Ücretsiz. Bütün hâlde ve değiştirilmeden çoğaltıp öğrencilere, sınıflara, okullara ve kurslara bedelsiz dağıtabilirsin; satılamaz, başka sitede barındırılamaz, kaynak dubba.com.tr gösterilir. Telif Politikası 3. madde (yeni sekmede açılır).
Bu testin ölçtüğü öğrenme çıktıları
Her soru Maarif öğretim programındaki bir öğrenme çıktısının belirli bir süreç bileşenini ölçer ve bir gerçek yaşam bağlamında kurulur.
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
12 çözümlü soru
1.Kolay
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: e) Araştırma sorusu bağlamındaki verileri belirlediği araçlarla analiz eder.
Matematik kulübünde öğrenciler, okulun hazır verisini kullanarak “Düzenli katılan öğrencilerin deneme sınavında 70 ve üzeri alma oranı, düzenli katılmayanlara göre daha yüksek midir?” araştırma sorusunu tartışmaktadır. Bu soruyu yanıtlamak için analiz aracı olarak koşullu göreli sıklığı kullanmaya karar vermişlerdir. İnceledikleri hazır veri aşağıdadır.
Katılım
70 ve üzeri
70'in altında
Toplam
Düzenli katılan
12
4
16
Düzenli katılmayan
8
8
16
Belirlenen analiz aracına göre düzenli katılan öğrencilerde 70 ve üzeri alma koşullu göreli sıklığı kaçtır?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 1
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Koşullu göreli sıklık, ilgili grubun içindeki sayının o grubun toplamına bölünmesiyle bulunur. Araştırma sorusu düzenli katılanları incelediği için “Düzenli katılan” satırı kullanılır. Bu satırda 70 ve üzeri alan öğrenci sayısı 12, satır toplamı 16'dır. 1612=43. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
2.Kolay
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: f) Tasarladığı istatistiksel araştırmadan elde ettiği çıktılardan hareketle yorumlayarak sonuç çıkarır.
Bir öğrenci, bir ilçede buğday üretiminde sulu tarım ile kuru tarımı karşılaştırmak üzere TÜİK hazır verileriyle bir istatistiksel araştırma yürütmüştür. Analiz sonucunda üretim biçimlerine ait ortalama verimleri şu tabloda özetlemiştir.
Üretim biçimi
Ortalama verim (kg/dekar)
Sulu tarım
420
Kuru tarım
260
Bu araştırma çıktısına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 2
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Tablodaki ortalama verimler karşılaştırılır: sulu tarım 420 kg/dekar, kuru tarım 260 kg/dekar. Fark 420−260=160 kg/dekardır ve büyük olan sulu tarımdır. Dolayısıyla sulu tarımın ortalama verimi kuru tarıma göre dekar başına 160 kg daha yüksektir. Bu sonuç E seçeneğindedir.
3.Kolay
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: c) Verileri elde etmeye yönelik plan yapar.
Ece, 12. sınıf proje ödevi için şu araştırma sorusunu belirlemiştir: Türkiye'de 15-24 yaş grubunun sosyal medya uygulamalarında bir günde geçirdiği ortalama süre, 2020-2024 yılları arasında nasıl değişmiştir? Ece, bu soruyu hazır veriyle yanıtlamak üzere veri elde etme planı yapacaktır.
Bu araştırma sorusuna cevap verebilecek hazır veriyi elde etmeye yönelik en uygun plan aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 3
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Araştırma sorusu, hazır veride üç özelliğin birlikte bulunmasını gerektirir: hedef grup 15-24 yaş olmalıdır, değişken sosyal medya uygulamalarında bir günde geçirilen ortalama süre olmalıdır ve veri 2020-2024 yıllarının tümünü kapsamalıdır; çünkü soru bu yıllar arasındaki değişimi sormaktadır. B planı bu üç özelliği de sağlar. A planında yaş grubu farklıdır. C planı yalnızca 2024 yılını kapsadığından değişimi göstermez. D planındaki değişken indirme sayısıdır, geçirilen süre değildir. E planındaki değişken toplam ekran süresidir, sosyal medya uygulamalarında geçirilen süre değildir. Bu nedenle en uygun plan B'dir.
