarlandığında yamuğun yüksekliği kaç metre olur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Bekleme alanı, köşegenleri birbirini dik kesen bir dik yamuktur ve [AB] ile [DC] paralel kenarlardır. Önermenin koşulları sağlandığından önerme bu yeni duruma uyarlanır: paralel kenarların uzunluklarının çarpımı yüksekliğin karesine eşittir.
∣AB∣⋅∣DC∣=h216⋅9=144=h2
Yükseklik pozitif olduğundan h=144=12 bulunur. Yamuğun yüksekliği 12 metredir.
2.Kolay
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: a) Dörtgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin varsayımlarda bulunur.
Okul kantininin alışveriş köşesindeki servis tezgâhının üst yüzeyi ABCD dörtgeni biçimindedir. Kantin görevlisi, bu yüzey için örtü satın alırken şu ölçüleri not etmiştir: ∣AB∣=∣DC∣=160 cm, ∣AD∣=∣BC∣=100 cm, AB//DC ve AD//BC. Köşegen uzunlukları ölçülmemiştir.Buna göre bu yüzey hakkında aşağıdakilerden hangisi kesin olarak varsayılabilir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Karşılıklı kenarlar hem paralel hem eşit olduğundan ABCD bir paralelkenardır. Paralelkenarda köşegenler birbirini ortalar; bu özellik açıların ölçüsüne bağlı değildir. Bitişik kenarlar eşit değildir: 160=100. Bu yüzden dörtgen eşkenar dörtgen ya da kare değildir. Açıların dik olduğuna dair bir bilgi de yoktur; bu yüzden dikdörtgen olduğu söylenemez. Kesin olarak varsayılabilen ifade köşegenlerin birbirini ortalamasıdır.
3.Kolay
MAT.11.2.1 · Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: c) Dörtgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin varsayımları ile genellemelerini karşılaştırır.
Sınıf araştırma ödevinde Kerem, birim kareli kâğıda çizdiği dışbükey ABCD dörtgenini inceliyor. Birim kareleri sayarak A(ABCD)=24 cm² varsayımında bulunuyor. Köşegenleri çizdiğinde bu köşegenlerin O noktasında dik kesiştiğini; ∣AC∣=6 cm ve ∣BD∣=8 cm olduğunu ölçüyor. Kerem, bu ölçümlere dayanarak şu genellemeyi kuruyor: Bir dörtgenin alanı, köşegen uzunlukları ile köşegenleri arasındaki açının sinüsünün çarpımının yarısına eşittir.Birim karelerden elde edilen varsayım ile köşegenlere dayalı genelleme karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Köşegenler O noktasında dik kesildiği için aralarındaki açının ölçüsü 90° ve sin90°=1'dir. Köşegenler dörtgeni üçgenlere ayırır; bu üçgenlerin alanları toplamı, denenen genellemeyi verir:
A(ABCD)=21⋅∣AC∣⋅∣BD∣⋅sin90°=21⋅6⋅8⋅1=24 cm2.
Birim kare sayımından gelen varsayım da A(ABCD)=24 cm²'dir. İki sonuç eşit olduğundan genelleme varsayımı karşılamaktadır.
4.Kolay
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
Süreç bileşeni: b) Özel dörtgenler arasındaki hiyerarşik ilişkilere dair anlamlı bir bütün oluşturur.
Okulun Su ve Enerji Tasarrufu projesi kapsamında, şebeke suyunu ve pompa enerjisini azaltmak için bahçeye yerleştirilen yağmur suyu toplama kaplarının üst çerçeveleri kare, dikdörtgen, eşkenar dörtgen ve paralelkenar biçimindedir. Öğrenciler bu çerçeve biçimleri arasındaki hiyerarşiyi bir kavram haritasında şöyle göstermiştir:
- Ok 1: Kare, dikdörtgenin özel bir hâlidir.
- Ok 2: Eşkenar dörtgen, karenin özel bir hâlidir.
- Ok 3: Dikdörtgen, paralelkenarın özel bir hâlidir.
- Ok 4: Eşkenar dörtgen, paralelkenarın özel bir hâlidir.
