Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.12.4.1 · Fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını limit kavramını kullanarak grafikler üzerinden yorumlayabilme
MAT.12.4.2 · Cebirsel temsili verilen bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limiti hakkında muhakeme yapabilme
MAT.12.4.3 · Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu yorumlayabilme
MAT.12.4.4 · Bir fonksiyonun tanımlı olduğu noktalardaki sürekliliğini yorumlayabilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.12.4.1 · Fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını limit kavramını kullanarak grafikler üzerinden yorumlayabilme
Süreç bileşeni: b) Grafikten elde ettiği bilgileri tablo veya sözel temsiller yoluyla yaklaşma fikrine ulaşacak şekilde dönüştürür.
Elif, akıllı telefonundaki pil izleme uygulamasında şarj olurken pil sıcaklığının zamana bağlı grafiğini inceliyor. Grafikte yatay eksen süreyi dakika, düşey eksen pil sıcaklığını °C cinsinden gösteriyor. Uygulama 4. dakikada sıcaklık kaydı alamamış; bu durum grafikte boş noktalarla gösterilmiştir.Grafikten okunan bilgilere göre 4. dakika civarındaki yaklaşmayı doğru anlatan sözel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Grafikte 4. dakikanın solundaki parça, boş noktası (4,40) olacak biçimde yükselir. Bu yüzden süre 4 dakikaya soldan yaklaşırken sıcaklık 40 °C'ye yaklaşır. 4. dakikanın sağındaki parça ise boş noktası (4,32) olan yerden başlar. Bu yüzden süre 4 dakikaya sağdan yaklaşırken sıcaklık 32 °C'ye yaklaşır. İki yaklaşma değeri birlikte okunduğunda doğru sözel ifade A seçeneğidir.
2.Kolay
MAT.12.4.3 · Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu yorumlayabilme
Süreç bileşeni: b) İncelediği fonksiyonun cebirsel ifadesini belirsizlik durumunu ortadan kaldıracak şekilde dönüştürür.
Okul bahçesinde kenar uzunluğu x metre olan kare biçimli bir çiçek tarhı düzenlenecektir. Tarhın alanı x2 metrekaredir; kenar uzunluğu 4 m olduğunda alan 16 m² olur. Proje grubu, kenar uzunluğu 4 m'den farklı bir değere değiştirildiğinde alandaki değişimin kenar uzunluğundaki değişime oranını f(x)=x−4x2−16 fonksiyonu ile incelemektedir. Bu fonksiyon x=4 için 00 belirsizliği oluşturmaktadır.
Projede bu belirsizlik, fonksiyonun cebirsel ifadesi dönüştürülerek giderilmek istenmektedir. Bu fonksiyondaki 00 belirsizliğini ortadan kaldıran dönüştürülmüş cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
x=4 için pay 42−16=0 ve payda 4−4=0 olduğundan 00 belirsizliği vardır; pay sıfırdan farklı bir sayı olsaydı bu bir belirsizlik değil, tanımsızlık olurdu. Pay iki kare farkı olarak çarpanlara ayrılır: x2−16=(x−4)(x+4). Böylece f(x)=x−4(x−4)(x+4) yazılır. x=4 için ortak çarpan sadeleştirilince f(x)=x+4 elde edilir. Belirsizliği ortadan kaldıran dönüştürülmüş cebirsel ifade x+4 olduğundan doğru cevap B'dir.
3.Kolay
MAT.12.4.3 · Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu yorumlayabilme
Süreç bileşeni: a) Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu grafik veya tablo kullanarak inceler.