4.Kolay
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: f) Tasarladığı istatistiksel araştırmadan elde ettiği çıktılardan hareketle yorumlayarak sonuç çıkarır.
Kerem, ilçe pazarında aynı elmanın kilogram fiyatı ile bir günde satılan miktar arasındaki ilişkiyi incelemek için belediyenin yayımladığı hazır veriyi kullanmıştır. Araştırma sorusu şudur: "Elmanın kilogram fiyatı yükseldikçe bir günde satılan miktar azalmakta mıdır?" Kerem'in analiz çıktısı aşağıdaki tablodadır.
Kilogram fiyatı (TL)
Satılan miktar (kg)
20
40
25
32
30
24
35
16
Bu analiz çıktısına göre Kerem'in araştırma sorusuna verebileceği en uygun sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 4
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Tabloda kilogram fiyatı 20, 25, 30 ve 35 TL iken satılan miktar sırasıyla 40, 32, 24 ve 16 kg'dır. Fiyat arttıkça satılan miktar her adımda azalmaktadır. Bu çıktı, araştırma sorusuna "evet, fiyat yükseldikçe satılan miktar azalmaktadır" sonucunu verir. Doğru seçenek E'dir.
5.Orta
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: ç) Verileri elde ederek analize hazırlar.
Bir öğrenci, toplumsal bir durumu incelemek için şu araştırma sorusunu cevaplamak istemektedir: “K, L ve M illerinde nüfus yoğunluğu (kişi/km²) ile 65 yaş ve üzeri nüfusun toplam nüfus içindeki payı (%) arasında bir ilişki var mıdır?” Öğrenci, TÜİK genel ağından indirdiği hazır verinin aşağıdaki kesitinde bu iller için yalnızca toplam nüfusu, 65 yaş ve üzeri nüfusu ve yüzölçümünü bulmuştur. Araştırma sorusundaki iki değişken kesitte hazır değildir.
İl
Toplam nüfus (kişi)
65 yaş ve üzeri nüfus (kişi)
Yüzölçümü (km2)
K
500000
100000
2500
L
1000000
200000
4000
M
360000
90000
6000
Araştırma sorusundaki değişkenler ve birimler esas alındığında, bu hazır verinin analize hazır hâli K, L ve M için (nüfus yoğunluğu; 65+ payı) biçiminde aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 5
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Araştırma sorusu iki nicel değişken ister: nüfus yoğunluğu (kişi/km²) ve 65+ payı (%). Tabloda bunlar yoktur; toplam nüfus, 65+ nüfus ve yüzölçümünden türetilmelidir.
Nüfus yoğunluğu = toplam nüfus / yüzölçümü.
K: 500000/2500=200
L: 1000000/4000=250
M: 360000/6000=60
65+ payı (%) = (65+ nüfus / toplam nüfus) × 100.
K: (100000/500000)×100=%20
L: (200000/1000000)×100=%20
M: (90000/360000)×100=%25
Analize hazır veri K için 200 ve %20, L için 250 ve %20, M için 60 ve %25 olur. Bu A seçeneğidir.
6.Orta
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: d) Araştırma sorusu bağlamında verileri analiz etmek için görselleştirme ve/veya özetleme araçlarından uygun olanları seçer.
Elif, afet bilinci projesi için AFAD'ın hazır veri setiyle bir istatistiksel araştırma yapacaktır. Veri setindeki değişkenler aşağıdaki tablodadır.
Değişken
Türü
Son 10 yılda büyüklüğü 4,0 ve üzeri deprem sayısı
Nicel
Ortalama bina yaşı (yıl)
Nicel
Birinci derece deprem bölgesinde olma durumu
Kategorik (evet/hayır)
Elif'in araştırma sorusu şudur: "İllerin son 10 yıldaki 4,0 ve üzeri deprem sayıları ile ortalama bina yaşları arasında bir ilişki var mıdır?"