Buna göre kavram haritasının hiyerarşik bir bütün oluşturması için yönü ters çevrilmesi gereken aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Haritada her ifade, baştaki dörtgenin sonraki dörtgenin özel bir hâli olduğunu ileri sürer. Bu ilişkiler tek tek kontrol edilir.
- Ok 1 doğrudur: Tüm açıları dik ve tüm kenarları eşit olan kare, tüm açıları dik olan dikdörtgenin özel bir hâlidir.
- Ok 2 yanlıştır: Her eşkenar dörtgenin açıları dik olmak zorunda değildir; bu yüzden her eşkenar dörtgen kare değildir. Doğru yön, karenin eşkenar dörtgenin özel bir hâli olmasıdır. İfade "Kare, eşkenar dörtgenin özel bir hâlidir." biçiminde ters çevrilmelidir.
- Ok 3 doğrudur: Tüm açıları dik olan dikdörtgen, karşılıklı kenarları paralel olan paralelkenarın özel bir hâlidir.
- Ok 4 doğrudur: Tüm kenarları eşit olan eşkenar dörtgen, kenarları eşit bir paralelkenardır; yani paralelkenarın özel bir hâlidir.
Yalnız Ok 2 ters çevrildiğinde harita şu bütünü verir: Kare hem dikdörtgenin hem eşkenar dörtgenin özel hâlidir; dikdörtgen ve eşkenar dörtgen de paralelkenarın özel hâlidir. Bu, özel dörtgenler arasındaki hiyerarşik bütündür. Bu nedenle yönü değiştirilmesi gereken ifade Ok 2'deki ifadedir.
5.Orta
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
Süreç bileşeni: a) Dörtgenlerin özelliklerini kullanarak özel dörtgenler arasında hiyerarşik veya nedensel ilişkiler ortaya koyar.
Okul spor turnuvasında takım flamaları dört farklı özel dörtgen biçimindedir. Geometri kulübü bu biçimlerin kenar, açı ve köşegen özelliklerini tabloya kaydetmiştir. Kulüp hiyerarşiyi şöyle kurar: Birinci biçimin özelliklerini sağlayan her dörtgen, ikinci biçimin özelliklerinin tümünü de sağlıyor fakat bunun tersi her zaman doğru olmuyorsa birinci biçim ikincinin özel hâlidir. Diğer biçimlerle böyle bir özel hâl ilişkisi kurulamayan biçim, hiyerarşinin dışında kalır.
Flama biçimi
Kenar özelliği
Açı özelliği
Köşegen özelliği
Mavi
Karşılıklı kenarlar // ve eşit uzunluktadır.
Bütün iç açılar 90° ölçüsündedir.
Köşegenler eşit uzunlukta olup birbirini ortalar.
Kırmızı
Bütün kenarlar eşit uzunluktadır; karşılıklı kenarlar // dir.
Karşılıklı iç açılar eşittir.
Köşegenler birbirine ⊥ olup birbirini ortalar.
Yeşil
Bütün kenarlar eşit uzunluktadır; karşılıklı kenarlar // dir.
Bütün iç açılar 90° ölçüsündedir.
Köşegenler eşit uzunlukta, birbirine ⊥ olup birbirini ortalar.
Sarı
Yalnızca bir çift kenar // dir; paralel olmayan kenarlar eşit uzunluktadır.
Aynı tabana komşu açıların ölçüleri eşittir.
Köşegenler eşit uzunluktadır.
Kulübün kuralına göre flama biçimleri arasında kurulan hiyerarşik ilişkilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
1. Mavi biçim: Karşılıklı kenarlar // ve eşit, bütün açılar 90°, köşegenler eşit ve birbirini ortalıyor. Bu, dikdörtgenin özellikleridir; bütün kenarların eşit olması gerekmez. Örneğin kenarları 6 cm ve 4 cm, açıları 90° olan bir dörtgen mavi özellikleri sağlar.
2. Kırmızı biçim: Bütün kenarlar eşit, karşılıklı kenarlar //, karşılıklı açılar eşit, köşegenler birbirine ⊥ ve birbirini ortalıyor. Bu, eşkenar dörtgenin özellikleridir; açıların 90° olması gerekmez. Örneğin kenarları 5 cm, açıları 60° ve 120° olan bir dörtgen kırmızı özellikleri sağlar.
