Maarif programındaki 10. sınıf biyoloji kitabının ikinci teması Ekoloji, iki alt üniteden oluşur: Ekosistemler ve Ekolojik Sürdürülebilirlik. İlk yarı doğanın nasıl işlediğini, ikinci yarı insanın bu işleyişi nasıl bozduğunu ve nasıl koruyabileceğini anlatır. Enerji temasında öğrendiğin fotosentez, kemosentez ve solunum burada ekosistem ölçeğine taşınır; yani bu tema, birinci temanın doğal devamıdır.
İlk başlık ekosistemin bileşenleridir. Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle ilişkisini inceler; ekosistem ise belirli bir alandaki canlı topluluklarıyla onların etkileştiği cansız çevrenin bütünüdür. Cansız (abiyotik) bileşenler olarak iklim, ışık, sıcaklık, su, toprak ve pH işlenir; çöl ve kutup tilkisinin vücut çıkıntıları, kaktüs, deve, kanguru sıçanı gibi örneklerle canlıların bu koşullara uyumu gösterilir. Canlı (biyotik) bileşenler işlevlerine göre üç gruptur: fotosentez ya da kemosentez yapan üreticiler, besinini hazır alan tüketiciler ve ölü organik maddeyi inorganik maddeye çeviren ayrıştırıcılar. Ayrıştırıcılar olmasa üreticiler inorganik maddeye ulaşamaz ve madde akışı durur.
İkinci başlık komünitelerde ve popülasyonlarda görülen etkileşim ve değişimlerdir ve temanın en geniş kısmıdır. Organizasyon sırası organizma, popülasyon, komünite, ekosistem, biyosfer şeklindedir. Popülasyon dinamiklerinde yoğunluk, büyüklük ve yaş dağılımı ele alınır; büyüklükteki değişim, doğum ve içe göç toplamından ölüm ve dışa göç toplamı çıkarılarak bulunur. Kaynakların bol olduğu ortamda J tipi (üstel), kaynak sınırlı olduğunda S tipi (lojistik) büyüme görülür; S eğrisinin düzleştiği seviye taşıma kapasitesidir, büyümeyi frenleyen tüm etkenlere de çevre direnci denir. Komünite içi etkileşimler olarak tür içi ve türler arası rekabet, Gause'un iki Paramecium türüyle yaptığı deney, ekolojik niş ve habitat kavramları, vaşak ve kar tavşanı örneğiyle av-avcı dalgalanmaları işlenir. Simbiyotik ilişkiler mutualizm (zorunlu ve isteğe bağlı), kommensalizm, amensalizm ve parazitizm olarak ayrılır; parazitlerde yarı ve tam parazit bitkiler ile iç ve dış parazitler örneklenir. Bu başlık, birincil ve ikincil süksesyon ile klimaks komünite kavramıyla kapanır.
Üçüncü başlık madde ve enerji akışıdır. Termodinamiğin birinci yasası enerjinin yoktan var edilemeyeceğini, ikinci yasası her aktarımda bir kısmının ısıya dönüştüğünü anlatır; bu yüzden enerji ekosistemde tek yönlü akar, madde ise döngü hâlindedir. Besin zinciri, besin ağı, trofik basamaklar, biyokütle ve enerji piramitleri ile biyolojik birikim bu başlıktadır. Kitap üreticilerin gelen güneş enerjisinin yaklaşık yüzde 1'ini organik maddeye çevirebildiğini ve basamaklar arasında yaklaşık yüzde 10'luk aktarım olduğunu belirtir. Biyolojik birikimde DDT, cıva ve kadmiyum gibi vücuttan atılamayan maddelerin üst basamaklarda daha fazla biriktiği vurgulanır. Dördüncü başlık su, karbon ve azot döngüleridir; azot döngüsünde azot fiksasyonu, ayrıştırıcıların amonyak üretmesi, nitrifikasyon ve denitrifikasyon sırasını öğrenirsin.
Ekolojik Sürdürülebilirlik kısmı beş başlıktır. Önce sürdürülebilir kalkınmanın tanımı ve sosyal, ekonomik, ekolojik boyutları gelir. Ardından sürdürülebilirliği kısıtlayan durumlar sıralanır: habitat kaybı ve parçalanması; hava, su, toprak ve radyoaktif kirlilik; ozon tabakasının incelmesi, asit yağmurları, ötrofikasyon; sera etkisi, küresel ısınma ve iklim değişikliği; erozyon, orman yangınları ve biyoçeşitlilik kaybı. Sonra ekolojik ayak izi, biyokapasite ve ekolojik açık kavramları ile ayak izini küçültme yolları işlenir. Doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması başlığında tür koruma, alan koruma (yerinde koruma) ve alan dışı koruma ayrımı; tohum ve gen bankaları, botanik bahçeleri, arboretumlar ile Ramsar, CITES gibi sözleşmeler yer alır. Tema, atık yönetimi ve kompostlaştırma, biyometanizasyon, yakma, düzenli depolama gibi bertaraf yöntemleriyle biter.