12. sınıfta yürütülen araştırma ödevinde bir grup, polinom fonksiyonlar olan f ve g için g(x)f(x) ifadesinin x=2 noktasındaki limit durumunu tabloyla inceliyor. Grubun kaydettiği yakın değerler şöyledir:
x
f(x)
g(x)
1,9
−0,2
−0,1
1,99
−0,02
−0,01
2,01
0,02
0,01
2,1
0,2
0,1
Bu tabloya göre limx→2g(x)f(x) limitinin durumu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Tabloda x, 2'ye soldan yaklaşırken f(x) değerleri −0,2 ve −0,02; sağdan yaklaşırken 0,02 ve 0,2 olmaktadır. Mutlak değerler küçülerek 0'a yaklaştığı için limx→2f(x)=0 olur. Aynı şekilde g(x) değerleri −0,1, −0,01, 0,01 ve 0,1 biçiminde değiştiğinden limx→2g(x)=0 olur. Payın ve paydanın limitleri 0 olduğundan limx→2g(x)f(x) ifadesi 00 belirsizliği taşır. Doğru seçenek D'dir. Pay da 0'a yaklaştığından sonsuz davranış ya da salt tanımsızlık söz konusu değildir. 00 biçimi limitin 0 olduğu anlamına gelmez. Yakın noktalarda bölümün 2'ye eşit olması da bu belirsizliği ortadan kaldırmaz.
4.Kolay
MAT.12.4.4 · Bir fonksiyonun tanımlı olduğu noktalardaki sürekliliğini yorumlayabilme
Süreç bileşeni: a) Fonksiyonların tanımlı olduğu bir noktadaki değeri ile o noktadaki limitini inceler.
Deniz, matematik dersinde Salih Zeki'nin Âsâr-ı Bâkıye ve Kâmûs-ı Riyâziyyât adlı eserlerindeki limit ve süreklilik çalışmalarına dayanan bir proje ödevi hazırlamaktadır. Öğretmen, bu çalışmalardan yola çıkarak yapılacak sınıf tartışması için tüm gerçel sayılarda tanımlı bir f fonksiyonu vermiştir. Bu fonksiyonda x=2 için f(x)=x+3 ve f(2)=7'dir.Buna göre f fonksiyonunun x=2 noktasındaki değeri ile bu noktadaki limiti aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
f fonksiyonu x=2 noktasında tanımlıdır ve bu noktadaki değer doğrudan f(2)=7 olarak verilmiştir.
x, 2'yex=2 olacak biçimde yaklaşırken fonksiyon f(x)=x+3 kuralına uyar. Bu nedenle
x→2limf(x)=x→2lim(x+3)=2+3=5
olur.
Böylece x=2 noktasında fonksiyon değeri 7, limit ise 5'tir. Doğru seçenek B'dir.
5.Orta
MAT.12.4.1 · Fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını limit kavramını kullanarak grafikler üzerinden yorumlayabilme
Süreç bileşeni: a) Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını grafiği üzerinden inceler.
Okuldaki el sanatları atölyesinde geleneksel çini motifi tasarlayan Deniz, motifin kenar eğrisini f fonksiyonunun grafiğiyle modelliyor. Çizilen motif eğrisinin grafiği aşağıda verilmiştir.Buna göre motif eğrisinin x=2 civarındaki ve artı sonsuzdaki davranışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Grafikte x=2 doğrusunun solundaki eğri, x değeri 2'ye doğru artarken y=1 hizasına iner ve (2,1) noktasında açık nokta ile sonlanır. Bu nedenle x→2− iken f(x)→1 olur. Aynı doğruya sağdan bakıldığında eğri (2,4) açık noktasına yaklaşır; yani sağdan yaklaşma değeri 4'tür, ancak bu değer sorulan sol yaklaşma değildir. Sağdaki eğri ise x büyüdükçe 4 hizasından ayrılıp y=3 doğrusuna yaslanır ve bu doğru boyunca düzleşir. Dolayısıyla x→+∞ iken f(x)→3 olur. Soldan 1'e yaklaşma ile artı sonsuzda 3'e yaklaşma birlikte yalnızca C seçeneğindedir.
6.Orta
MAT.12.4.2 · Cebirsel temsili verilen bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limiti hakkında muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: f) Genellemelerinin varsayımlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder.