3. Yeşil biçim bu iki listenin koşullarını birlikte taşır: Bütün kenarlar eşit ve bütün açılar 90° dir. Köşegenleri de eşit, birbirine ⊥ ve birbirini ortalar. Bu bir karedir.
4. Yeşil biçimi sağlayan her dörtgen, mavi listedeki bütün özellikleri sağlar. Tersi doğru değildir; 6 cm ve 4 cm kenarlı dikdörtgen yeşil değildir. Dolayısıyla yeşil, mavinin özel hâlidir.
5. Yeşil biçimi sağlayan her dörtgen, kırmızı listedeki bütün özellikleri de sağlar. Tersi doğru değildir; açıları 60° ve 120° olan eşkenar dörtgen yeşil değildir. Dolayısıyla yeşil, kırmızının da özel hâlidir.
6. Sarı biçimde yalnızca bir çift kenar // dir. Mavi, kırmızı ve yeşil biçimlerde iki çift karşılıklı kenar // olduğundan bunların hiçbiri sarının özelliklerini sağlamaz. Sarı da bütün açıları 90° olan veya bütün kenarları eşit olan biçimlerin özelliklerini sağlamaz. Bu yüzden sarı, diğer üç biçimle özel hâl ilişkisine girmez ve hiyerarşinin dışında kalır.
7. Buna göre doğru ifade D seçeneğidir. A ve E hiyerarşinin yönünü ters alır; B dikdörtgeni eşkenar dörtgenin ve yamuğun özel hâli sayar; C ise yalnızca bir çift kenarı paralel olan sarı biçimi diğerlerinin özel hâli sayar.
6.Orta
MAT.11.2.2 · Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri yapılandırabilme
Süreç bileşeni: a) Dörtgenlerin özelliklerini kullanarak özel dörtgenler arasında hiyerarşik veya nedensel ilişkiler ortaya koyar.
Zeynep, akıllı telefonundaki GeoKart uygulamasında özel dörtgenler arasındaki hiyerarşiyi kurmak için üç kart oluşturmuştur. Uygulama, Zeynep'in çizdiği dörtgenlerde algıladığı özellikleri şöyle listelemektedir:
Özellik
Kart M
Kart N
Kart P
Kenarlar
İki çift komşu kenarın uzunlukları eşit; hiçbir kenar çifti paralel değil
Tüm kenar uzunlukları eşit; karşılıklı kenarlar paralel
Karşılıklı kenarlar paralel ve eşit uzunlukta; tüm kenarlar eşit değil
Açılar
Karşılıklı açılardan yalnız bir çift eşit
Karşılıklı açılar eşit; hiçbir açı 90∘ değil
Karşılıklı açılar eşit; hiçbir açı 90∘ değil
Köşegenler
Dik kesişir; yalnız biri diğerini ortalar
Birbirini dik ortalar; uzunlukları farklı
Birbirini ortalar; dik kesişmez; uzunlukları farklı
Simetri
Yalnız bir köşegen simetri eksenidir
Her iki köşegen de simetri eksenidir
Simetri ekseni yoktur
Kartlardaki özellikler kullanılarak kurulabilecek hiyerarşik ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Kart M'de iki çift komşu kenar eşit, köşegenler dik, yalnız bir köşegen diğerini ortalayıp simetri ekseni ve karşılıklı açılardan yalnız bir çift eşit. Paralel kenar da yok. Bu özellikler deltoidi verir. Tüm kenarlar eşit olmadığından ve karşılıklı açıların hepsi eşit olmadığından M eşkenar dörtgen değildir.
Kart N'de tüm kenarlar eşit ve karşılıklı kenarlar paraleldir. Bu, kenarları eşit bir paralelkenar, yani eşkenar dörtgendir. Karşılıklı açıları eşit, köşegenleri birbirini dik ortalayan ve köşegenleri simetri ekseni olan bu dörtgen, karşılıklı açıları eşit bir deltoiddir. Açıları 90∘ olmadığından ve köşegen uzunlukları farklı olduğundan kare ya da dikdörtgen değildir.