Elif'in bu araştırma sorusuna cevap bulmak için seçmesi gereken görselleştirme aracı aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 6
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Araştırma sorusu, deprem sayısı ile ortalama bina yaşı arasında bir ilişki olup olmadığını sormaktadır. Soru, tek bir değişkenin dağılımını betimlemeye veya grupları karşılaştırmaya değil, ilişkililiğe odaklanır. Tabloda bu iki değişken de niceldir. İki nicel değişken arasındaki ilişki serpme grafiği ile incelenir. Bu nedenle uygun araç B'dir. Histogram yalnızca deprem sayısının dağılımını, daire grafiği ise kategorik bir değişkenin oranlarını betimler. Kutu grafikleri, bina yaşını deprem bölgesine göre karşılaştırmak için uygundur; soru bu karşılaştırmayı istememektedir. Sütun grafiği de iki nicel değişken arasındaki ilişkiyi göstermez.
7.Orta
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: e) Araştırma sorusu bağlamındaki verileri belirlediği araçlarla analiz eder.
Bir lisenin basketbol takımı, bölgesel turnuvadaki maç sonuçlarını hazır veri olarak incelemektedir. Araştırma sorusu, takımın iç sahadaki galibiyet oranının deplasmandaki galibiyet oranından yüksek olup olmadığıdır. Takım bu soruyu yanıtlamak için koşullu göreli sıklığı kullanmaya karar vermiş ve maç verilerini aşağıdaki tabloya aktarmıştır.
Maçın yeri
Galibiyet
Mağlubiyet
Toplam
İç saha
9
3
12
Deplasman
4
6
10
Toplam
13
9
22
Koşullu göreli sıklık kullanılarak yapılan analize göre bu araştırma sorusuna ulaşılan doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 7
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Araştırma sorusu, galibiyet oranını maçın yerine göre sorduğu için koşullu göreli sıklığın paydası ilgili yerdeki toplam maç sayısıdır.
1. İç saha: galibiyet sayısı 9, iç saha maç sayısı 12 olduğundan göreli sıklık 129=0,75 olur.
2. Deplasman: galibiyet sayısı 4, deplasman maç sayısı 10 olduğundan göreli sıklık 104=0,40 olur.
3. 0,75>0,40 olduğu için iç sahadaki galibiyet oranı deplasmandakinden yüksektir.
Bu sonuç D seçeneğidir.
8.Orta
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: b) Bağlam içerisinde ve tasarladığı istatistiksel araştırmaya yönelik veri dağılımlarını betimleyen, karşılaştıran ve/veya değişkenler arasındaki ilişkililiğe odaklanan araştırma soruları oluşturur.
Okul fotoğraf kulübü, üyelerinin çektiği dijital fotoğraflara ait hazır bir veri setini arşivlemiştir. Her fotoğraf bir satırdır. Veri setinde yalnızca aşağıdaki değişkenler vardır; kulüp yeni bir ölçüm yapmayacaktır.
Değişken
Türü
Dosya boyutu (MB)
Nicel
Çözünürlük (megapiksel)
Nicel
Çekim konusu (manzara, portre)
Kategorik
Bu hazır veri setine dayalı araştırmada aşağıdakilerden hangisi, değişkenler arasındaki ilişkililiğe odaklanan uygun bir istatistiksel araştırma sorusudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 8
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
1. İlişkililiğe odaklanan bir araştırma sorusu, veri setinde birlikte bulunan iki değişken arasındaki ilişkiyi sorar. Tabloda nicel değişkenler dosya boyutu ve çözünürlüktür; çekim konusu ise kategoriktir. Işık şiddeti veri setinde yoktur ve yeni ölçüm yapılmayacaktır.
2. A elenir: Işık şiddeti hazır veride yer almadığından soru bu veri setiyle cevaplanamaz.
3. B elenir: Tek bir fotoğrafın konusunu sormak; dağılımı betimleyen, dağılımları karşılaştıran ya da ilişkililiğe odaklanan bir araştırma sorusu değildir.