Ayşe, okulunda hazırladığı matematik proje ödevinde düz bir yolda ilerleyen model arabanın hareketini inceliyor. Arabanın harekete başladıktan t saniye sonraki konumu, metre cinsinden f(t)=t2 fonksiyonu ile modelleniyor. Ayşe, kuracağı genellemeyi sınamak için t=0 olmak üzere g(t)=t1 fonksiyonunu tanımlıyor ve çarpımı h(t)=f(t)⋅g(t)=t olarak elde ediyor. t=0 civarında oluşturduğu tablo şöyledir:
t
f(t)
g(t)
h(t)
−0,1
0,01
−10
−0,1
−0,01
0,0001
−100
−0,01
0,01
0,0001
100
0,01
0,1
0,01
10
0,1
Ayşe, proje sonunda şu genellemeyi yazıyor: «İki fonksiyonun çarpımının bir noktadaki limiti, bu fonksiyonların limitlerinin çarpımına eşittir. Genellemenin kullanılabilmesi için her iki limitin de birer gerçek sayı olarak var olması gerekir.»
Ayşe, bu genellemeyi t=0 noktası için ele alıyor. Buna göre genellemenin varsayımlarının bu noktada sağlanıp sağlanmadığına ilişkin doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Tabloda t değerleri 0'a sağdan ve soldan yaklaşırken f(t)=t2 değerleri 0,01 ve 0,0001 olarak 0'a yaklaşır. Cebirsel olarak da limt→0t2=0 gerçek sayısıdır; yani limt→0f(t) vardır.
g(t)=t1 değerleri solda −10 ve −100, sağda 100 ve 10 olur. Sağ ve sol yaklaşımlar aynı gerçek sayıda birleşmediği için limt→0g(t) yoktur.
h(t)=t değerleri −0,1, −0,01, 0,01 ve 0,1 olarak 0'a yaklaşır. Ayrıca t=0 iken t2⋅t1=t olduğundan limt→0h(t)=0 vardır.
Genellemenin varsayımı, her iki limitin de birer gerçek sayı olarak var olmasıdır. limt→0g(t) olmadığı için bu varsayım t=0 noktasında sağlanmaz; dolayısıyla limt→0h(t)=limt→0f(t)⋅limt→0g(t) yazılamaz. Çarpımın kendi limiti var olsa da genelleme bu noktada varsayımını karşılamaz. Doğru sonuç D'dir.
7.Orta
MAT.12.4.2 · Cebirsel temsili verilen bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limiti hakkında muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: a) Bir fonksiyonun tablo, grafik ve cebirsel temsili üzerinde belirli bir nokta civarında veya sonsuzda aldığı değerleri belirler.
Defne, müzik dersi proje ödevi için bir orgun ses kaydını incelemektedir. Orgda bir tuşa basıldıktan sonra ses genliğinin (göreli birim) zamana göre değişimini iki parçalı bir matematiksel modelle ifade etmiştir. Kayıtta t saniye cinsinden zamanı gösterir. t=2 anında ses şiddetini değiştiren bir pedal kullanıldığı için model bu andan önce ve sonra farklıdır: t<2 için f(t)=t−2t2−4 ve t>2 için f(t)=t+4 biçimindedir. Defne, modelin t=2 anına yakın aldığı değerleri hesaplayarak aşağıdaki tabloyu oluşturmuştur.
t
1,9
1,99
1,999
2,001
2,01
2,1
f(t)
3,9
3,99
3,999
6,001
6,01
6,1
Tablodaki değerlere göre t değişkeni 2'ye yaklaşırken f fonksiyonunun aldığı değerlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Tabloda t, 2'ye soldan yaklaşırken t değerleri 1,9; 1,99; 1,999 biçiminde sıralanır. Buna karşılık gelen genlikler 3,9; 3,99; 3,999 olduğundan f(t) soldan 4'e yaklaşır. t, 2'ye sağdan yaklaşırken 2,1; 2,01; 2,001 değerleri izlenmelidir. Bu yöndeki genlikler 6,1; 6,01; 6,001 biçiminde değiştiğinden f(t) sağdan 6'ya yaklaşır. Cebirsel model de aynı sonucu verir: t<2 için t−2t2−4=t−2(t−2)(t+2)=t+2 ve t+2, 2'ye soldan yaklaşırken 4'e gider. t>2 için f(t)=t+4 ifadesi 2'ye sağdan yaklaşırken 6'ya gider. İki yöndeki değerler farklı olduğundan doğru ifade C seçeneğidir.