Kart P'de karşılıklı kenarlar paralel ve eşit, ancak tüm kenarlar eşit değil ve dik açı yok. P bir paralelkenardır; eşkenar dörtgenin özel hâli değildir, tersine eşkenar dörtgen paralelkenarın özel hâlidir.
Böylece N hem kenarları eşit bir paralelkenar hem karşılıklı açıları eşit bir deltoid olduğu için eşkenar dörtgendir; M bu koşulları sağlamadığından eşkenar dörtgen değildir. Doğru ilişki E'dedir.
7.Orta
MAT.11.2.4 · Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: ç) Elde ettiği genellemeleri kullanarak dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin önermeler sunar.
Bir lisenin "Hava Durumu ve İklim Verisi" proje ödevinde okul bahçesine üç düzgün çokgen platform tasarlanmıştır. Tasarıma ait ölçümler aşağıdaki tablodadır.
Platform
Kenar sayısı
Bir dış açının ölçüsü
Gözlem platformu
6
60°
Rüzgâr kulesi
8
45°
Yağış çanağı
12
30°
Gözlem platformunun çevresi 24 m'dir. Bu platform, kenar uzunluğu platformun kenar uzunluğuna eşit olan 6 eş eşkenar üçgene ayrılmış; her üçgen bölgeye ikişer aylık ortalama sıcaklık verisi yazılacaktır.Bu ölçümlerden elde edilecek genellemeye göre aşağıdakilerden hangisi doğru bir önermedir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Gözlem platformunun bir kenar uzunluğu, çevre kenar sayısına bölünerek bulunur: 24:6=4 m. Platform, kenarı 4 m olan 6 eş eşkenar üçgene ayrıldığına göre bir üçgenin alanı 43⋅42=43m2 ve platformun alanı 6⋅43=243m2'dir. Dış açıların ölçüleri toplamı, tablodaki bir dış açı ile kenar sayısının çarpımıdır: 6⋅60°=360°, 8⋅45°=360°, 12⋅30°=360°. Toplam, kenar sayısından bağımsız olarak 360°'dir. Bu iki sonuç C'deki önermeyi verir.
8.Orta
MAT.11.2.5 · Çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerini içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: f) Çözümünü kontrol eder ve çözüme ulaştırmayan stratejiyi değiştirir.
Bir belediye parkında Deniz, ABCD dörtgeni biçiminde bir çiçek tarhı tasarlamaktadır. Tarhın bütün kenar uzunlukları 10 m, köşegen uzunlukları ise ∣AC∣=16 m ve ∣BD∣=12 m'dir. Deniz, önce bütün kenarlar eşit olduğu için tarhı kare kabul ederek alanı 102=100 m² bulur. Çözümünü kontrol ettiğinde köşegenlerin eşit olmadığını ve karede köşegenlerin eşit olması gerektiğini görerek bu stratejinin çözüme ulaştırmadığını fark eder.Buna göre Deniz, çözüme ulaştırmayan stratejiyi değiştirdiğinde tarhın alanını aşağıdaki yollardan hangisiyle doğru bulur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
İlk strateji kontrol edilir. Karede köşegenler eşit uzunluktadır; ancak ∣AC∣=16 m ve ∣BD∣=12 m olup 16=12 olduğundan ABCD kare değildir. Bu yüzden 100 m² sonucu terk edilir. Bütün kenarları eşit olan ABCD eşkenar dörtgendir; köşegenleri birbirini ortalar ve dik kesişir. Yarı köşegenler 16/2=8 m ve 12/2=6 m'dir. Kenarla kontrol: 62+82=36+64=100=102. Ölçüler uyumludur, köşegenler gerçekten dik kesişir. Alan A(ABCD)=2∣AC∣⋅∣BD∣=216⋅12=96 m² bulunur. Çözüm, dört eş dik üçgenle yeniden kontrol edilir: birinin alanı 28⋅6=24 m², dördünün alanı 4⋅24=96 m². İki yol aynı sonucu verdiğinden alan 96 m² dir. Bu, B seçeneğidir.