4. C elenir: "Neden" ifadesi neden-sonuç sorusudur. Bu düzeyde uygun sorular betimleme, karşılaştırma veya ilişkililik sorularıdır. Çözünürlük ile dosya boyutu için uygun odak, neden değil ilişkililiktir.
5. E elenir: Karşılaştırma, aynı değişkenin dağılımını gruplar arasında inceler (örneğin manzara ve portre fotoğraflarının dosya boyutu). Megapiksel ile megabayt farklı değişkenlerdir; dağılımlarını kıyaslamak anlamlı bir karşılaştırma sorusu değildir.
6. D uygundur: Çözünürlük ve dosya boyutu setteki iki nicel değişkendir ve soru bunlar arasındaki ilişkililiği sormaktadır.
9.Zor
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: g) Tasarladığı istatistiksel araştırmadan elde edilen sonuçları araştırma sorusu bağlamında değerlendirir.
Kodlama ve robotik kulübü, “Türkiye’deki lise öğrencilerinde haftalık kodlama süresi arttıkça ulusal robotik yarışma puanı da artar mı?” sorusunu yanıtlamak için bir istatistiksel araştırma tasarlar. Kulüp, ulusal robotik yarışması organizasyonunun genel ağında yayımlanan hazır veri setini kullanır. Veri setinde 2024 ulusal finaline kalan 48 takım vardır. Her satırda takımın haftalık toplam kodlama süresi (saat) ve takımın final puanı yer alır; öğrenci düzeyinde ölçüm yoktur. Finalist takımların tamamında kodlama süresi 6 saatin üzerindedir. Kulüp, bu iki nicel değişken arasındaki doğrusal korelasyon katsayısını r=0,62 bulur ve “Türkiye’deki tüm lise öğrencileri için kodlama süresi arttıkça yarışma puanı artar; dolayısıyla kodlama süresini artırmak puanı yükseltir.” sonucuna ulaşır.
Bu veri ve analiz ışığında, kulübün ulaştığı sonuca yönelik aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 9
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Araştırma sorusunun hedef evreni Türkiye’deki lise öğrencileri, ilgili değişkenler ise öğrencinin kodlama süresi ve yarışma puanıdır. Kullanılan hazır veri ise yalnızca finale kalan 48 takıma aittir ve ölçüm birimi öğrenciler değil takımlardır. Finale kalmak belirli bir başarı koşuluna bağlı olduğundan bu grup, tüm lise öğrencilerini temsil eden bir örneklem değildir. Bu nedenle r=0,62 bulgusu ülke genelindeki tüm öğrencilere genellenemez. Sürelerin tümünün 6 saatten büyük olması gözlemin dar bir aralıkta kaldığını gösterir ve genellemeyi daha da sınırlar; fakat bu, finalist takımlar arasında hesaplanan pozitif ilişkiyi yok etmez. Ayrıca r yalnızca birlikte değişimi özetler. Veri, sürenin değiştirildiği bir deneyden gelmediği ve başka etkenler kontrol edilmediği için “süreyi artırmak puanı yükseltir” biçiminde neden-sonuç çıkarılamaz. Hem evreni hem de nedenselliği aşan sonucu doğru sınırlayan değerlendirme A seçeneğidir.
10.Zor
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: b) Bağlam içerisinde ve tasarladığı istatistiksel araştırmaya yönelik veri dağılımlarını betimleyen, karşılaştıran ve/veya değişkenler arasındaki ilişkililiğe odaklanan araştırma soruları oluşturur.
Bilim fuarı için bir öğrenci grubu, Okul Bahçesinde Hava projesini hazırlamaktadır. Grup, Meteoroloji Genel Müdürlüğünden aldığı hazır veri setini kullanacaktır. Veri seti, bir büyükşehirdeki 10 lisenin bahçesinde 2024 yılı eylül, ekim ve kasım aylarında her gün yapılan ölçümleri içerir; yalnızca bu 10 liseyi ve bu dönemi temsil eder.