8.Orta
MAT.12.4.4 · Bir fonksiyonun tanımlı olduğu noktalardaki sürekliliğini yorumlayabilme
Süreç bileşeni: c) Fonksiyonların tanımlı olduğu bir noktadaki sürekliliğini o noktadaki değerinin limitine eşitliği olarak ifade eder.
Bir kentte metro istasyonuna bitişik aktarma otoparkının ücret tarifesi, park süresi t saat olmak üzere f fonksiyonu ile modellenmektedir. 0<t≤4 için tarifenin grafiği şöyle çizilmiştir: 0<t<2 iken ücret 40 TL, tam t=2 iken 55 TL, 2<t≤3 iken 40 TL ve 3<t≤4 iken 70 TL'dir. Boş noktalar o değerin fonksiyona ait olmadığını, dolu noktalar ise fonksiyonun aldığı değeri gösterir.Buna göre f fonksiyonunun bir noktadaki sürekliliğini, o noktadaki limitin fonksiyon değerine eşit olmasıyla doğru açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
t=1 noktası (0,2) aralığındadır. Bu aralıkta grafik yatay olup f(t)=40 tir; dolayısıyla f(1)=40 ve 1 civarındaki değerler de 40 tır. Böylece limt→1f(t)=40=f(1) olur. Süreklilik koşulu sağlandığından f, t=1 de süreklidir; bu açıklama E seçeneğidir.
t=2 için soldan ve sağdan yaklaşınca değerler 40 tır: limt→2−f(t)=limt→2+f(t)=40. İki taraflı limit vardır ve 40 tır; ancak f(2)=55=40 olduğundan eşitlik bozulur ve f, t=2 de sürekli değildir. A daki eşitlik yanlıştır. C de ise yalnızca tanımlı olmak süreklilik için yetmez.
t=3 için limt→3−f(t)=40 ve limt→3+f(t)=70 olduğundan tek taraflı limitler farklıdır; limt→3f(t) yoktur. f(3)=40 olmasına rağmen f, t=3 te sürekli değildir. B de yalnızca sol limitin eşitliği süreklilik vermez. D de ise var olmayan iki taraflı limit, f(3) e eşit sayılmıştır.
9.Zor
MAT.12.4.1 · Fonksiyonların belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki davranışını limit kavramını kullanarak grafikler üzerinden yorumlayabilme
Süreç bileşeni: c) Bir fonksiyonun belirli bir nokta civarındaki veya sonsuzdaki limitini sözel olarak yeniden ifade eder.
Kodlama ve robotik kulübü, çizgi izleyen robotun sensör farkı x birim iken ürettiği direksiyon düzeltmesini f fonksiyonu ile inceliyor. Grafik x<4 için çizilmiştir. x=−2 girdisinde kod çıktı vermez. İçi boş daireler, bulundukları noktaların grafiğe ait olmadığını; kesikli doğru ise sensörün doyduğu x=1 doğrusunu gösterir. x≥4 için robot kararlı seyir koduna geçer ve bu kodun bazı çıktıları tablodadır.
x
4
5
6
8
12
f(x)
5
3,1
2,4
2,06
2,01
Grafik ve tabloya göre fonksiyonun limit davranışını sözel olarak doğru ifade eden seçenek hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Grafikte x=−2 noktasında, yüksekliği 1 olan içi boş bir daire vardır. Bu dairenin solundaki parça da sağındaki parça da aynı yüksekliğe gelir. Dolayısıyla x, −2'ye soldan ve sağdan yaklaşırken fonksiyon değerleri 1'e yaklaşır. Kod bu girdide çıktı vermese de sağ ve sol yaklaşma değerleri eşit olduğundan limit 1'dir.