9.Zor
MAT.11.2.3 · Çokgenleri içbükey veya dışbükey olarak sınıflandırabilme
Süreç bileşeni: a) Çokgenleri ayırt etmek için ölçütler belirler.
Okulun dokuma atölyesinde öğrenciler, Anadolu Selçuklu çini motiflerinden esinlenen bir desendeki üç çokgeni inceliyor ve bunları içbükey ile dışbükey olarak ayıracak ölçütü belirlemeye çalışıyor. Çokgen K: Tüm kenar uzunlukları eşittir; iç açılarından biri 210∘, diğerlerinin her biri 180∘'den küçüktür; köşegenlerinden birinin bazı noktaları çokgenin dış bölgesindedir. Çokgen L: Kenar uzunlukları birbirinden farklıdır; tüm iç açıları 180∘'den küçüktür; bütün köşegenleri çokgenin iç bölgesindedir. Çokgen M: Tüm kenar uzunlukları eşittir; tüm iç açıları 180∘'den küçüktür; bütün köşegenleri çokgenin iç bölgesindedir.
Bu verilere göre, ölçüte ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Önce üç çokgen, iç açı ve köşegen ölçütleriyle sınıflandırılır. K çokgeninde bir iç açı 210∘>180∘ olduğundan ve bir köşegeninin bazı noktaları dışarıda kaldığından K içbükeydir; kenarlarının eşit olması bunu değiştirmez. L ve M çokgenlerinde tüm iç açılar 180∘'den küçük ve bütün köşegenler iç bölgededir; ikisi de dışbükeydir. L'nin kenarları farklı, M'nin kenarları eşittir. Buna göre kenar eşitliği ya da kenarların farklı olması içbükeyliği belirlemez. K, kenarları eşit bir çokgenin içbükey olabileceğini gösteren karşı örnektir. Üç çokgenle de uyumlu ölçüt şudur: En az bir iç açısı 180∘'den büyük olan çokgen içbükey, tüm iç açıları 180∘'den küçük olan çokgen dışbükeydir. Bu yargı yalnızca A seçeneğindedir. B yanlış: L dışbükeydir. C yanlış: M dışbükeydir. D yanlış: Köşegenin dışarı çıkması içbükeyliği gösterir; K dışbükey değil, içbükeydir. E yanlış: L dışbükeydir; tüm iç açıların 180∘'den küçük olması dışbükeylik ölçütüdür ve açı ölçüsü ayrımda kullanılır.
10.Zor
MAT.11.2.3 · Çokgenleri içbükey veya dışbükey olarak sınıflandırabilme
Süreç bileşeni: ç) Çokgenleri belirlediği ölçüte uygun olarak etiketler/belirler.
Okulun müzik kulübü, yıl sonu konserinin sahnesine ses dalgası temalı dört pano hazırlamıştır. Panolar, kenarları yalnızca köşelerde kesişen çokgenlerdir. Kulüp etiketleme için şu ölçütü benimsemiştir: En az bir iç açısının ölçüsü 180°'den büyük olan çokgen içbükey, bütün iç açılarının ölçüsü 180°'den küçük olan çokgen dışbükey olarak adlandırılır. Ege ise “İç açılar toplamı 540°'den büyük olan her çokgen içbükeydir.” iddiasını ileri sürmüştür. İletkiyle elde edilen ölçüler tablodadır.
Pano
Çokgen
Ölçülen iç açılar
Do
Beşgen
100°, 110°, 90°, 120° ve biri ölçülmemiştir
Re
Altıgen
110°, 120°, 100°, 130°, 90° ve biri ölçülmemiştir
Mi
Beşgen
80°, 90°, 70°, 100°, 200°
Fa
Dörtgen
70°, 80°, 60° ve biri ölçülmemiştir
Buna göre panoların benimsenen ölçüte uygun etiketleri aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Basit bir çokgenin iç açılar toplamı (n−2)⋅180° dir. Eksik açılar bu toplamdan bulunur; etiket, açılardan en az birinin 180°'den büyük olup olmadığına göre konur.