Değişken
Türü
Okul
Kategorik
Gün türü (hafta içi / hafta sonu)
Kategorik
Günlük ortalama sıcaklık (°C)
Nicel
Günlük ortalama rüzgâr hızı (m/s)
Nicel
Grubun amacı, veri setinin temsil ettiği okullar ve dönem için günlük ortalama sıcaklık ile günlük ortalama rüzgâr hızı arasındaki ilişkililiği incelemektir. Araştırma sorusunun veri setindeki değişkenlerden en fazla ikisini içermesi ve bu hazır veriyle cevaplanabilmesi gerektiğine sınıfça karar verilmiştir.
Buna göre, grubun amacına uygun istatistiksel araştırma sorusu aşağıdakilerden hangisidir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 10
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Araştırma sorusu üç koşulu birlikte sağlamalıdır: grubun amacındaki ilişkililiği sormalı, veri setindeki değişkenlerden en fazla ikisini kullanmalı ve yalnızca verinin temsil ettiği evren (bu 10 lisenin bahçesi, eylül–kasım) için hazır veriyle cevaplanabilmelidir. Bu düzeyde uygun soru; bir dağılımı betimlemeye, dağılımları karşılaştırmaya ya da değişkenler arasındaki ilişkililiğe odaklanır, nedensellik iddiası kurmaz.
A) İlişkililik sorusudur ve iki nicel değişken kullanır; ancak evreni Türkiye’deki liseler olarak genişletir. Veri bu evreni temsil etmediği için hazır veriyle cevaplanamaz.
B) Amaçtaki ilişkililiğe değinir; fakat sıcaklık, rüzgâr hızı ve gün türü olmak üzere üç değişken içerir. En fazla iki değişken kuralını aşar.
C) Günlük ortalama sıcaklık ve günlük ortalama rüzgâr hızı olmak üzere tam iki değişken vardır; ikisi de niceldir ve veri setinde bulunur. Soru, bu 10 lise ve eylül–kasım dönemiyle sınırlı bir ilişkililik sorusudur. Amaç ve koşullarla örtüşür.
D) Gün türü ile sıcaklık dağılımını karşılaştıran geçerli bir sorudur ve iki değişken kullanır; ancak rüzgâr hızını hiç kullanmaz. Grubun incelemeyi amaçladığı sıcaklık–rüzgâr ilişkililiğine yönelik değildir.
E) Değişkenler veri setinde vardır; fakat soru ilişkililik değil, rüzgâr hızının sıcaklığa neden olup olmadığını sorar. Gözleme dayalı bu hazır veri neden-sonuç sorusunu cevaplamaya yetmez.
Bütün koşulları yalnızca C sağlar.
11.Zor
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: c) Verileri elde etmeye yönelik plan yapar.
Bir 12. sınıf grubu, sınıf araştırma ödevinde şu soruyu yanıtlamak istemektedir: “2023 yılında Türkiye’deki 81 ilin nüfus yoğunluğu (kişi/km²) ile aynı ildeki 100 000 kişiye düşen trafik kazası sayısı arasında bir ilişki var mıdır?” Grup, bulgularını 81 ilin tamamına genellemeyi amaçlamakta ve yalnızca resmî kurumların yayımladığı hazır veriyi kullanacaktır.
Bu araştırma sorusuna cevap verecek verileri elde etmek için aşağıdaki planlardan hangisi uygundur?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 11
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Araştırma sorusu veri planını birlikte belirler: birim ildir, yıl 2023’tür, değişkenler nüfus yoğunluğu ve 100 000 kişiye düşen kaza sayısıdır, kaynak resmî hazır veri olmalıdır ve sonuç 81 ilin tamamına genellenecektir. C planı bu koşulların hepsini sağlar. Her iki değişken de TÜİK’ten, 81 il için ve aynı yıl alınır; oran, sorudaki tanımla uyumludur. A’da birim il değil yıldır ve tek il, 81 il için genellemeye uygun değildir. B’de kaza oranı 2019’a, yoğunluk 2023’e aittir; aynı yıla ilişkin ilişki kurulamaz. D’de toplam kaza sayısı, istenen oranın yerine geçer. Nüfus yoğunluğundan bu oran elde edilemez. E’de değişkenler doğru olsa da yalnız en kalabalık 10 ilin seçilmesi 81 ili temsil etmez.