Tabloda x değerleri 4; 5; 6; 8; 12 iken düzeltmeler 5; 3,1; 2,4; 2,06; 2,01 olur. Bu değerlerin 2'ye farkları 3; 1,1; 0,4; 0,06; 0,01 biçiminde küçülür. Yani x sınırsız büyüdükçe fonksiyon değerleri 2'ye yaklaşır; 2'ye eşit olması gerekmez.
Bu iki sözel ifade birlikte yalnızca C seçeneğindedir.
Kontrol: x=1'in solunda grafik yukarı doğru sınırsız yükselir, sağında aşağı doğru sınırsız alçalır; iki yan da 0'a yaklaşmaz. x=4'e soldan yaklaşılan yükseklik −1, tablodaki değer ise 5'tir; iki taraf eşit olmadığından bu noktadaki limit 5 değildir.
10.Zor
MAT.12.4.2 · Cebirsel temsili verilen bir fonksiyonun belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limiti hakkında muhakeme yapabilme
Süreç bileşeni: d) Farklı fonksiyonların ve bu fonksiyonlarla yapılan işlemlerin belirli bir noktadaki veya sonsuzdaki limitlerine yönelik varsayımlarda bulunur.
Bir kasabanın bugünden itibaren x yıl sonraki nüfusunu, uygun koşullarda f(x)=5000−1000⋅e−0,1x, x≥0 fonksiyonu modellemektedir. Nüfus uzun vadede 5000'e yaklaşır; bu durum grafikte de görülmektedir. Proje grubu, uzun erimli düzey ile model nüfusu arasındaki farkı u(x)=5000−f(x), modeldeki üstel azalmayı dengeleyen çarpanı ise v(x)=e0,1x olarak tanımlamış ve bazı değerleri tabloda göstermiştir.
x (yıl)
u(x)
v(x)
u(x)⋅v(x)
0
1000
1
1000
10
1000e−1
e1
1000
20
1000e−2
e2
1000
30
1000e−3
e3
1000
Proje grubu; f, u ve v ile bu fonksiyonlar üzerinde yapılan işlemlerin x→∞ için limitlerine yönelik varsayımlar ileri sürmüştür. Bu varsayımlardan hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
u(x)=5000−f(x)=1000e−0,1x olur. x→∞ iken e−0,1x→0 olduğundan limf(x)=5000 ve limu(x)=0'dır.v(x)=e0,1x sınırsız büyüdüğünden limv(x) bir gerçel sayı değildir.
u(x)⋅v(x)=1000e−0,1x⋅e0,1x=1000 sabitidir; tablo da bunu gösterir. Öyleyse limx→∞[u(x)⋅v(x)]=1000'dir.
Çarpımın limitinin, limitlerin çarpımına eşitlenebilmesi için her iki limitin de gerçel sayı olarak var olması gerekir. limv(x) gerçel sayı olmadığından bu kural u ve v için uygulanamaz; 0⋅∞ belirsizliği 0 sonucu vermez. Dolayısıyla B doğrudur.
A yanlıştır: çarpımın limiti 0 değil 1000'dir.
C yanlıştır: her sonlu x için f(x)=5000−1000e−0,1x<5000'dir. Limitin 5000 olması, nüfusun bu değere eşitlenmesi demek değildir.
D yanlıştır: limf ve limu gerçel sayıdır, dolayısıyla lim(f⋅u)=5000⋅0=0 vardır.
E yanlıştır: v(x)=0 olduğundan v(x)v(x)=1 ve limit 1'dir.
11.Zor
MAT.12.4.3 · Bir fonksiyonun bir noktadaki limitinin belirsizlik durumunu yorumlayabilme
Süreç bileşeni: c) Hesapladığı limit değerini, dönüştürdüğü fonksiyon ile başlangıç fonksiyonunun grafiklerini karşılaştırarak yeniden ifade eder.