Do beşgendir: toplam 540°. Ölçülenler 100+110+90+120=420° olduğundan eksik açı 540−420=120° dir. Açılar 100°,110°,90°,120°,120° olup hepsi 180°'den küçüktür. Do, dışbükey beşgendir.
Re altıgendir: toplam 720°. Ölçülenler 110+120+100+130+90=550° olduğundan eksik açı 720−550=170° dir. Açılar 110°,120°,100°,130°,90°,170° olup hepsi 180°'den küçüktür. Re, dışbükey altıgendir.
Mi beşgeninde açılar verilmiştir ve toplam 80+90+70+100+200=540° olur. 200°>180° olduğu için Mi, içbükey beşgendir.
Fa dörtgendir: toplam 360°. Ölçülenler 70+80+60=210° olduğundan eksik açı 360−210=150° dir. Açılar 70°,80°,60°,150° olup hepsi 180°'den küçüktür. Fa, dışbükey dörtgendir.
Ege'nin iddiası etiketlemeyi değiştirmez. Re'nin iç açılar toplamı 720°>540° olduğu hâlde Re dışbükeydir; bu, iddianın karşı örneğidir. Mi'nin toplamı ise 540°'yi aşmadığı hâlde Mi içbükeydir. Dolayısıyla toplamın 540°'yi aşıp aşmaması içbükeyliği belirlemez.
Doğru etiketleme D seçeneğidir.
11.Zor
MAT.11.2.4 · Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair çıkarım yapabilme
Süreç bileşeni: c) Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin genellemelerini varsayımları ile karşılaştırır.
Geometri proje ödevinde öğrenciler, Farabi'nin dışbükey çokgenleri bir köşesinden çizdiği köşegenlerle üçgenlere ayırmasından ve Ebu Sehl Kuhi'nin düzgün çokgen çizimlerinden yararlanmıştır. Türk-İslam mimarisindeki bir pencere süslemesinde yer alan dört dışbükey panoyu bu yolla incelemişlerdir. Ayşe, ölçümden önce şu varsayımları yazmıştır:
- V1: Her panoda, bir köşeden çizilen köşegenlerle oluşan üçgen sayısı, bu köşeden çizilen köşegen sayısının 1 fazlasıdır.
- V2: Kenar sayısı daha büyük olan panonun dış açılarının ölçüleri toplamı, kenar sayısı daha küçük olan panonun dış açılarının ölçüleri toplamından büyüktür.
- V3: P3 panosunun iç açılarından her biri, P1 panosunun iç açılarından her birinden büyüktür.
İnceleme sonunda oluşturulan tablo:
Pano
Çokgen
Kenar sayısı (n)
Bir köşeden köşegen sayısı
Oluşan üçgen sayısı
İç açıların ölçüleri
Dış açıların ölçüleri toplamı
P1
Düzgün beşgen
5
2
3
Her biri 108∘
360∘
P2
Düzgün altıgen
6
3
4
Her biri 120∘
360∘
P3
Düzgün olmayan dışbükey altıgen
6
3
4
120∘, 140∘, 100∘, 130∘, 110∘, 120∘
360∘
P4
Düzgün sekizgen
8
5
6
Her biri 135∘
360∘
Ayşe, tablodaki verilerden elde ettiği genellemeleri V1, V2 ve V3 varsayımlarıyla karşılaştırmıştır. Bu karşılaştırmaya göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Tablodan üç genelleme okunur ve her varsayım bunlarla karşılaştırılır.
1. Köşegen ve üçgen: P1'de 3=2+1, P2'de 4=3+1, P3'te 4=3+1, P4'te 6=5+1. Düzgün olsun ya da olmasın, bir köşeden çizilen köşegenlerle oluşan üçgen sayısı, köşegen sayısının 1 fazlasıdır. Bu genelleme V1 ile uyumludur.
2. Dış açılar toplamı: P1, P2, P3 ve P4 için toplamların tümü 360∘ dir. Kenar sayısı 5'ten6'ya ve 6'dan8'e çıkınca toplam büyümüyor; aynı kenar sayısındaki P2 ve P3'te de toplam değişmiyor. Genelleme, dış açıların ölçüleri toplamının kenar sayısından bağımsız olarak 360∘ olduğudur. V2 bu genellemeyle çelişir. (İç açılar toplamı n artınca büyür; V2 bu artışı dış açılara yanlış taşır.)