12.Zor
MAT.12.5.1 · Toplumsal ve bilimsel durumlara ilişkin hazır veri ile çalışabilme ve hazır veriye dayalı karar verebilme
Süreç bileşeni: a) İstatistiksel araştırma tasarlamayı gerektiren toplumsal ve/veya bilimsel durumları belirler.
Bir lisenin beslenme kulübü, sağlık ve beslenme ile ilgili aşağıdaki durumların istatistiksel araştırma konusu olup olmayacağını tartışmaktadır.
I. İldeki liselerin kantinlerinde satılan bir meyve suyunun etiketinde 200 mL için 90 kcal yazmaktadır. Bu içecekten 300 mL tüketen bir öğrencinin aldığı enerji miktarının belirlenmesi
II. Bir ildeki lise öğrencilerinde bir günde tüketilen meyve-sebze porsiyon sayısı (adet) ile günlük eklenmiş şeker miktarı (gram) arasında bir ilişki olup olmadığının incelenmesi
III. İldeki bir lisede görevli beslenme danışmanının, bir öğrencinin eksiksiz tutulan üç günlük besin günlüğünden yalnızca o öğrencinin günlük ortalama protein alımını hesaplaması
IV. Aynı ilde her gün kahvaltı eden ve etmeyen lise öğrencilerinin beden kitle indeksi dağılımlarının karşılaştırılması
Bu durumlardan istatistiksel bir araştırma tasarlamayı gerektirenler hangileridir?
dubba.com.tr · 12. sınıf matematik · Hazır Veriler Üzerinde Çalışma · Yaprak test 1 · Soru 12
Bir şık seç; doğru mu hemen gör, çözüm açılsın.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
İstatistiksel araştırma tasarımı; yanıtı bir etiket, formül veya tek kişinin eksiksiz kayıtlarıyla baştan belirli olmayan toplumsal ya da bilimsel bir durum için gerekir. Böyle bir durumda bir toplulukta değişkenlik vardır ve soru bir dağılımı betimlemeye, dağılımları karşılaştırmaya ya da en fazla iki değişken arasındaki ilişkiye yöneliktir.
I. Enerji miktarı etiketteki sabit değerle bulunur: 200300⋅90=135 kcal. Sonuç tek türlü belirlenir; öğrenciden öğrenciye değişen bir dağılım, karşılaştırılacak gruplar veya iki değişken arasında incelenecek bir ilişki yoktur. Araştırma tasarımı gerekmez.
II. İldeki lise öğrencileri bir topluluktur. Meyve-sebze porsiyon sayısı ve eklenmiş şeker miktarı öğrenciden öğrenciye değişebilir. Soru, iki nicel değişken arasındaki ilişkiye yöneliktir ve ancak verilere dayalı bir araştırma tasarımıyla ele alınabilir. Araştırma tasarımı gerekir.
III. İncelenen kişi tektir ve günlük eksiksizdir. Amaç, bir grubun dağılımını betimlemek, grupları karşılaştırmak veya bir ilişkiyi araştırmak değil; kişisel karta yazılacak tek bir ortalamayı hesaplamaktır. Ortalama alınmış olması bu işi istatistiksel araştırma yapmaz. Araştırma tasarımı gerekmez.
IV. Aynı ildeki iki öğrenci grubunun beden kitle indeksi dağılımları karşılaştırılacaktır. Beden kitle indeksi öğrenciden öğrenciye değişir; soru, bir nicel değişkenin dağılımlarını karşılaştırmaya yöneliktir. Araştırma tasarımı gerekir.
“Karşılaştırma veya ortalama geçiyorsa araştırmadır” genellemesi geçerli değildir: I bir hesapla biten karşılaştırma benzeri bir belirleme, III ise tek kişiye ait bir ortalamadır ve ikisi de karşı örnektir. Tasarım gerektiren durumlar yalnızca II ve IV’tür.