Bir lise iklim kulübü, proje ödevinde bir günün ortalama sıcaklığının iklim normalinden farkını x (°C) ile gösteriyor. Kulüp, yağış anomali katsayısını f(x)=x−ax3−2x2−5x+6 modeliyle inceliyor. İncelenen güne ait veriler tablodadır.
Ölçüm
Değer (°C)
İklim normali
24
Günün ortalama sıcaklığı
27
Sıcaklık sapması a, günün ortalama sıcaklığından iklim normalinin çıkarılmasıyla bulunuyor. Kulüp, x=a noktasında modelin 0/0 belirsizliği verdiğini fark ediyor.
Çarpanlara ayırarak elde edilen fonksiyonun grafiği ile f fonksiyonunun grafiği karşılaştırıldığında, x=a noktasındaki limit nasıl ifade edilir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Tablodan sıcaklık sapması a=27−24=3 bulunur; incelenen nokta x=3 tür.
Pay: 33−2⋅32−5⋅3+6=27−18−15+6=0, payda da 0 olduğundan x=3 te 0/0 belirsizliği vardır. Bu, limitin yokluğu demek değildir.
x−3 payın bir çarpanıdır: x3−2x2−5x+6=(x−3)(x2+x−2) ve x2+x−2=(x+2)(x−1).
x=3 için f(x)=x2+x−2 dir. Sadeleştirilen fonksiyon g(x)=x2+x−2 olsun. g(3)=9+3−2=10.
g nin grafiği (3,10) noktasından geçen paraboldür. f nin grafiği aynı paraboldür; yalnız (3,10) noktası grafikte yoktur (içi boş nokta). x=3 dışındaki her gerçek sayıda iki grafik çakışır. Bu nedenle limx→3f(x)=g(3)=10 olur. Sadeleştirme limit değerini değiştirmez; yalnızca f(3) tanımsız kalır.
12.Zor
MAT.12.4.4 · Bir fonksiyonun tanımlı olduğu noktalardaki sürekliliğini yorumlayabilme
Süreç bileşeni: b) Fonksiyonların tanımlı olduğu bir noktadaki değeri ile o noktadaki limitini sürekliliğin cebirsel ifadesine dönüştürür.
Bir tarım kooperatifinin domates serasında her fideye damla sulama ile verilen sıvı gübre miktarı, sulamanın başlangıcından sonraki x. saatte (0≤x≤6) gram cinsinden f fonksiyonu ile modellenmektedir. x=3 anında vardiya değiştiği için pompa, a ve b gerçel sayılar olmak üzere yeni katsayılarla ayarlanmaktadır. Üretim modeli f(x)=⎩⎨⎧x−3x2−x−6,2a−b,ax+b,0≤x<3x=33<x≤6 biçimindedir. Böylece f fonksiyonu x=3 noktasında da tanımlıdır.
Buna göre f fonksiyonunun x=3 noktasındaki sürekliliğinin cebirsel ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Değişimin Matematiği (1) · Yaprak test 1 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Fonksiyon x=3 noktasında tanımlıdır ve f(3)=2a−b dir. 0≤x<3 için pay çarpanlarına ayrılır: x2−x−6=(x−3)(x+2). Payda sıfır olmadığından f(x)=x+2 olur. Dolayısıyla limx→3−f(x)=3+2=5 tir. Sağdan limit limx→3+f(x)=limx→3+(ax+b)=3a+b dir. İki taraflı limitin var olması için bu değerler eşit olmalıdır: 5=3a+b. Sürekliliğin cebirsel ifadesi, bu limitin fonksiyon değerine eşit olmasıdır: limx→3f(x)=f(3). Bu da 5=3a+b=2a−b demektir. Eşitlikler a=2, b=−1 için birlikte sağlanır; bu durumda soldan limit, sağdan limit ve f(3) değeri 5 olur.