3. İç açılar: Düzgün panolarda bir iç açı 108∘, 120∘, 135∘ şeklinde kenar sayısıyla büyür. V3 ise bunu P3'ün her açısına taşır. P1'in açıları 108∘ iken P3'te 100∘ vardır ve 100∘<108∘ dir. Ayrıca 120∘+140∘+100∘+130∘+110∘+120∘=720∘=(6−2)⋅180∘ olduğundan satır tutarlıdır; 100∘ geçerli bir karşı örnektir. V3 genellemeyle çelişir.
Böylece yalnızca V1 uyumludur. Doğru cevap C'dir.
12.Zor
MAT.11.2.5 · Çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerini içeren problemler çözebilme
Süreç bileşeni: g) Problemin olası farklı çözüm stratejilerini inceleyerek problemin çözümüne ilişkin deneyimini gözden geçirir.
11. sınıf öğrencileri, okul gezisinde bir bilim merkezinin bahçesindeki etkinlik platformunu ölçmektedir. Platform, tüm kenar uzunlukları 6 m olan düzgün altıgen ABCDEF biçimindedir. Platformun alanını bulmak için şu stratejiler önerilmiştir:
I. Altıgenin merkezi köşelere birleştirilir. Oluşan altı üçgen eşkenardır. Birinin alanı 43⋅62=93 m2 olduğundan platformun alanı 543 m2 dir.
II. ∣AB∣=∣BC∣=6 m ve m(∠ABC)=120∘ olduğundan △ABC nin alanı 21⋅6⋅6⋅sin120∘=93 m2 dir. Platform; △ABC, △BCD, △CDE, △DEF, △EFA ve △FAB üçgenlerinin örtüşmesiz birleşimidir. Bu nedenle alan 543 m2 dir.
III. Çevre 36 m dir. Düzgün altıgende merkezin bir köşeye uzaklığı kenar uzunluğuna eşit olduğundan alan 21⋅36⋅6=108 m2 dir.Bu stratejiler, gerekçeleri ve bulunan alanlar bakımından incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 11. sınıf matematik · Geometrik Şekiller · Yaprak test 2 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Düzgün altıgende merkezden köşelere çizilen doğru parçaları altıgeni altı eş üçgene ayırır. Merkez açı 60∘ ve merkezin köşeye uzaklığı kenara eşit olduğundan bu üçgenler eşkenardır. Birinin alanı 43⋅62=93 m2, platformun alanı 6⋅93=543 m2 dir. Bu parçalama boşluksuz ve örtüşmesizdir; strateji I geçerlidir.
Strateji II'de △ABC nin alan hesabı doğrudur: 21⋅6⋅6⋅sin120∘=93 m2 ve 6⋅93=543 m2. Sayı, gerçek alana eşittir. Parçalama gerekçesi ise yanlıştır. Merkez O ve B noktası, [AC] nin ters taraflarındadır: ikisinin de [AC] ye uzaklığı 3 m dir ve aynı tarafta olsalardı çakışırlardı. Dolayısıyla O, △ABC içinde değildir; simetriyle bu altı üçgenin hiçbirinde yoktur. Birleşim platformu kaplamaz. Ayrıca ABCD dörtgeninin köşegenleri [AC] ve [BD], içte bir P noktasında kesişir. [BC] nin orta noktası M olmak üzere [PM], hem △ABC nin hem △BCD nin içindedir; ardışık üçgenler örtüşür. Strateji II geçerli değildir, yalnız sayısal sonuç doğrudur.
Strateji III, 21⋅C\c⋅a formülünde apotem yerine kenar uzunluğunu kullanır. Apotem 23⋅6=33 m dir. Doğru uygulama 21⋅36⋅33=543 m2 verir; 108 m2 hatalıdır. Strateji III geçerli değildir.
Bu yüzden yalnız I geçerlidir; II doğru değere hatalı parçalamayla ulaşır.